Дури, доколку се има предвид фактичката состојба (единствено Хрватска е блиску до членство- ги реализира завршните преговарачки поглавја), прашањевоможе да се сведе или концентрира на Република Македонија, односно одредување на датумот за почеток на пристапните преговори за нејзино членство во ЕУ. Имајќи го предвид ова, не е многу оптимистички ставот на новиот 6-месечен претседавач со ЕУ од 01.01.2010. година.

Заложбата за европска перспектива на Западниот Балкан е небулоза, а може да се оцени и како нонсенс. Зарем треба и може да се очекува заложба на Шпанија за негова неевропска перспектива?

Имено, шпанскиот министер за надворешни работи Мигел Анхел Моратинос изјави дека во разговор со американскиот државен секретар Хилари Клинтон се заложил за европска перспектива на Западен Балкан, бидејќи тоа ќе донесе стабилност за тој регион:

„И пренесов на Клинтон и на претставниците на администрацијата дека Шпанија ќе заземе контруктивен пристап и ќе се ангажира за постигнување стабилност и јакнење на европската перспектива на Западен Балкан. Мислам дека заеднички можеме нешто да постигнеме“.

Ако се земе предвид и неговата изјава при прогласувањето за почесен граѓанин на Белград, дека неговата земја сака да поттикне „суштински“ напредок на процесот на евроинтеграцијата на регионот, надежите на Република Македонија дека Грција ќе отстапи од ултимативната „црвена линија“- бришење на идентитетот на македонскиот народ (во сета негова комплексност, значи етнички, јазички, културен, историски…), а за да се дојде до компромисно решение за името на земјава (ново име со географска одредница), се очевидно залудни.

Кога Брисел едноставно преоѓа „преку“ таквото не неевропско, туку нецивилизациско барање (го премолчува), не може под „суштински“ да не се мисли на нешто друго, освен на принудување на Република Македонија тоа да го прифати.

Имајќи ја ваквата ситуација предвид, крајно време е не власта односно „Владата на Груевски“, туку опозицијата (не само македонските партии, туку и албанските, особено зашто и тие имаат јасно деклариран став за зачувување на идентиетот на македонскиот народ) да излезе со јасно и децидно барање (кога веќе се изјасни дека и нејзина „црвена линија“ е „зачувување на идентитетот и јазикот на македонскиот народ“- значи постои консензус):

Доколку до март 2010-та година Шпанија не се откаже од барањето за обезличување, самоукинување на македонскиот народ (промена на идентитетот и јазикот, што не е и не смее да се толкува како договор за употреба на придавката „македонски“), односно не се придржува (врати) на Привремената спогодба, Република Македонија да ги прекине преговорите, да побара укинување на привремената референца FYROM и прием на земјава во ОН под нејзиното уставно име.

Премиерот Никола Груевски би можел и да и даде непосредна помош: да ја организира толку бараната средба на лидерите на главните односно релевантните политички партии (од нив), на која ќе им овозможи да истапат  со ваков став кој, се разбира, Владата ќе го прифати и ќе стане заеднички, единствен на Република Македонија.

Сите дилеми во „апсолутно спокојство“, својствено на политичките итромани и лицемери, се сведуваа на тоа колку повеќе да му се удоволи на „миленичето“ Грција и како да не се избламира Брисел, конечно да не му паднат сите маски. На штета на Република Македонија? Па, таа не постои! Ако се мисли на FYROM (единствен „заштитник“ на СФР Југославија и на совеста на „меѓународниот фактор“ за нејзиното крваво уништување), в ред. Ама таа треба „да си го реши“ проблемот со името и идентитетот на својот народ затоа што е пред се „билатерален“ (без оглед на тоа што нема и не прави такви проблеми со Грција).

Европската унија го одложи определувањето на датум на FYROM за членство во ЕУ во „наредните шест месеци“, за време на шпанското претседателствување. Односно додека таа не се согласи на „компромисно име“ што и одговара на Грција, нои  да се откаже од идентитетот на македонскиот народ (јазикот и се друго што се подразбира под етнички, културен, историски, регионален…идентитет).

Дека Советот на Европа имал лесна работа, состанок во „добро расположение“, говори „главниот“ финален заклучок- неговото „внимателно“ формулирање:

ЕУ „ја нотира“ препораката на Европската комисија за отпочнување на претпристапните преговори со Македонија и ќе се наврати на прашањето во текот на следното претседателство.

Што значи „ја нотира“? Тоа беше негова задача? Што ќе се случеше ако не успееше да „нотира“? А „ќе се наврати“? Не разбирате? Зарем можете да замислите што би било ако не се донесеше „одлука“ да се „наврати“ во текот на следното претседателство? Изгледа како мајтап? Не, „сериозноста“ и „обврзноста“ на тој заклучок се „поткрепува“ со следниот:

Одржувањето на добрососедски односи, вклучувајќи и заеднички прифатливо решение за името, останува од суштинско значење. ЕУ е охрабрена од последните позитивни случувања на релација Скопје – Атина.

За секој случај, за министрите уште малку да се „покријат“, не е пропуштено „патем“ да се „забележи“ дека „се потребни уште напори во борбата против корупцијата и обезбедувањето на функционално и независно судство во Македонија“.

„Посрамениот“ Оли Рен само пропелтечи нешто што само по себе претставува нонсенс: дека било „многу важно да се одреди некаква временска рамка за Македонија и тоа е постигнато“:

„Советот на ЕУ реши да го врати ова прашање во текот на следното претседателствување. Тоа е знак дека имаме рамка која означува напредок на оваа земја на патот кон ЕУ. Кај мене има поттик од позитивниот развој и повторно обновените контакти помеѓу двајцата премиери што се однесува на делот на спорот за името кој е, впрочем, од билатерална природа. Ова треба да им овозможи на двете земји да го решат проблемот со името кој е од билатерален карактер“.

Рамка „навраќање во наредните шест месеци“?! А да не е „раѓање на дилема“ кај него повторувањето (самоубедувањето) дека проблемот е „впрочем билатерален“? Да не научил или разбрал во меѓувреме дека не е?

Уште поголем „бисер“ на прес конференција по седницата на Советот „фрли“ Карл Билд:

„Долго време сме сведоци на решавање на ова прашање. Ако имате ситуација каде што едната страна е премногу задоволна, а другата премногу депримирана, тоа предвидува појава на проблем. Но ако и двете страни покажуваат интерес и желба за успех и се подготвени на компромис, тоа е добар знак дека еден ден ќе успеат да ги надминат сите проблеми. Ние го имаме токму ова. Ние имаме ситуација каде двете страни се чекор понапред до крајната задоволителна цел. Тоа е крајниот резултат од компромисот. Токму тоа ќе ја однесе чекор напред и Европа и овој дел од Европа. На ова треба да гледате како на знак на охрабрување и многу важно движење нанапред во следните неколку месеци за тоа конкретно прашање“.

Несфатливо е како овој Г-дин не ја разбира „вистинската“ ситуација кога вели дека нема една страна „премногу задоволна“, а друга „премногу депримирана“. Ако „другата“ и не е којзнае колку „депримирана“ (реална согледба и очекување), зошто „едната“ (Грција) не би била навистина „премногу задоволна“? Во нешто отстапила? Нешто и е оспорено? Поради нешто и се „истегнати ушите“?

Па згора, му „расте“ оптимизмот оти „двете страни покажуваат интерес и желба за успех и се подготвени на компромис“. Би било добро Билд да се распраша кај своите грчки пријатели на каков компромис се подготвени и како е можно една држава членка на ЕУ да има „црвена линија“ кога никој нема таква во унијата, кога нејзини единствени се сината и жолтата (да, мислам на нивната симболика)? Знае ли тој (и сите во ЕУ што мислат како него- „консензуално“) кое е нејзиното суштинстко значење (во однос на меѓусебното разбирање, соработката, толеранцијата, демократијата…)? Лично не верувам дека не знае, па останува да се заклучи дека само се прави на „удрен“. Можел да ја искористи „шансата“- присуството на заменик- министерот за надворешни работи на Грција, Димитри Друцас, и да го праша (ако веќе не го сторил тоа, ако не му е јасно) што е „националната црвена линија“ за Грција во спорот за името и што значи „важи безусловно и нема да се откажеме од неа“ (најнова изјава на портпаролот на грчката Влада, Георгиос Петалотис).

Сосема на место се реакциите- коментарите и ставовите на „првите луѓе“ од македонскиот државен врв. Дури би рекол и прилично воздржани.

Премиерот Никола Груевски:

„Не сме многу изненадени, но овој пат е направен малку пософистициран начин отколку она што беше на самитот во Букурешт. Иако можноста да се навратат на прашањето за името во наредните шест месеци остава надеж дека нешто можеби ќе се приближи во тој правец.

Ќе останеме во делот на разговорите околу изнаоѓање на решение, но ако Грција мисли дека ова ќе им го реши проблемот, со блокада или на ваков начин ќе ги решат проблемите, се покажа и во минатото дека не се решаваат на ваков начин. Тоа е неевропско однесување. Тие веројатно тоа не го прифаќаат и затоа се однесуваат на ваков начин.

Но, ова е ситуација која не зависи само од нас. Ние нашето го сторивме, ги исполнивме „бенчмарковите“ (одредниците-заб.м.), сега имаме работи кои не зависат само од нас. Грција очигледно бара работи од нас кои никој од никого во светот не ги бара.

Јас слушам сега во земјата има коментари во последните денови дека и денеска сме пропуштиле историска шанса. Знаете што, пропуштена е историска шанса да се обезличиме како нација, како народ. Да се избришеме од мапата. Таква шанса да – пропуштена е, да се откажеме од идентитет, од се буквално. Таква шанса имало и во минатото, веројатно ќе има и во иднина. Така што на сите оние коишто критикуваат дека сме пропуштиле некоја историска шанса, морам да им одговорам дека пропуштената шанса е практично себебришење од мапата на нациите и бришење на сопствениот идентитет, на сопствениот народ. Така што од тој аспект ништо посебно не сме пропуштиле. Но, се надевам дека во иднина ќе се укажат некои други шанси. Дека во Грција ќе почнат да дуваат поинакви ветрови“.

Министерот за надворешни работи Антонио Милошоски:

„Денешниот исход во Брисел може да се дефинира како нова грчка хипокризија. Затоа што земјата која, наводно, се залага сите земји од Западниот Балкан да се приклучат кон Европската унија што поскоро, при првата шанса да и даде заслужена можност на нашата земја да ги отпочне преговорите тоа го блокира.

Грчкото попречување не само што ќе штети на угледот на ЕУ во процесот на проширување, туку може да ја наруши и атмосферата во билатералните разговори што ги имаме во спорот кој Грција го има со нашето уставно име.

Блокадите нема да донесат предност. Блокадите од Атина нема да не премислат да продолжиме и понатаму да ги застапуваме и да ги браниме нашите уставни норми и нашиот национален, јазичен, македонски идентитет“.

И повторно новинарско- аналитичка „утка“: реакцијата на претседателот на Република Македонија, Ѓорге Иванов, е најава за „нова доктрина-Евроскептицизам“. „Утка“ затоа што, прво, тој- евроскептицизмот не е и не може да биде „доктрина“ (за тоа што е таа може да се научи во која било општа енциклопедија), а второ (како прво), очигледно не е „разбрано“, не се знае што е тоа евроскептицизам (најосновното: разочарување не од, туку во ЕУ и/или стравување од последиците од претстојно членство во неа). Исто така, воопшто не станува збор за заострување на тонот. Најмалку, пак, за критики во однос на почитување на европските вредности, бидејќи таа едноставно ги нема (освен „материјално- финансиската“- еврото кое, пак, не важи за „третата сила“ во ЕУ, Велика Британија). Станува збор за критика на непринципелноста, лицемерието, мимкријата на Брисел:

„Добиваме колеблив одговор. Добиваме решенија кои важат од денес за утре. Си дозволуваме блокади, притисоци на ситните интереси. Гледаме отсуство на визија. Добиваме најави за 2012, 2014, 2015 година. Како мислиме да ги постигнеме тие рокови? Со опструкции и со попречувања?“.

Мошне проблематични (во најмала рака) се оценките на некои домашни експерти. Точно е дека Шпанија нема да биде многу заинтересирана за Западниот Балкан, освен за прашања кои неа директно ја тангираат (Косово). Се разбира, не може да отстапува од „општата заложба“ за натамошно проширување на ЕУ, па тоа ќе го прави повеќе декларативно. Меѓутоа, сосема е погрешно „гледањето“ на решението на проблемот на Грција со името Македонија како „пазар“ или „игра без граници“, па да е „нужно“ да се дефинира цената која Република Македонија е подготвена да ја плати за да влезе во ЕУ. А за алтернативата (на членството во ЕУ), треба да се има предвид дека се што нема алтернатива, нема перспектива. Следствено, не треба да (се) прашуваме за неа, туку да ја бараме и наоѓаме. На пример кај земјите кои не се членки во ЕУ, ниту размислуваат да бидат во иднина (во Европа има вкупно 50 држави- сосе Македонија и оние кои со еден дел припаѓаат и на друг континент, а од нив 25 се членки на ЕУ), или „преостанатите“ земји во ООН.

Проблемот е во она што упорно се потенцира, а за жал е прифатено и од некои „невнимателни“ домашни политичари, експерти и новинари; нема никаква логика (се работи за „обична“ ступидарија), но во спротивно се би се одвивало сосема поинаку: дека тој- проблемот бил и е билатерален.

Досега многупати сум посочувал на она што го знаат и „обичните луѓе“: тој би бил билатерален доколку Република Македонија има исто така проблем со името Грција и со идентитетот на грчкиот народ! На пример, билатерален е, и не може да биде поинаков признанието, статусот, правата и слободите на малцинствата.

А македонската опозиција? Кај неа ништо ново. Освен дека одлуката во Брисел била „подобрата или, поточно, помалку лошата за Република Македонија, со оглед на опциите и жестокото противење на Грција и нејзините поддржувачи на секаква временска одредница“. Лидерот на СДСМ Бранко Црвенковски (негова е оценката) одново е „помеѓу“: македонската „црвена линија“ му е одамна позната, таа е и „опозиционерска“, ама Груевски треба да ја дефинира и да ја запознае македонската јавност со неа:

„Господине Груевски, Вие сте премиер на Република Македонија и сите наши граѓани со право очекуваат од Вас да ги решавате проблемите, а не да им објаснувате колку Ви е тешко и кој се е виновен што не сте успеале. Затоа, уште од утре зафатете се со работа. Конечно, дефинирајте ја вашата „црвена линија“ и запознајте ја македонската јавност со неа.

За нас во СДСМ таа „црвена линија“ е зачувување на нашиот национален идентитет, односно именување на нашиот јазик и нашиот народ како македонски“.

Многу е поинтересно и позначајно што напишаа грчки весници за „случувањата“ на седницата на Советот на Европа во Брисел: дека ЕУ е длабоко поделена околу пристапните преговори на Македонија со ЕУ (што значи дека конзензусот е само „рамка“ која сигурно ќе „пукне“ во блиска иднина; во еден од последните текстови на овој блог дадов „смела прогноза“ дека токму тој ќе биде причина за нејзино „растурање“).

„То Вима“ известува дека Грција е подложена на силен притисок и оти за голем број земји- членки на Унијата членството на Македонија е фактор на стабилност на Балканот. Разединета била до тој степен што низа држави инсистираат преговорите со Македонија да започнат, а друга група бара ЕУ да се солидаризира со Грција.

„Катимерини“ е „најсвеж“- известува од Брисел дека по долги консултации е постигнат начелен договор кој ја задоволил грчката страна, бидејќи во него не се спомнува март за почнување на преговори со Македонија.

„Елефтеротипија“, пак, потсетува на еден друг проблем и на Грција и на ЕУ, а кој е во „контекстот“: во Брисел почнала битка не само за Македонија, туку и за присоединувањето на Турција кон Унијата.

6- те месеци под претседателство на Шпанија со ЕУ не се од „пресудно значење“ за Република Македонија, туку за Грција. Имено, нејзиниот ултиматум за промена на името на државата и бришење на идентитетот на македонскиот народ („црвена линија“), што не е ништо друго освен однесување од позиција на сила, како апсолутно неевропско и нецивилазциски не ќе може долго да се толерира ниту од Европа, ниту од „меѓународните фактори“ надвор од неа (тие сигурно ќе „реагираат“ побрзо). По тој период, доколку во меѓувреме не се изнајде компромисно решение, Грција и нејзините сојузници во Европа и надвор од неа ќе бидат големи губитници. Ако не и поразени „до нозе“.

Да, на Господата и по некоја Госпоѓа- Госпоѓица во Брисел им е совршено јасно дека на седницата на Советот на Европа во Брисел ќе им се случи уште една бламажа, лакрдија, понижување, уште едно откривање на нивната мимикрија и лицемерие. И тоа на сите, без исклучок, затоа што и оние што ќе бидат за определување на датум (можеби и мнозинството) во името на консензусот ќе мора да дозволат сопствено „покривање“, прикриено согласување. Кое не може да остане долго „такво“, па ќе предизвика продлабочување на „разликите“ и се поголем „раскол“. Почна и продолжи со Турција (се уште трае), голема е веројатноста дека ќе заврши со Република Македонија во обидот да се оствари геостратешкиот интерес- интеграција- европеизација на Западниот Балкан. (Некои аналитичари во тој контекст предупредуваат на „реинкарнација“, „современа верзија“ на  дел од Отоманското царство.)

Она што се случува деновиве, се случи денес и ќе се случува до 7.12., е само грчовит обид да се спаси „образот“, да се предупреди неминовното, и тоа на сметка на идентитетот и интегритетот на Република Македонија (не само на македонскиот народ во неа!)- вето на „разглаениот поп“ кој одамна не само што „п… в црква“, туку ја изгубил „мантијата“, а наскоро ќе ја изгуби и „брадата“, па нема да го познаваат и препознаваат како таков ниту оние што ги „крсти“ (да, мислам на внатрешните проблеми на Грција, на економскиот банкрот од кој тешко дека ќе може да се спаси, а да не биде на „преголема штета“ на сега „крстените“- другите членови на ЕУ). Во името на компромисот кој веќе не се крие дека се „разбира“ како бришење на државава и измислување на „нова“ на нејзината сегашна територија, со „нов“ народ (нови мнозинска и немнозински заедници), без свое минато (со извршена „операција на амнезија“), само со „сега и овде“ и „светла евро- атлантска перспектива“.

Денеска странските дипломати во Скопје го „опипувале пулсот“ на Македонија, „преку“ претседателот Ѓорге Иванов, не дали е веќе во „клинички мртва“, туку дали има уште „сили“ за компромис со Грција. Иако иницијативата за разговор потекнала од Иванов, кој ги запознал во целост со деталите во врска со процесот, амбасадорите Фуере, Фреден и Гарсија де Лара инсистирале во наредниот период „да се интензивираат напорите“ за изнаоѓање на решение. Притоа повеќе од „немајкаде“, амбасадорите на ЕУ, Шведска и Шпанија, која од јануари ќе претседава со Унијата, ја поздравиле иницијативата за позачестени средби на повисоко ниво.

Претседателот Иванов ги уверувал своите гости (во вилата „Водно“) дека, без разлика каков ќе биде исходот на 7-ми декември, Македонија ќе остане посветена на евро и евро- атлантските интеграции и на исполнување на важните реформски зафати. Иако сум сигурен дека му е совршено јасно оти е веќе „се залудно“, тој сепак „индиректнo“ побарал од амбасадорите да излобираат Брисел да ја убеди Грција да не го блокира добивањето на датум за старт на преговори. Со она што на сите им е познато: дека отпочнувањето на пристапните преговори на ЕУ со Република Македонија не само што ќе го потврди кредибилитетот на Унијата и ќе има дополнителен мотивирачки ефект, туку ќе влијае позитивно врз стабилноста и просперитетот на целиот регион.

Интересен „исказ“ на стравот од натамошен опстој на ЕУ дал словенечкиот министер за надворешни работи, Самуел Жбогар (пренесено од известувачот на А1ТВ од Брисел): ако не даде мандат за преговори со Македонија на претстојниот министерски состанок, Грција ќе мора да даде солидни гаранции дека тоа ќе се случи идната година.

Според официјална Љубљана, ЕУ мора да најде начин да го одржи ентузијазмот во Македонија и мора да спречи разочарување кај граѓаните. Проценките се дека може да се издејствува што пореална европска перспектива за македонските граѓани (без конкретизација што би значело тоа).

А воопшто не е неочекувано, не претставува никакво изненадување за оние што доволно го запознаа Оли Рен во изминатиот период: тој изразил сомневање оти европските министри ќе се договорат на следниот состанок да донесат одлука за започнување на преговорите.

„Започнувањето преговори за членство бара препорака од Комисијата, но треба да биде прифатено од сите земји- членки, а во моментот не може да се каже дека тие услови се исполнети“, изјави Рен во Хелсинки. Тој претпоставува дека преговорите за ова прашање ќе продолжат следната година.

Меѓутоа, македонската опозиција се уште се обидува да добие некој „поен“ инсистирајќи на „драматичност“, на „историска шанса“ за Македонија (не за ЕУ), дека доколку не се добие датум за преговори ќе се случи „се и сешто“…

Небулозна изјава на Андреј Петров од СДСМ:

„Наместо да се даде се од себе во интерес на националните и државните интереси, да се покаже лидерство и патриотизам, сведоци сме на непостоење ни на обид за изнаоѓање на решение“.

Без да вложи „најмал напор“ да даде (неговата партија) конкретен „обид“ со кој СДСМ, кога веќе власта (притоа секогаш се мисли само на ВМРО- ДПМНЕ, без оглед што е таа коалициоиа) „не дава се од себе“, а со кој ќе покаже „лидерство и патриотизам“.

Не се „подолу“ и другите. Тито Петковски, лидер на НСДП, тврди дека власта ја поставила политиката „на погрешен колосек“, без макар да се обиде да покаже на „вистинскиот“, да го сушнеме барем него да каже „што треба да направи Македонија“ (тој се прави и недоветен кога бара да се „дефинира“ која е македонската „црвена линија“; може ли да биде друга, освен она што е утврдено со Привремената спогодба на ОН- разговор само за името на земјава, а не и за идентитетот на македонскиот народ во сета негова комплексност?) :

„Дури и си зема за право да го советува Баросо што треба да прават тие, што треба да прави Грција, меѓутоа не слушнавме што треба да направи Македонија“.

Патем, дали ја препорачува својата сервилност спрема Баросо & company во Брисел?

Ставот на партијата на Селмани е нејасен, но повеќе инфантилен: со решение на спорот, по што ќе се добие датум за почеток на претовори за влез во ЕУ, граѓаните по 18 години веќе немало да бидат заложници на политичарите. А кој ќе им ја „води“ политиката? Значи ли тоа дека тие не се политичари, не се за политичка власт, па „како такви“ се ептен „погодни и подобни“ за „незаложничка“ политика?

Изјава на  Флора Кадриу:

„Сметаме дека е дефинитивно крајно време да се искористи оваа можност кога сме најблиску до вратите на ЕУ за да се реши овој процес“.

А кој тоа не го „смета“? Дали сме „најблиску до вратите на ЕУ“ треба да провери (таа и нејзината партија) кај Грција и другите членки на ЕУ. Лично не сум убеден дека сме, туку, напротив, ако не подалеку, сигурно сме еднакво далеку како вчера и завчера. Белким таа и „нејзините“ не се толку неинформирани да не знаат дека „пакетот“ на Грција и нејзината „црвена линија“ не се нови.

Некои ја сметаат за неуспешна, а напротив, организираната дебата под наслов „Спор или конфликт“ во Скопје,  во организација на Институтот „Павел Шатев“, може да се оцени за повеќе од успешна. Конечно, нивниот глас се слушна „погласно“, а на „критички расположените“ ретко кој аргументирано им се спротивстави. Неуспешноста може да се „бара“ не во напуштањето на дебатата на оние што не се согласуваат со „антиевропската настроеност“ на некои  дискутанти, како и на „нетолерантните“ спрема ставовите на останатите, туку единствено во непоставеното прашање или непоттикнувањето на дискусија за круцијалното прашање: постојат ли „европски вредности“ и кои би биле тие, односно дали единствени или заеднички вредности се основата на европското „унијатство“?

Став на историчарот Тодор Чепреганов за еден од суштинските „елементи“ на македонскиот идентитет: историските аспекти на постоењето на Македонија и на македонскиот народ се несомнени, но Европа од политички причини тоа го занемарува:

„Сепак, тоа од Европа ни се негира и дури ни се препорачува самите да направиме харикири, како одговорноста би била наша, односно дека ние самите сме си го смениле името и се она што ќе следува потоа, и дека тоа само сме го направиле во име на некои европски вредности“.

Гордана Силјановска Давкова ги поистовети цивилазициските со европските вредности:

„Темата е денес европските вредности и јас одговорно тврдам дека во сите досегашни проширувања не беше доминантна економската позиција, па дури и политичката, туку се земаше предвид вредносната. Под вредносна мислам на демократија, на владеење на право, како што  се гледаа чекорите на Романија, на Бугарија во овој правец“.

Биљана Ванковска акцентира една „скриена“, а всушност со векови докажана позната европска „специфика“: во потсвеста на европските елити е освојувањето на светот:

„Она што во останатиот период го прави е „state building“ или градење на држава, кое преведено би значело градење на капацитети, на институции, на административни можности и сл., за да може државата да застане на нозе, меѓутоа таа држава е лишена од сопствениот суверенитет“.

Конфузно „спротивставување“ имаше Суад Мисими (внатрешната кохезија ја „услови“ со функционирање на правната држава):

„Грција и ЕУ не се адресите на кои што ние треба да работиме во смисла на образложување вредности или невредности. За ние да имаме позиција, прво треба нашата внатрешна состојба да биде кохерентна, да имаме внатрешна кохезија, којашто ја нема на оваа маса, а камо ли во државата. И треба правна држава, односно функционирање на правната држава“.

Александар Чомовски се направи „на удрен“, како да не знае, и покрај повеќедецениското новинарско- хроничарско искуство, дека преговори се водат, односно треба да се водат за „разлики“ во врска со името на државава, а тие не се можни бидејќи Грција излегува од таа „рамка“ и го негира националниот идентитет (по последното „повторување“ на нејзините барања посредникот Нимиц ја одложи новата рунда на „разговорите- преговорите“ на „неодредено време“): „политиката за името“ се води „нетранспарентно“, па „ние немаме релевантни податоци дали навистина се водат преговори и за националниот идентитет или само за промена на името“.

На „удреноста“ го потсети Јован Донев, наведувајќи ја и осудувајќи ја изјавата на грчкиот претседател Каролос Папуљас со која ги негира македоснкиот јазик и нација:

„Прашањето е дека изјава во 21 век, во којашто вели дека не постои македонски јазик и нација, е изјава на холокауст“.

Потврда на ова е интервјуто на Папуљас за „Прашко право“, во кое навестува повторување на „сценариото“ од Букурешт (ветото на Грција за влез на Македонија во НАТО):

„Ние направивме значајни отстапки. Подготвени сме да прифатиме име кое би го содржело зборот Македонија, иако тоа е многу повеќе од рамката што ја договорија грчките политичари пред 10 години.

Постојано говорат за македонски јазик и народ со што прават непријателски фронт спрема Грција и Бугарија. Сакаат да се претстават како водечки личности на македонскиот народ и со својата реторика наметнуваат тенденција на „ослободување на македонскиот народ од грчка и бугарска окупација“. Тоа ги нарушува добрососедските односи и ние тоа не можеме да го прифатиме“.

Се чини дека „сценариото“ е веќе подготвено, а „филмот“ почнал да се „снима“. Тоа го тврдат грчки медиуми: одложување на почетокот на преговорите за членство на Македонија е формулата што ја подготвува Брисел (Грција, ама како дел од него, зашто консензусот не значи друго, освен „еден за сите, сите за никаде“), со која сите страни ќе избегнат непријатни последици (тоа е избегнувањето на бламажата, лакрдијата, понижувањето, мимикријата и лицемерието), а ќе се остави дополнителен простор за решавање на прашањето за името. Со други зборови, ЕУ најверојатно ќе ги „поздрави“ напорите и прогресот што го направи Македонија (и досега многупати „поздравуваше“), но одлуката за старт на преговорите ќе ја одложи за некој од наредните состаноци на Советот.

„То вима“ тврди дека со ваквото „сценарио“ (многу веројатно) Атина не ќе мора да стави вето, а Скопје ќе избегне ново разочарување(?). „Катимерини“, пак, заклучува дека разговорите за името и натаму се во ќорсокак, односно дека времето и шансите да се реши прашањето за името до состанокот на Советот на Европа се мали.

Одамна се залагам за едностран прекин на разговорите- преговорите од страна на Република Македонија, токму поради ступидноста на проблемот и оти тој не е и не може да биде „билатерален“ (се додека и Македонија не проблематизира „нешто“ во врска со името на Грција и идентитетот на грчкиот народ), а „пакетот“ барања е непристоен (тоа е вистинската назнака за нив). Забележувам дека во последно време (особено деновиве) се повеќемина домашни, па и странски експерти и аналитичари го споделуваат мојот став. Но, доколку и натаму некој мисли дека тоа би било премногу „радикално“ и со „несогледливи последици“ за Македонија, би било добро со поголемо внимание и промислување да се анализира вчера изнесениот став односно сугестија на хрватскиот претседател Стипе Месиќ (при посетата на Скопје):

„Еден начин е да се замрзне ова прашање додека Македонија не си ги оствари своите надворешно- политички цели. Друг е да се формира една арбитража која што ова билатерално прашање ќе го стави на страна, а Македонија ќе ги продолжи преговорите со ЕУ. Или да се продолжат билатералните разговори, но со почитување на сите историски аргументи“.

Бидејќи вториот и третиот „начин“ се практично невозможни, зошто Република Македонија да не ги замрзне разговорите- преговорите се до утврдување на датум за почеток на преговорите за членство во ЕУ и враќање на Грција во рамките на Привремената спогодба?

Програмата и мерките за апликации за нивно користење ќе бидат објавен идниот месец. На првиот оглас ќе се аплицира за 40 милиони евра.Најважниот аспект на оваа конкретна и мошне обемна финансиска поддршка на развојот на македонското земјоделство е зголемување на неговата конкурентност на европските пазари, имајќи предвид дека над 50% од вкупниот годишен извоз се реализира на пазарите на ЕУ. Од друга страна, пак, тоа значи обврска македонските земјоделци во своите бизнис планови јасно да ја изразат, покажат и докажат својата ориентација за идно работење според европските стандарди.

Изјава на Љупчо Димовски, министер за земјоделство:

„Со ИПАРД фондовите ќе се подобри квалитетот и ќе се зголеми пазарната вредност на земјоделските производи, а со тоа и на нивниот извоз. Целта е во Република Македонија на голема врата да влезат европските и светските трендови“.

Ппојаснува Маргарита Делева, државен советник за рурален развој во Министерството за земјоделство:

„Да се добијат средства од овие фондови и успешно да се имплементираат значи дека се добива едно европско обележје и ознака на инвестицијата, која натаму му дава една дополнителна конкурентска способност на оној којшто инвестира“.

Претставници на Европската комисија советуваат земјоделците уште отсега да започнат со подготвителните активности, за од декември со изготвен бизнис план да аплицираат за европските пари.

Кај Мортенсен, советник за ИПАРД од ЕК:

„Многу е важно да се започне со подготвителните активности. За тоа говорат и искуствата на земјите кои веќе ги користеа средствата од ИПАРД фондовите. Тоа значи не само подготвување на проектот, туку потенцијалните корисници треба да размислуваат и на придружните елементи, градежните дозволи и се она што е потребно да се комплетира пред да се отпочне со реализација на фондовите“.

За „европските пари“ ќе можат да конкурираат одгледувачи на добиток, овошје, градинарски култури и лозови насади, производители на сурово млеко и месо, преработувачки капацитети за млечни производи, овошје и зеленчук, нови откупни собирни центри за овошје, зеленчук и млеко, за стандардизирање на кланиците и зголемување на можностите за пласман и извоз на месо, за нови технологии и еколошки стандарди и друго. Еден земјоделски производител или сточар може да аплицира со проект од минимум 5.000 до максимум 200.000 односно 400.000 евра, а преработувачите да користат од 3.000 до 400.000 и 800.000 евра.

Процедурата за апликација и добивање на средства (треба да се нагласи дека програмата не е социјална, туку наменета за земјоделците кои веќе имаат капацитети и финансиски средства) е тешка и комплицирана, со многу услови и ригорозни барања. Оние чии бизнис планови ќе бидат прифатени инвестицијата ја почнуваат со 100% сопствени пари. Половината од вложеното им се враќа по реализацијата на проектот. Тие можат да користат кредит од Земјоделскиот кредитен дисконтен фонд со поволна камата од 4% до 6%.

Министерството за земјоделство во изминативе и во наредните недели организира кампања- состаноци за информирање, едукација, совети како полесно да се „стаса“ до парите од ИПАРД фондовите.

Засега најголема заинтересираност има за инвестиции во градинарството и млечната индустрија.

„Во земјоделските региони, оние типични каде што доминира земјоделската дејност, заинтересираноста е голема, но и познавањата се на едно високо ниво. Тоа го оценуваме со прашањата кои ги добиваме. Веќе се зборува за специфични прашања, конкретно за изготвување на еден бизнис план“, вели Делева.

Првите договори се очекуваат во април и мај идната година.

Вклучувањето на Република Македонија во ИПАРД фондовите на ЕУ е уште еден показ на „основната“ економската перспектива: современо, модерно земјоделство, што побрзо достигнување на европските и светските стандарди и, пошироко, динамизација на руралниот развој.

Македонската опозиција и нејзините медиумски трабанти ја добија можеби најголемата шлаканица во сето досегашно опозиционерско дејствување. И тоа „најголемиот дел“ од неа не од позицијата- партиите на власт (не само ВМРО- ДПМНЕ), туку од „меѓународниот фактор“, поточно од  Европската комисија. Иако од петни жили се трудеа, како досега, нејзините членови да ги „онерасположат“, па да напишат „избалансиран извештај за Македонија со многу повеќе забелешки отколку пофалби“ и да не дадат препорака за определување на датум за почеток на преговори за членство на Република Македонија во ЕУ, со „горчина в уста“ мораа да констатираат дека препораката е „сепак добиена“. Ама…

Очекувано, не само што почнаа да ги „акцентираат“ забелешките премолчувајќи ги „успешно завршените работи“ (мислам на одредниците), туку веднаш слушнавме и слушаме такви небулози и нонсенси од кои, сигурен сум, (ќе) се срамат и самите нивни „автори“: дека „таман работа извештајот да не биде позитивен по четврто полагање на испитот“, дека „тоа не е ништо ново“, „се уште е рано да се слави, да почекаме Европскиот совет да определи датум“, препораката е „политичка“ итн. А најчесто ноторната лага дека е таа условена со решавање на „спорот“ за името со Република Грција (имајќи ја предвид заканата на јужниот сосед дека при одлучувањето на Советот на Европа ќе стави вето доколку не се изнајде решение).

Најнапред, успехот на власта (не само на Владата) е несомнен, без оглед на обидите тој  да се релативизира. Доволно е да потсетам на „мошне кусиот период од само два- три месеца“ за исполнување на одредниците и „ништо ненаправено во изминатите три години“, па следствено „нема шанса да се избегне негативен извештај“. Она на што подзаборавија и забораваат „најжестоките противници“ на Владата- челниците на СДСМ (во наводници оти тоа всушност не се; сосема се безоопасни, безначајни- доволно е да потсетам на континуирано катастрофалниот рејтинг), е дека се работи за одредници („бенчмаркови“) кои по дефиниција, како исполнети, не се „завршена работа“, туку се рамка или основа за решавање на проблеми. Тоа ќе рече дека проблемите што ги опфаќаат зсмјата допрва ќе мора да ги решава, да ги надминува- во текот на преговорите, а во рамките на исполнувањето на преговарачките поглавја (на Хрватска и се определени 35).

Можете ли да замислите какво славје ќе приредеше СДСМ доколку во нејзиниот владејачки мандат се постигнеше овој успех? Судејќи според дувањето и пуштањето на „евробалоните“ на плоштадот „Македонија“ во Скопје при предавањето на одговорите на „Европрашалникот“ („огромен успех“ под раководство на „евроинтеграторката“ Радмила Шеќеринска), веројатно ќе се дуваше во…

Но, да одиме по ред (не според редоследот на настаните):

Пред три дена (14.10.) на Република Македонија официјално и е предаден Извештајот на Европската комисија за напредокот на земјата во 2009- та и препораката за почеток на преговорите за членство во ЕУ. Како што истакна премиерот Никола Груевски на церемонијата на предавањето (од страна на еврокомесарот Ерван Фуере), Комисијата го поздравува зајакнувањето, функциоирањето на демократијата и стабилноста на институциите што се однесува на владеењето на правото.

„Владата го поздравува мислењето на Комисијата за пресретнувањето на Копенхашките критериуми за партнерство и клучните приорити за пристапување во однос на отпочнувањето на преговори за пристапување.

Извештајот е резултат на „досегашните напори на Владата, на граѓаните, на сите политички чинители, здруженија во Македонија и на нашите ценети пријатели од меѓународната заедница.

Овој Извештај за нас ќе биде патоказ за идните чекори и реформи кои ќе ги преземеме. Исто така, ние ја знаеме и важноста на предизвикот да се промовираат добрососедските односи и регионалната соработка. Во контекст на спорот со името Македонија, активно и конструктивно ќе продолжиме со разговорите под покровителство на Обединетите нации со цел да се најде заеднички прифатливо решение.

Владата ја задржува својата поветеност за продолжување на реформите веднаш по завршувањето на овој чекор. Ќе продолжиме со соработката со сите политички партии за промоција на потребните реформи со процесот на консензус.

Владата го поздравува мислењето на ЕК за прогресот во врска со оданочувањето, царината, правдата, слободата, безбедноста и транспортот со преоѓањето во втората фаза од Спогодбата за стабилизација и за исполнувањето на критериумите за визна либерализација, каде Македонија доби највисоки оценки од ЕК и од експертите од регионот.

Извештајот на Европската комисија признава дека македонската Влада презема активни чекори да се справи со економската криза и одржува стабилен развој на банкарскиот сектор, стабилна фискална политика и да се справи со структураната невработеност.

Во претстојниот период Владата на Република Македонија ќе продолжи да одржува чекор во усогласувањето на националното со законодставстовото на ЕК, зајакнувањето на институционалните структури во координација и управување на процесот на пристапување и натамошното зајакнување на административните капацитети за имплементација и зајакнување на законодавството, особено во областите на јавната администрација, животната средина, социјалната политика и сите оние каде што е тоа потребно“.

Од изјавата на Фуере:

„Оваа препорака дадена од страна на ЕК претставува силно признание за политичката волја и за капацитетот кои што ги има оваа Влада да постигне успех. Како што кажа и комесарот Оли Рен, ова претставува и силен поттик за Владата и за сите институции да продолжат со реформските процеси и да се фокусираат на оние области каде што беа детектирани одредени слабости.

Заслугата ја делат сите граѓани, политички фактори и граѓанското општество. Се покажа дека со заедничка работа може да се постигне успех.

Исто така, заслугата за овој успех оди и до претставниците на граѓанското општество коишто успеаја да допрат до самите граѓани и да покажаат кои се оние областите на коишто Владата треба да се фокусира и да работи, но и да ја оправдаат во нејзините активности. Оттука веруваме и во соработката со граѓанското општество. И конечно, заслугата оди кај народот, тој заслужува признание за заложбата да чекори кон својата цел“.

При посетата на Турција, претседателот на Република Македонија Ѓорге Иванов изјави дека очекува Европскиот совет да донесе соодветна одлука по препораката што ја даде ЕК, која реално го бележи напредокот на Македонија, а е убеден дека Македонија има политички, административен и институционален капацитет да ги почне разговорите со Брисел.

„Нас не поврзува и заедничката визија за иднината, иднината на едно големо европско и евроатлантско семејство. Република Македонија искрено ги поддржува заложбите и напорите на Република Турција за интеграција во ЕУ и е целосно подготвена за тесна соработка на овој план“, изјави тој по разговорите со неговиот домаќин, претседателот на Турција Абдула Ѓул.

„Македонија ја имаше и ќе ја има и понатаму целосната поддршка на Република Турција за прием во НАТО и ЕУ. Имаме заедничко минато преку Османлискиот период, но имаме и заедничка визија за иднината – членството во ЕУ. Со тоа ќе се обезбеди стабилност и мир на Балканот“, рече турскиот претседател.

Заедничка оценка на двајцата претседатели е дека одличните политички односи треба да бидат средени со исто ниво на соработка на сите останати полиња. Потенцирана е културната соработка која ќе добие на квалитет со отворање на културните центри на двете земји, во Скопје и во Истанбул.

За показ и доказ на коректноста, чесноста, искреноста, конструктивноста, мошне важно е точното наведување на нечии зборови (не толкување или „конткестуално“ или извлекување од контекстот за да се сугерира или измислува- конструира нешто што не е ниту п(р)омислено). Веројатно сметајќи на „истренираност на краткото паметење“, опозицијата и нејзините медиумски трабанти (некои новинарски персони кои се уште не научиле да разликуваат патриотизам од национализам) се обидоа да извртат нешто од мошне прецизното излагање на Оли Рен во Брисел. Особено ова:

„Би сакал да подвлечам дека препорачавме отворање на преговорите за пристап во членството на ЕУ за Р. Македонија. Државата постигна убедлив напредок и главно почна да ги спроведува најважните реформи, поточно добро познатите 8 плус еден бенчмаркови.

Комисијата смета дека државата доволно ги исполнува моменталните критериуми и овие елементи и овозможија да даде препорака за отворање на пристапот за преговори. Верувам дека Владата во Скопје ќе го сфати ова како многу силен поттик и охрабрување за конечно да го реши проблемот со името кој постои веќе 18 години.

Во нашите заклучоци подвлекуваме дека одржувањето добрососедски односи, вклучувајќи преговарање и заемно прифатливо решение во врска со спорот за името според ООН, останува најважно. Сега навистина тоа е попотребно и понеопходно од кога и да било за доброто на сите земји, за иднината на ЕУ“.

Од друга страна, и Рен (и други) веќе ги научија македонските новинарски персони, па не се „даваат“ така лесно. На пример, интервјуто на Тања Милевска за А1 ТВ со него ќе биде забележано според следново (другото е „стандардно“):

„Дали добивте конкретни гаранции од Владата дека ова прашање ќе биде решено пред да се даде препораката (се мисли на „спорот“ за името-заб.м.)?

-Ова е нешто што треба да го средат две влади. Ова е билатерално прашање, а ние не сме преговарачка страна. Имам добра комуникација со Метју Нимиц, мојот претходник, кој е скапоцен работник. Се занимавал со овој проблем 15 години. Мислам дека е време да се награди трудот на Нимиц и сериозно да се поработи на предлозите дадени од негова страна, и да се реши и да се затвори ова поглавје од историјата на државата.

Вашата комуникација со Владата последниве месеци се подобри. Не беше баш најдобра во последниве години, сите сме свесни за тоа. Според Вас, кој е заслужен за ова подобрување? Вашиот специјален пратеник, Владата, или Вие лично? Кога се случи оваа промена?

-Не сум забележал разлика. Отсекогаш сум имал добра комуникација со Владата на… на вашата земја, и искрено, не ја сфаќам поентата на прашањето“.

Што се однесува на забелешките односно критиките на ЕК, тие се повеќе насочени кон инцидентите со сериозни, но краткотрајни последици (кои не треба да се игнорираат), како што се, на пример, односот кон хомосексуалците и ромското малцинство, инцидентите во Струга и генерално етничките смени во училиштата. „Трабантите“ особено ја потенцираа забелешката за (не)слобода на медиумите (се однесува на инцидентни слуачи, а не генерално како што се обидоа да презентираат), а се „негираа“ себе си со нејзината „конкретизација“: дека постои тесна поврзаност на медиумските сопственици со политичките структури, што доведува до новинарска автоцензура и ограничување на слободата на изразување. (Прашање е како власта- Владата може да го надмине овој проблем, освен со целосен и доследен ангажман и  на самите новинари и нивната новинарска асоцијација- која, патем, е во длабок зимски сон.)

Главната и мошне сериозна критика, што треба да ги загрижи и ангажира сите- и позицијата и опозицијата и граѓанскиот односно невладиниот сектор и индивидуално секој граѓанин, е секако имплементацијата на законите (не само оној за јавната администрација). Тоа е првото „скалило“ кон европеизација на животот, а без што, како што се покажа кај некои „тазе“ евро- членки (на пример Бугарија), нема да вреди ниту процесот на преговарање- исполнувањето на преговарачките поглавја, ниту самото членство во ЕУ.

И конечно, круцијалното прашање за кое се фатија како „пијани за стап“, а не е дирекнто посочено во Извештајот на ЕК (бидејќи не е, ниту може да биде еден од критериумите за добивање на датум за преговори). Дури некои дилетантски оценија дека препораката до Советот на Европа со тоа била „врзана“, „условена“, „политичка“ (се разбира дека е и тоа, но се вика „малку поинаку“: геостратешки интерес): проблемот на Грција со името на нашава земја.

Ништо ново на тој план. Разбирливо и очекувано, но и обид за „извртување“ на она што постојано се потенцира од „европските“: дека се дава силен поттик на двете „страни“- Македонија и Грција во најкус можен рок да се реши „спорот“ за името (поголем на Македонија, бидејќи тој се одразува пред се на нејзиниот статус и непосредна перспектива). Впрочем и најавувано (и од премиерот Никола Груевски) дека во наредниот период може да се очекува зголемен меѓународен притисок за изнаоѓање на заемно прифатливо решение. Важно е да се има предвид дека решавањето на „спорот“ за името не е услов за членство во ЕУ, а не би ни можело да биде. Во декември би требало да се затвори македонско- грчкиот „спор“ за да се спречи најавеното вето од страна на Грција на определувањето на датум за почеток на преговорите за членство на Македонија во ЕУ (што, се разбира не би било „добро“ и за Грција).

Став на Ларс Петер Фреден, амбасадор на Шведска во Македонија:

„Единствените разговори кои што сега остануваат се оние во однос на прашањето за името, а не она во однос на одредниците. Мојата порака до вас е-  искористете ја оваа шанса и, второ, продолжете понатаму со сите овие одредници“.

Меѓутоа, неточна односно неприфатлива е проценката на некои од македонската опозиција дека проблемот сега е поставен на „највисоко ниво“ (има ли повисоко од ООН?).

Иго Ивановски, СДСМ:

„Како никогаш досега овој проблем е поставен на највисоко можно ниво, и во таа смисла вчерашното и денешно празнично однесување треба да биде вовед во многу концентрирано рационално и реално пристапување кон разрешување на овој проблем“.

Го „корегира“ Васко Наумовски, потпретседател на Владата:

„Република Македонија останува посветена на процесот на преговарање во рамките на ОН и останува доследна да ги реши сите отворени прашања кои што претстојат“.

Инаку, воопшто не изненадува соопштението на новата грчка влада дека решавањето на проблемот со името на Македонија е предуслов за процесот на преговори за нејзино интегрирање во Европската унија.

Весникот „Навтемборики“ смета дека препораката не е условена со наоѓање решение за името (што е точно), а Комисијата и натаму го гледа „спорот“ како билатерално прашање што треба да биде решено со посредство на ОН. „Катимерини“, пак, дека ЕК со препораката за старт на преговорите укажува на „итна потреба“ за затворање на „спорот“.

Забележливо е дека и „острите закани“ на Атина се „поблаги“ во однос на оние што доаѓаа порано, од времето на Владата на Караманлис. Напротив, може да се рече дека воздржаноста и „отворениот простор“ за компромисно решение се поголеми. Меѓутоа, останува една „заробеност“ од која и Владата на Папандреу засега не може да се ослободи: компромисната „позиција“ подразбира и почитување односно еднаков третман на „црвената линија“ на „другата страна“. За жал, портпаролот Јоргос Петалотис, во изјава за весникот „Катимерини“, рекол дека Грција има „национална црвена линија, која е позната и јасна и од која нема отстапки“, но не дорекол (не му било издиктирано) дека решението за „спорот“ треба да се бара помеѓу неа и „националната црвена линија на Македонија“ од која исто така нема отстапки, а кое би се „нашло“ во заедничката „жолта на сина основа“ (боите на ЕУ). Само така може да се реши проблемот.

Не треба да се заборави и на најавата наскоро грчкиот премиер Папандреу да излезе со нова иницијатива и конкретни активности за решавање на „спорот“. И тоа веројатно во рамките на предложената „нова мапа“ на патот за членство на државите од западен Балкан во Европската унија и јасно искажаната заложба на Грција отворените прашања да ги решава со консензус.

Изјава на заменик- министерот за надворешни работи Димитрис Друцас:

„Временската рамка во која овој процес би требало да биде завршен е 2014. година, бидејќи тогаш се одбележува 100 години од почетокот на Првата светска војна“.

Можно ли е скорешно, брзо решение на проблемот што го има Грција со името на нашава држава (до декември годинава- и со референдумско изјаснување)? Можно е, а имајќи ја предвид спомнатата „жолта линија на сина основа“.

Уште еднаш ќе го повторам мојот предлог искажан во неколку претходни прилози на овој блог:

Не „двојна формула“ (нонсенс; кое било име на држава- старо, постојно, ново, не може да се „формулизира“!), туку алтернативни уставни имиња (две, а може и повеќе).

Тоа конкретно значи:

Промена на Уставот на Република Македонија во делот на именувањето и назначувањето на уставното устројство: името на државата е „Македонија“, а уставни алтернативни имиња (најмалку две) се „Република Македонија“ (постојното), „Република Северна Македонија“, „Република Вардарска Македонија“ или…

Ваквото решение значи дека нема простор за никакви разговори- преговори за идентитетот на македонскиот народ, но и меѓународна употреба на (уставно) име на Македонија (на што инсистира Грција).

Ова не би било ништо ново. Постои за- кај многу држави: уставното име на Грција- Elláda е Hellenic Republic, Финска на фински јазик е Suomi (на шведски Finland), а уставното име Suomen tasavalta (на шведски Republiken Finland)- Република Финска…

Меѓутоа, овојпат не може да стане збор за ексклузивност од проста причина што е тоа документ кој се уште се „готви“. Тоа го потенцира и „европскиот новинар“ на А1, Борјан Јовановски: препорака нема засега, но е оставена „подотворена врата“ за Советот на министрите, доколку проблемот на Грција со името Македонија биде решен, да донесе одлука за отпочнување на преговарачкиот процес. Дотолку повеќе што се работи за нацрт- текст за кој „во Брисел се води борба за конечните формулации“.

Тоа го потвруваат и оставените „клучни празни места“ кои дополнително ќе се формулираат, а се однесуваат токму на препораката за старт на преговори и заклучокот за прашањето дали Македонија ги исполнува политичките критериуми за отпочнување на преговори за членство.

Како што е одамна утврдено, извештајот треба да биде објавен наредната среда.

Овојпат многу „полесно“ може да се предвиди што ќе пишува во извештајот на ЕК затоа што напредокот на Република Македонија, не само во реализацијата на утврдните одредници, е повеќе од очигледен. Во него е веќе нотирано дека земјата направила значаен прогрес во исполнувањето на клучните приоритети од пристапното партнерство и ги исполнила обврските преземени со Договорот за стабилизација и асоцијација. Постигнат е напредок во организирањето на изборниот процес, во функционирањето на Собранието, примената на Законот за полиција, легислативниот аспект на судските реформи и други точки кои беа остро критикувани во ланскиот извештај на Комисијата. Негативно се оценуваат состојбите во јавната администрација, спроведувањето на Законот за енергетика, политичките притисоци врз медиумите (?!) и заплашувањата за време на последните избори.

Најважно, но исто така очекувано (директно од Атина, индиректно од Брисел), е што се акцентира проблемот со името како се уште нерешен и се „додава“ дека развојот на добрососедските односи и изнаоѓањето на решение под закрила на ООН е од суштинско значење. Се „препорачува“ да се избегнуваат сите акти и изјави кои можат негативно да влијаат врз нив.

Се забележува дека во годишниот извештај на ЕК за земјите од Западниот Балкан за првпат се издвојува посебно поглавје за билатералните односи. Се реферира за сите билатерални проблеми помеѓу земјите во регионот, но интересно е што воопшто не се спомнува грчко- македонскиот проблем. Можеби затоа што е конечно „разбрано“ дека тој не е билатерален (проблем е на Грција, а не и на Македонија), но влијае врз добрососедските односи (единствено по нејзина „заслуга“).

Уште при првата „срамежлива најава“ дека Грција би можела да стави вето и на добивањето на датум на Република Македонија за почеток на преговори за членство во ЕУ, како што тоа го направи за нејзиното зачленување во НАТО, изнесов став (во текст на овој блог) дека тоа нема да се случи, односно нема да го дозволат нејзините ЕУ сојузници, а датум за преговори и овојпат нема да се препорача. Од проста причина што би било „премногу“ и мошне непријатно. Затоа ќе се оди на два „фронта“: исполнувањето на одредниците да се оцени позитивно но „недоволно“ и/или да се наметне уште една во меѓувреме: билатералните односи. Притоа, бидејќи е јасно дека тие воопшто не се нарушени, единствено ги оптоварува (со манифестирање на спорадични националистички инциденти) проблемот на Грција со името Македонија, а згора не може да се наметне како „европски“ услов само на една земја, тоа ќе се „западно- балканизира“. Без оглед што, иако постојат помали иили поголеми проблеми, билатералните односи помеѓу земјите во регионот се „нормални“, освен помеѓу Македонија и Грција.

Потоа „дојде“ изјавата на сега веќе бившата шефица на грчката дипломатија Дора Бакојани за белградскиот весник „Вечерње новости“- дека во ноемврискиот извештај на ЕК нема да биде предложен датум. На тој начин таа ја промовира грчката позиција дека евроинтеграцијата на Македонија зависи од решавањето на разликите околу името:

„Верувам во успех на преговорите за името и се согласувам дека тоа прашање мора да се реши. Но, не сум сигурна дека еврокомесарот за проширување Оли Рен ќе предложи датум за почеток на пристапни преговори“.

Сепак, воздржаноста засега се „подразбира“, но не е јасна наводната порака на Брисел Македонија во следниве денови да покаже добра волја и конструктивен пристап во спорот со јужниот сосед. Таа многу повеќе „мириса“ на новинарска шпекулација. Како да  покаже „во следниве денови“? Еднострано да се откаже од уставното име и да ги замоли Грција и посредникот на ОН Метју Нимиц да изнајдат „соодветно име“ со која ќе се прекрсти?

Македонската Влада не е запознаена со нацрт- текстот на извештајот на ЕК, што е разбирливо бидејќи треба да добие конечен извештај. Очекува тој да биде фер- напредокот да биде соодветно оценет.

Вицепремиерот за европски прашања Васко Наумовсаки со право потсетува дека билатеалните спорови не се дел од одредниците што Македонија ги исполнуваше.

Меѓутоа, малкумина аналитичари и хроничари (помеѓу нив и мојата дребност) предвидоа дека овие избори ќе значат крај за политичката кариера на очигледно неспособниот, ограничен, лош, европски „нестандарден“ Караманлис (кого ниту членовите на неговата партија веќе не можеа да го поднесат).

Тоа што се случува сега во „Нова демократија“ (хаос,  па и паника во раководните кругови) е само логичка кулминација на убедливиот пораз со долгорочни последици.

(ПАСОК на неделните вонреди општи избори победи убедливо, со 44,92% гласови- повеќе од 10% во однос на конзервативците и освои апсолутно мнозинство од 160 мандати во парламентот кој има 300 членови.)

Повеќе од сигурно е дека ПАСОК нема да владее во Грција само 4 години.

(Патем засега, додека не се видат или препознаат првите позитивни чекори во односот со Република Македонија- не само во врска со „спорот за името“, ќе го „замрзнам“ моето именување на јужниот сосед со „Данајска република (Грција)“.)

Денеска, не затоа што „нема време за чекање“, новиот социјалистички премиер Јоргос Папандреу ја именуваше Владата (според Уставот, рокот за именување е три дена).

Мошне значајно, токму за меѓународната позиција на Грција (не нејзино сведување на „спорот“ со Република Македонија), е решението тој да го задржи и ресорот надворешна политика. Интересно е и обедниувањето на некои постоечки министерства и создавање на нови- за животна средина (за активно водење на се позначајната „зелена политика“ не само во државни- локални, туку и во европски и светски рамки), потоа за заштита на граѓаните (полиција и цивилна заштита), ресорот финансии и ресорот инфраструктура.

Дека посебно внимание ќе се посветува на економските проблеми, пред се справување со последиците од светската економска криза односно рецесија, потврдува и воведувањето на заменик- премиер за економска соработка, одбрана и односи со странство (министер Теодор Пангалос).

Министер за економија, развој и трговска морнарица е 57- годишната Лука Кацалис, за финансии европскиот пратеник Јоргос Папаконстантину, Евангелос Венизелос е на чело на Министерството за одбрана, министер за култура ( во негова ингеренција е и туризмот) Павлос Геруланос, за заштита на животната околина политичарката од помладата генерација Тина Бирбилис.

Новата грчка Влада има 16- мина министри, помеѓу кои и 5 жени, како и 20- мина државни секретари.

Папандреу претходно положи заклетва, како нов премиер, пред поглаварот на Грчката православна црква, патријархот Јеронимус.

Какви се очекувањата на македонскиите политичари и аналитичари од новата Влада на Папандреу во врска со билатералните односи, а пред се, разбирливо, во однос на проблемот со името на Република Македонија (не уставното; ова очигледно уште долго ќе треба да се повторува, бидејќи на некои се уште не им е „разјаснето“)?

Некои побрзаа со оценките дека со Папандреу разговорите- преговорите (тие се несомнено и едното и другото; се разговара посебно за оние прашања што ги „оптоваруваат“ преговорите) ќе се водат полесно, без притоа да објаснат во што би се состоело тоа „полеснување“ (ништо не значи, дури е нонсенс да се однесува на „техниката“).

Оценка на Проф. Денко Малевски, поранешен македонски министер за надворешни работи (уште во 90- тите години):

„Во Грција има силен партиски консензус, а тоа е едно име за се. Добрата вест е што грчкото општество од ’90-тите години наваму еволуираше, па призна дека северниот сосед има држава, нација. Ние мора да знаеме што сакаме – компромис или победа“.

Со сета почит кон неговиот став, но е несериозно по толку години на разговори- преговори да се поставува дилемата дали Република Македонија сака компромис или победа! Имено, сите досегашни власти (на сите нивоа) и политички „чинители“ ја потенцираа(т) заложбата за компромис, но проблемот е што „другата страна“ подразбира под тоа. И за „цврстиот став“ односно „црвената линија“ на Македонија и Грција во врска со „едно име за се“ (клучен проблем заедно со во последно време по малку „потиснатото“ оспорување на идентитетот) мора да се изнајде компромисно решение. Во спротивно, разговорите- преговорите стануваат бесмислени.

Логично, типично опозиционерско мислење (што ќе рече во сегашниот „контекст“ и неконструктивно) на еден од потпретседателите на СДСМ, Андреј Петров:

„Кај Папандреу приодот веројатно ќе биде многу подобар и јас не верувам дека тој ќе го користи ова прашање за дневно политички цели, како што го правеше тоа Караманлис, како што впрочем тоа го прави и нашата влада (?!), и очекувам од тој аспект приодот да биде поинаков. Да има една желба за започнување на суштински преговори, бидејќи ние во моментот имаме само козметички разговори (?!)“.

Многу подециден и конзистентен став има Александар Спасеновски од ВМРО- ДПМНЕ:

„Република Македонија преговара и е подготвена да продолжи тоа да го прави во иднина, со цел да најде соодветно решение во однос на спорот којшто го имаме со Република Грција…Независно која политичка струја, која политичка партија, која коалиција ќе биде на власт во Република Грција, нашиот пристап останува ист“.

Ставот на Рафиз Алити од ДУИ, владиниот албански коалиционен партнер, е само повторување на „исто“, во уценувачки тон од кој се уште многумина политичари македонски Албанци (како и тој) не можат да се ослободат:

„Ако се случи, хипотетички да кажеме, Република Македонија да не се интегрира во НАТО и ЕУ, можно е ДУИ да ја напушти Владата. Бидејќи Македонија дефинитивно го губи тој чекор“. (Изјавата дадена за А1 ТВ е прилично конфузна, па си зедов право да ја „средам“ водејќи сметка за суштината.)

Како решението на „спорот“ за името да зависи исклучиво од Република Македонија.

Куса, но прецизна оценка изјава за очекувањата во наредниот период на премиерот на Република Македонија, Никола Груевски (дадена пред официјалното објавување на резултатите од гласањето): Македонија во наредниот период ќе биде под силен меѓународен притисок за што поскорешно решавање на проблемот со името (како да е тоа нејзин, а не на соседна Грција!).

„Независно кој ќе победи, ние ќе бараме конструктивни начини да се дојде до решение, Македонија да ги продолжи своите евро- атлантски интеграции. Се разбира, како и тие и ние имаме свои линии, свои црвени линии, свои важни работи, така што тоа си продолжува да биде дел од разговорите. Независно од се, ние ќе бараме решение за подобрување на односите со Грција и за наоѓање на решение за спорот“.

Многу пореални се проценките (на пример на Билјана Ванковска) дека со победата на ПАСОК Република Македонија не треба да очекува каков било позитивен пресврт во однос на решавањето на проблемот, кој несомнено е пречка за нејзината евро- атлантска интеграција. Па и тоа дека поголем е проблемот во Мкакедонија, мислејќи на поделеноста- не постои национален консензус каков што со години наназад има Грција: едни се за компромис што значи промена на името на државата, други за негова заштита „по секоја цена“, трети за прекин на разговорите- преговорите…

Мојот став искажан во насловот на овој прилог:

Реално е да се очекува поразумен и порелаксиран пристап од страна на Грција, а тоа значи конструктивност, заложба за вистински компромис (кој значи разбирање и почитување на двете „црвени линии“ и изнаоѓање на онаа „помеѓу“- можеби „жолта“) и значајна, видлива, траснпарентна маргинализација на проблемот за сметка на поинтензивен развој на другите „позиции“ од добрососедските односи (пред се економските, културните, но и на македонското малцинство во Грција).  Тоа ќе биде и патот до компромисно решение само за името, а не и за други прашања, на што потсетува претседателот на Македонија, Ѓорге Иванов, на средба со уредници на политички редакции на 30- тина германски пишани медиуми (пренесе А1 ТВ):

„Проблемот е што во овие повеќегодишни разговори беа вклучени прашања за кои не може да се разговара. Не може да се оспорува идентитетот на Македонија, македонскиот јазик… Затоа бараме тие да се вратат во рамки на она што е утврдено во резолуциите на ОН, односно да се разговара исклучиво за проблемот што го има Грција со нашето име. Доколку се вратат разговорите во тие рамки, тогаш решение е можно.

Прашањето е чувствително, навлегува во сферата на идентитетот, кога некој се обидува да го руши вашето достоинство, да ви ја одземе гордоста дека припаѓате на еден народ и кога ви го оспорува основното право на секој поединец на планетата, а тоа е правото на самоопределување и самоидентификација. Во историјата луѓето што живеееле на овој простор се идентификувале како Македонци. Тие Македонци ја создале Македонија. И тие биле и ние сме горди што сме Македонци и го имаме тоа право што му припаѓа на секој на оваа планета“.

За очекувањата на Македонија во процесот на евроинтеграциите:

„Истото го правиме и со одредниците што ни беа дадени како услов за да можат да почнат преговорите. Не сакаме да се споредуваме со други, но сепак оценките што доаѓаат се позитивни за тоа што се прави во Македонија. Затоа сме убедени дека тоа ќе биде вреднувано. Наше е да го одработиме она што ни е задача и тоа успешно го правиме. Сега оној што го оценува сработеното, треба соодветно да го вреднува“.

Притоа потенцира дека постигнувањата не можат да се вреднуваат исто во различни општества:

„Не е исто дали ќе живеете во општество што е моноетничко или мултиетничко. Ако е мултиетничко како нашето, тогаш трошите дополнителна енергија, време и средства да постигнете консензус и успех за тоа што е ваша обврска и затоа бараме тоа да ни се вреднува“.

Имено, Андерс Фог Расмусен по стапувањето на должноста на 1-ви август годинава на првата прес конференција изјави:

„Јас сум целосно посветен на политиката на отворена врата на НАТО. Но, членството не е право, земјите мора да бидат подготвени за него. Сепак, проширувањето на НАТО веќе ја покажа својата моќ да ја шири стабилноста и да промовира реформи. Очекувам дека тоа ќе продолжи за време на мојот мандат“.

Реакцијата на Атина (засега воздржаност, а преку медимуите „мала непријатност“) може да се оцени само како „продолжена“ на се поголемите притисоци во однос на нејзиниот проблем со името на Република Македонија (значи „Македонија“) кој таа, со посредна, но и непосредна помош и на македонски политички и медиумски медиокритети, успеа да го издигне на ниво на „билатерален“.

Генералниот секретар има строго дефинирани задолженија односно обврски. Не изнесува лични ставови, а само во извесна мера има „слобода“ при дефинирањето на приоритетите на алијансата. Следствено, оние што Расмусен ги соопшти при стапувањето на должност се заеднички дефинирани, а „заедничкото“ најчесто значи решение на „надеднаквите“, без оглед на консенсуалното обезбедување на еднаквоста. Што ќе рече дека „непријатноста“ на Атина поради заложбата за што поскорешен прием на Република Македонија е всушност јасен показ на нејзината веќе незавидна „еднаква“ позиција во НАТО, а која допрва, од ден на ден ќе се „усложнува“ се повеќе.

Мир во Авганистан, идно проширување на НАТО со поранешните советски републики Украина и Грузија и нова стратегија според која ќе функционира алијансата (најверојатно ќе биде донесена на самитот во Лисабон во октомври идната година; најавено е дека 12- мина експерти ќе работат на неа, а ќе ги предводи поранешната американска државна секретарка Медлин Олбрајт.)- се клучните приоритети на новиот генерален секретар на НАТО односно на неговите земји членки.

„Дојде моментот од теоријата да ја ’фатиме‘ практиката и да ја одредиме заедничката политика за натаму. Од последниот стратегиски концепт, пред 10 години, алијансата речиси се зголеми двојно и презеде мисии и закани, што не можеа да се замислат во тоа време. Време е да ја направиме оваа голема вежба“, потенцира Расмусен.

Од отворените прашања секако „најотворени“ ќе бидат состојбата на Косово и заложбите на земјите од Западен Балкан да се приклучат на НАТО, но и нормализирање на односите со Русија и зачувување на светскиот мир.

Инаку, Расмусен има 49 години, завршил воена поморска академија, се стекнал со магистратура по политички науки, а е специјалист и по социјална економија.

Што се однесува на Република Македонија, некои аналитичари сметаат дека тој ќе ја следи позицијата на неговиот претходник Јап де Хоп Шефер, но ги демантира со јасната порака при посетата на Атина. Уште на стартот од својот мандат тој го покажа и докажа континуитетот на својата 30- годишна политичка кариера (се смета и како негов природен талент)- да создава прагматични сојузништва и да наоѓа флексибилни начини да се дојде до компромисна одлука. Пораката на Атина е почеток на уште едно такво негово „создавање“. Таа не може да се процени како „нова страница“ за Република Македонија, најмалку некаква предност за неа или „нов импулс“ во преговорите за проблемот на јужниот сосед со името Македонија. Особено ако се има предвид дека и тој, како и „главните“, но и многу „споредни“ членки на НАТО, смета дека проблемот е билатерален (тоа го потенцира при неодамнешната посета на Приштина).

Како што информира атинскиот весник „То вима“, новиот генерален секретар на НАТО побарал од Атина да го реши спорот со Скопје околу името  за да може Македонија да се приклучи кон алијансата и да учествува во обучување на авганистанската армија. Тоа е потврдено и во соопштението што го објави неговиот кабинет по средбите со грчкиот премиер Костас Караманлис, шефицата на дипломатијата Дора Бакојани и министерот за одбрана Евангелос Меимаракис:

„Генералниот секретар потенцира дека Грција може да игра улога на лидер во рамките на Алијансата и ЕУ за да се постигне вистинска евро- атлантска интеграција за целиот Балкан“.

Расмусен истакнал дека приемот на земјите кандидати од Балканот многу ќе придонесе за стабилноста и безбедноста на овој дел од Европа. Побарал Данајската република (Грција) да покаже поголема отвореност за соработка со земјите кои учествуваат во мисијата во Авганистан, а очекува во неговиот мандат да се подобрат нејзините односи со сојузникот Турција.

Во наредниот период може да се очекува поголем притисок врз Атина отколку врз Скопје за решавање на „билатералниот проблем“. Бидејќи е очигледно дека до брзо решение нема да се дојде, може да се очекува и почеток на деблокирање на блокадата на приемот на Република Македонија во НАТО, која се покажа не само како „непродуктивна“, туку и спротивна на основните, темелните принципи на досегашната, се разбира и на новата стратегија на алијансата. Од друга страна, тоа не значи и „лесен прием“. Напротив, можно е да се бара нејзина „додатна подготвеност“, а имајќи го предвид ставот на Расмусен дека „членството не е право, земјите мора да бидат подготвени за него“.

Ако се изгуби (залудно) време досега, не е (пре)доцна сега- Република Македонија веднаш  „да даде на знаење“ дека, доколку и најавениот нов предлог (како досегашните) ја минува „црвената линија“ (за да се задоволи јужниот сосед), тоа ќе значи крај на разговорите- преговорите. Одамна укажувам дека е тоа неминовно. Решение на спорењето едноставно не е можно, па единствено логично е да се констатира жалење оти Република Македонија и покрај добрата волја не може да и помогне на Атина.

Има еден ново- стар „момент“ во позицијата на посредникот на Обединетите нации: тој по пропаѓањето на предлогот (кој, види чудо, беше добро решение не само за Данајците, туку „најдобро и единствено“ за некои домашни политички и новинарски медиокритети) се најде помеѓу две „црвени линии“. Македонската е одамна позната- решение кое треба да ги зачува идентитетот, дигнитетот и интегритетот на македонските граѓани, а така ја именува и својата Атина (исто така позната)- името „Северна Македонија“ да се употребува во односите со сите држави и меѓународни организации (што значи менување на македонскиот Устав, а тоа не е ништо друго освен мешање во внатрешните работи на друга држава!). Во таква „позиција“ решение едноставно не е можно. Исто така е очигледно дека „посредно“ и двете преговарачки страни го објавија она што е исто така одамна познато: дека Атина преку спорењето на името „Македонија“ всушност го негира- се бори против идентитетот на македонскиот народ во сета негова комплексност (јазик, култура, традиција, историја, милениумски континуитет на живеење на овие простори…).

Значи, ништо ново и во, односно по јунскиот предлог- пакет на Метју Нимиц. И досега (за претходните пакети) постоеше начелно позитивно изјаснување, но со сериозни забелешки и на Македонија и на Данајската република (Грција).

Иако македонскиот преговарач начелно позитивно се изјаснил, сепак на Нимиц му биле пренесени и сериозни забелешки за предложениот сет идеи. Како што изјави на брифинг за новинарите Дарко Ангелов, од кабинетот на шефот на државата, главните забелешки на Македонија се нотирани околу опсегот на употреба на името, а е повторено оти е важно да биде заштитен јазикот и националниот идентитет. Ново е нагласувањето (не е нов став)- „цврстата“ порака дека нема да се дозволи да се менува Уставот, ниту, пак, откажување од признавањето на постојното уставно име од страна на 125 земји.

Амбасадорот Јолевски на разговорите со Нимиц му ја пренел подготвеноста на Македонија и натаму активно да партиципира во преговарачкиот процес, а се со цел да се дојде до компромисно решение.

Негова изјава по вчерашната средба во Њујорк:

„Ние на оваа средба ја искористивме можноста да ги презентираме нашите ставови на начин што ќе овозможи овој континуиран дијалог да продолжи. Македонија е посветена активно да учествува во разговорите за името и очекуваме заемно прифатливо решение, кое треба да го зачува идентитетот, дигнитетот и интегритетот на македонските граѓани, и да се базира врз евроатлантските вредности и принципи на демократијата. Македонија ги исполни сите критериуми за да стане членка на НАТО и затоа нејзините граѓани со право очекуваат нејзино брзо интегрирање, бидејќи тоа го имаат заслужено и ги споделуваат вредностите на евро- атлантските институции“.

По средбата со данајскиот (грчкиот) преговарач Василакис (на 18- ти овој месец), Нимиц изјави дека Атина има сериозни забелешки, но не го отфрла во целост предлогот „Република Северна Македонија“ како компромисно решение за името. За неа е неприфатлива понуда која не предвидува име за севкупна употреба.

Нимиц за одделни грчки медиуми рекол дека неговиот последен сет идеи бил досега најизбалансирана и фер понуда што им ја презентирал на Скопје и Атина. Тој не се откажува од намерата решението да се бара околу предлогот „Република Северна Македонија“.

Меѓутоа, дипломатски извори во Скопје за весникот „Катимерини“ изјавиле дека кај македонските власти нема волја за тој предлог, но би можело сериозно да бидат разгледани предлозите како „Северна Република Македонија“ или „Република (Северна) Македонија“.

Грчки аналитичари оценуваат дека некаков прогрес не треба да се очекува, бидејќи Данајската република (Грција) влегува во предизборна атмосфера. Владата е сериозно разнишана, нестабилна, па може да има избори есенва или најдоцна во март.

Токму затоа мојот став (не само мој) за прекин на разговорите- преговорите добива на „тежина“: да не им се даде „в раце“ на Кареаманлис и Бакојани уште една „победа на цврстата дипломатија“, поткрепена со заканата (доколку Македонија продолжи да се „инаети“) оти, како што „успеа“ со членството на земјата во НАТО, ќе го спречи и добивањето на датум за почеток на преговори со ЕУ.

Аргумент повеќе:

Што има поголема вредност: признание на уставното име „Република Македонија“ од 125 земји во светот или блокирање на членство во НАТО и датум за преговори за членство во ЕУ и покрај исполнети услови?

Како што се повеќе, според многумина молневито се шири свинскиот грип низ светот, та најверојатно мошне брзо ќе биде прогласена пандемија, се почесто се поставува прашањето: како е можно досега непознат мутант нa свинскиот грип да „избувне“ наеднаш, кога одамна во светот и на меѓународно, и на регионално и на локално ниво ништо случајно ниту се случува, ниту може да случи?

Ќе се дознае ли некогаш дали свинскиот грип „избега од контрола“ од некоја тајна лабораторија, се разбира на некоја од светските сили, или се работи за уште една (како ХИВ/СИДА) „мутирана“ болест на нашево и блиското и далечното идно време? Тешко. Просто неверојатно.

Одговорот на поставените прашања, кои некои светски медиуми ги „озаглавија“ со „Заговор!“, го даде еден новинар од Мексико Сити: тврди дека водечки научник на ОН пронашол одредени заеднички црти, односно слични начини на пренесување на вирусот на свинскиот грип со вирусот на ебола, како и со вирусот на ХИВ/СИДА, а кои упатуваат дека се генетски модифицирани за да станат воено- биолошко оружје. Тој научник е убеден дека и вирусот на свинскиот грип, A-H1N1, и вирусите на ебола и ХИВ се всушност воено- биолошки оружја.

Како доказ се наведува дека вообичаениот след на настани е вирусот на грип да прејде од свиња на човек, а во овој случај тоа не се случи бидејќи помеѓу свињите не е забележана зараза од вирусот A-H1N1. Натаму, A-H1N1 се состои од дел од ген на американски свињи, дел од типови на човечки и птичји грип, како и од ген на вируси од евроазиски свински грип.

Друг новинар од Џакарта тврди дека челници од Светската трговска организација (СТО) стравуваат дека поради тоа што вирусот A-H1N1 во себе има генетски материјал од вирусот H5N1, односно птичјиот грип, е генетски модифициран за да преминува од еден вид на друг. Наводно, американски научници ископале тело на жена која починала во 1918- та година од шпански грип и го искористиле генетскиот материјал на вирусот на шпанскиот грип како база, темел од кој со генетска манипулација настанал вирусот H5N1. Сето тоа се случувало во лабораториите во воената база Форт Детрик, од која исто така произлегол новиот тип на антракс наречен амес.

Сето наведено нема врска, само обични новинарски шпекулации? Се согласувам, но…

Потврдено е дека вирусот H1N1, или свински грип што е изолиран во САД и Мексико, досега не е детектиран ниту кај свињите, ниту кај луѓето, а научниците имаат малку податоци за него. Настанал со мутација на хуман, птичји и свински вирус, се пренесува капковно  од животно на човек, но и со контакт помеѓу луѓе. Инкубацијата трае од 3 до 5 дена, а први симптоми се кашлање, течење од нос и зголемена температура.

Лек или вакцина против оваа болест не постои, но вирусот е чувствителен на лекови кои се користат против птичјиот грип. Исто така, лицата кои на почетокот од зимската сезона се вакцинирале против стандарден грип се во подобра позиција, но не се сосема заштитени, велат лекарите.

Професорката од француската Национална ветеринарна школа, Жан Бригер Пику, изјави дека е погрешно да се зборува за свински грип, зашто свињите не се предизвикувачи на смртоносниот грип кој веќе доби епидемиски размери во Мексико:

„Свињата не е предизвикувач, слободно можеме да јадеме свинско месо. Погрешно е да се зборува за свински грип, би требало да се зборува за мексикански грип, зашто класичниот свински грип не е опасен за луѓето. Заразата не настанала во контакт со свињи, туку таа се пренесува од човек на човек“.

СЗО на итен состанок во Женева официјално објави епидемија на нов вид на грип во Мексико и САД. Го подигна степенот на тревога на ниво 4 (засилен ризик од пандемија) од можните 6. Се претпоставува дека оваа фаза ќе трае кратко време (само неколку дена) и брзо ќе се премине во фаза 5, а потоа во фаза 6.

„Тоа е настан кој треба да го загрижи целото човештво и ги повикувам сите земји на светот да го засилат надзорот поради утврдување на појава на необични болести- слични на грипот или на силно воспаление на белите дробови“, изјави генералната директорка на СЗО, Маргарет Чен.

Таа рече, исто така, дека не треба да се паничи оти светот денес е подобро подготвен да се избори со можна пандемија на грип, по 5 години работа на спречување на глобална епидемија на птичји грип.

Што значат 6- те фази? Во првата и втората се јавува нов подтип на животински вирус на грип кој не е присутен кај луѓето, но поседува потенцијал да предизвика инфекција. Во третата е утврдена инфекција кај луѓето од него, без пренос од човек на човек или, пак, е присутен мошне редок пренос во блиски контакти. Во фазата 4 се јавуваат мали групи на заболени со ограничен пренос на вирус од човек на човек, но и зголемување на ризикот од пандемија. Во фаза 5 се прогласува епидемија во вид на поголеми групи на заболени, вирусот станува се поприемчив на човекот, но ширењето и натаму е ограничено. Реално е да се очекува пандемија.6- тата значи пандемија, односно епидемија од широки размери на нов тип на вирус во општата популација.

СЗO и нејзините партнери почнаа прелиминарна работа врз подготовка на вакцина против свински грип, доколку за неа биде потребно. Светските фармацевтски компании и водечките производители на вакцини соопштија дека се во состојба на пазарот да испорачаат неколку милиони лекови со цел сузбивање на вирусот на тн. свински грип.

Лековите „Tamiflu“,на швајцарскиот „Roche“, и „Relenza“, на британскиот „GlaxoSmithKlein“, се препорачуваат во борбата против сезонскиот грип и се покажало дека даваат резултати во борбата против нови видови на вирус на грип.

Се претпоставува дека „Tamiflu“ ќе биде најмногу баран доколку свинскиот грип достигне пандемиски размери, бидејќи тој лек се прави во форма на таблети, додека „Relenca“ е лек кој се инхибира. „Roche“ соопшти дека на залихи има 3 милиони кутии, од кои едната половина во САД, а другата во Швајцарија, и оти е подготвен на препорака на СЗО да го дистрибуира лекот.

На малкумина им е познато како „тргна“ новиот вирус.

4-годишниот Едгар Хернандез од селото Ла Глорија, на исток на Мексико, би можел да биде клучот во борбата против епидемијата на вирусот на свинскиот грип кој веќе усмрти над 150- лица. Тој го прележал вирусот на почетокот од април годинава и властите веруваат дека епидемијата започнала од него. Имено, детето живее на село недалеку од индустриска фарма на свињи, која е обележана како „нулта точка“. Не е на одмет да се наспомне дека таа фарма е во делумна сопственост на компанијата „Smitgfield“, која е најголем светски производител на свинско месо. Според неофицијални податоци, вирусот почнал да се шири од местото каде што фармата го исфрлува отпадот. Едгар бил позитивен на тестирањето и сега се опоравува в болница. Во неговото село заболеле 450 лица.

Мексиканскиот министер за здравство, Хозе Ангел Кордоба, изјави дека 1.995 лица се хоспитализирани со симптоми на вирусот, но свинскиот грип засега е дијагностициран само кај 172 лица, а 1.070- мина пациенти се отпуштени на домашно лекување. Тој нагласи дека повеќето од заболените се стари помеѓу 20 и 50 години.

Лондонскиот весник „Тајмс“ опширно извести за ситуацијата во Мексико. Животот во главниот град, Мексико Сити, бучен и хаотичен со 22 млиона луѓе, е речиси сосема запрен. Аеродромските згради се празни, училиштата и државните установи затворени, а економската активност е речиси сосема згасната. Весникот наведува пример на еден голем хотел кој сите гости ги префрлил на еден кат.

Обичниот грип секоја година „убива“ помеѓу 250.000 и 500.000 луѓе ширум светот.

Сепак, во секое зло има и добро. Стапката на криминалот во Мексико Сити значително паднала во последниве денови, а и загаденоста на воздухот е помала, зашто се помалку возила се движат низ градот.

Со предупредување се јави и ООН. Генералниот секретар Бан Ки- мун изјави дека светот мора да се погрижи сиромашните земји, веќе тешко погодени со некои други кризи (храна, енергија, глобална економија, климатски промени), „да не го извлечат подебелиот крај“ и во случај на евентуална пандемија на свински грип. Доколку се случи пандемија, глобалната солидарност ќе биде од клучна важност.

Во Кина најверојатно нема ниеден случај на свински грип, изјави претставник на СЗО.

Никој не ни спомнува дека вирусот на свински грип, сега мутиран, би можел мистериозно да исчезне, како што тоа се случи во 1976- та година. Некои претпоставуваат дека тој постепено ќе добива на преносливост и пандемија ќе избувне на есен или во текот на следната година. Во секој случај веќе не може да биде контролиран и сите земји мораат да се насочат на ублажување на последиците.

Водечкиот руски вирусолог Дмитриј Лвов предупреди на ризик од глобална пандемија на свински грип, со оценка дека ситуацијата ќе биде појасна за 7 дена.

Помеѓу научниците постои мислење дека ширењето на овој вирус би можело сериозно да го разниша светот. Д- р Роберт Вебстер, еден од водечките светски вирусолози, вели дека посебно загрижува тоа што новиот вид на грип напаѓа главно млади луѓе кои се на врвот на силата, а не постари лица и деца како повеќето други вируси. Можните последици ги изедначува со шпанскиот свински грип од 1918- та година, кога починаа околу 50 милиони лица. Германски стручњаци, врз основа на пандемиите на хонгконшки и азиски грип на крајот од 60- тите односно 50- тите години на минатиот век, оценуваат дека во Гермајија околу 30% од населението би можело да заболи од свински грип. Во тој случај, во рок од 8 недели би умреле 103.000 луѓе, 370.000 би морале да бидат упатени во болници, додека лекарска помош би побарале 13 милиони граѓани! Меѓутоа, во овие проценки не е внесено олеснителното дејство на лекови и вакцини, па бројот на жртвите веројатно би бил значително помал.

Во Европа досега се потврдени по 2 случаја на зараза во Велика Британија и Шпанија, додека во Ирска, Данска, Германија, Италија, Шведска, Грција и Чешка се истражуваат сомнителни случаи.

Комесарот на ЕУ за здравство Андрула Василиу предупреди дека во текот на наредните денови ширум Европа би можело да дојде до зголемување на бројот случаи на луѓе заболени од свински грип.

„Од вчера Европската унија одржува секојдневни состаноци со здравствените комитети на ЕУ, а земјите членки веќе презедоа извесни мерки“, изјави таа на конференција за печатот во Брисел.

Министрите за здравство на европските земји ќе одржат итен состанок во Луксембург утре (30.04.), на кој ќе ја разгледаат потребата од натамошно ограничување на патувањата. Многу туристички организации од Европа веќе ги откажаа аранжманите за Мексико.

Американскиот Центар за контрола и превенција на болести потврди 64 случаи на заболени од таа зараза ширум САД. Во Калифорнија е воведена вонредна состојба. Случаи на заразени од свински грип се потврдени и на Нов Зеланд, Канада, Израел, Јужна Кореја, Костарика.

На Швајцарците им се случи несреќа кога во воз експлодира контејнер со примероци на вирус. Повредено е едно лице, а според тврдењата на полицијата несреќата не претставува опасност за луѓето.
Во контејнерот биле примероци на вирус на свински грип, но не и на H1N1 вирус.

Претседателот на САД, Барак Обама, упати барање до Конгресот за додатни 1,5 милијарди долари со цел борба против свинскиот грип. Портпаролот на Белата куќа, Роберт Гибс, објасни дека тие пари би можеле да бидат искористени за развој и производство на вакцина, како и за подобрување на општиот здравствен одговор на САД и помош на межународните организации во спречувањето на ширењето на вирусот.

И покрај препораките на СЗО земјите да не ги затвораат границите да не ги ограничуваат патувањата, Куба објави дека за 48 часа ги запира сите закажани летови во и од Мексико, за да спречи свинскиот грип да се пренесе на карипскиот остров. Владата наведе дека запирањето нема да важи само во „посебни случаи“ и оти е подготвена да ги заостри ограничувањата доколку биде потребно.

За случајот поврзан со Обама:

Неговата здравствена состојба е добра, соопшти Белата куќа по повод загриженоста дека и тој, кога неодамна го посети Мексико, би можел да се најде на „удар“ на свинскиот грип. Имено, пред 10- тина дена претседателот на САД во Археолошкиот музеј на Мексико Сити го пречека Фелипе Солис кој подоцна умре од „симптоми слични на грип“. Тамошните официјални лица, како што пренесе агенцијата „Асошиетед прес“, исјавиле дека смртта на антропологот не била последица на епидемијата на свински грип.

Република Македонија е подготвена за „напад“ на свинскиот грип. Воведен е 24- часовен надзор на аеродромите и граничните премини. Медицински екипи ги прегледуваат патниците кои доаѓаат од ризичните земји. Ги прашуваат каде се престојувале, имале ли контакт со заболени. Санитарни инспектори ги контролираат граничните премини.

Изјава на Јованка Костовска, член на Комисија за заразни болести:

„Доколку е некој заболен, покажува симптоми, а доаѓа од ризично подрачје, веднаш со санитетско возило на итната медицинска помош ќе се транспортира до Клиниката за инфективни болести. Доколку лицето не покажува симптоми, а потекнува од ризично подрачје, ќе биде ставено под 10- дневен здравствен надзор“.

Засега нема забрана за патување во ризичните земји. Доколку е неопходно да се патува препораките се да се седи во објектите каде што престојуваат, да не се посетуваат фарми. Во Мексико има 7- мина македонски државјани, а наши граѓани кои работат на американски бродови се ставени под карантин.

Официјално е забранет увозот на живи свињи од сите земји. Експертите порачуваат дека во Македонија нема опасност од ширење на болеста од свиња на човек бидејќи нема болест кај свињите, а од Управата за ветеринарство велат дека во Македонија и пред појавата на свинскиот грип речиси да немало увоз на живи свињи, што според надлежните е причина повеќе граѓаните да бидат сигурни во безбедноста на свинското месо што се продава во македонските продавници. Свињарските фарми кои работат според највисоки европски стандарди можат комплетно да ги покријат домашните потреби за свежо свинско месо.

Еве неколку совети за превенција:

-често мијте ги рацете со сапун, посебно по употреба на шамивчиња, ствари и предмети кои ги допираат повеќемина луѓе; избегнувајте контакт со лица со заболени респираторни органи; избегнувајте директен контакт со рака или бакнежи в образ при поздравување; проветрувајте ги постојано просториите во кои престојувате; дезинфицирајте ги редовно кваките, играчките и телефоните; употребувајте шамивчиња при кивање и кашлање и веднаш фрлете ги во смет или изгорете ги; обезбедете му на организмот доволно сон и намирници богати со хранливи материи.

И толку, тоа е тоа. Засега.

А што се однесува на сомневањата, па и тврдењата дека се работи за заговор (светски), односно „активирање“ на ново воено- биолошко оружје, важно прашање е зошто е избран Мексико и токму сега. „Најблиско“ толкување би било дека оваа земја е светска туристичка дестинација (една од водечките). Исто така таа е економски се уште стабилна, како земја во развој покажува добри стопански резултати, а бидејќи постои можност да влезе во проблеми поради последиците од светската економска и финансиска криза Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) одобри нејзино вклучување во новата кредитна линија- тн. флексибилен кредит во обем до 47 милијарди долари. (Според многумина експерти и аналитичари, светската криза е свесно предизвикана поради нови геостратешки интереси и економско- политичка доминација во светот. Равенството помеѓу економијата и политиката е одамна мошне „цврсто“.)

Но она што е „најдиректно“ поврзано со евентуално свесно предизвикана епидемија, па и пандемија, е секако зголемувањето на профити на водечките фармацевтските компании (секогаш помеѓу најмоќните во светот). Што веќе и се случува.

Имено, како што забележаа некои светски медиуми и експерти, можноста од нагло ширење на свинскиот грип претставува „ветер во едрата“ на некои фармацевтски компании- најмногу швајцарскиот „Roche“ и британскиот „GlaxoSmithKlein“, чии акции веќе бележат пораст за 3% до 4% на светските берзи. Аналитичарите предупредуваат дека комерцијалното дејство поради можното ширење на свинскиот грип ќе биде намалено со фактот дека владите на многу држави на светот веќе извршија големи порачки на лекови и вакцини.

Во „Roche“ велат дека работат на зголемување на производството на „Tamiflu“, но нагласуваат дека тоа на пазарот би можело да се почувствува дури по 8 месеци, зашто толку трае процесот од синтетизирање до пакување на тој лек.

Иако во СЗО истакнуваат дека „Tamiflu“ дејствува и против вирусот на свински грип H1N1, некои аналитичари стравуваат дека тој сепак би можел да се покаже помалку ефикасен од „Relenza“, зашто од многу страни во последниве месеци пристигнуваа информации за отпорност на вирусот на сезонскиот грип H1N1 на „Tamiflu“.

Фирмата „Roche“ во текот на 2006- та и 2007- ма година на влади на многу држави им продаде огромни количества „Tamiflu“ во вредност од 4 милијарди швајцарски франци (3,5 милијарди долари)!

Во нашево, а особено во времето што иде светот ќе се соочува со се почести пандемии? Во минатото локални, регионални, па и големи светски кризи се решавале со војна (зголемена побарувачка -продажба на воено оружје и развој на воената индустрија како замаец на нов економски развој, но и нови геополотички прекројувања). Во последниве години и децении светските воени сили посебно внимание посветија на развој на воено- биолошкото оружје. Па…

Во меѓувреме:

Светската здравствена организација (СЗО) прогласи 5- ти степен, што значи дека треба да се направат последните подготовки за пандемија.

„Сите држави треба итно да ги активираат своите планови за пандемија“, изјави Д- р Маргарет Чан, директор на Светската здравствена организација. „Ги немаме сите одговори во моментов, но ќе се потрудиме да ги добиеме“.

За ваков потег е одлучено по смртта на 23- месечно бебе во Тексас, прв случај на смрт надвор од Мексико.

Колку е сериозна ситуацијата, говори податокот дека Светската здравствена организација во последниве 25 години нема прогласена опасност од четврти степен. Вечерва е прогласено 5- то, а последното 6- то ниво значи целосна пандемија.