Жестоката реакција на опозиционата СДСМ не е предизвикана поради „фрлените пари“ за печатење на книгата- отчет (лично воопшто не ми изгледа дека е луксузно издание, та да чини „дури“ милион евра!; според моите скромни познавања на печатарските услуги, ќе да е грешка- додадена најмалку една нула), туку токму поради „отчетувањето“, односно резултатите.

Оние што се стручни за политички маркетинг знаат дека токму отчетот е најсигурна и најдобитна предизборна „карта“.

Само напишаното- отпечатеното е лесно проверливо, особено кога се тврди дека е лага. Ако се покаже и докаже дека не е?

Вицепремиерот за европски прашања Васко Наумовски на прес- конференција истакна дека „Отчетот за работењето на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ 2006-2011“, што излезе како прилог на дневни весници, е дел од заложбите на партијата за транспарентност и одговорност пред граѓаните:

-ВМРО-ДПМНЕ е прва политичка партија во Република Македонија која дава отчет пред граѓаните во многу прецизна и транспарентна форма како што е оваа. Кога ја добивме довербата од народот презедовме обврска да реферираме за она што сме го сработиле, за проектите кои сме ги спровеле, за реформите и за модернизацијата кои сме ги направиле. Обврска да истакнеме јавно дека ветувањата кои сме ги дале ги исполнуваме. Таа обврска денеска ја исполнуваме

Проектите што се реализирани во целост претставуваат 83% од вкупниот број, а проектите што се реализирани и што се во тек заедно сочинуваат 98% од она што го ветивме на изборите и за што јавно дадовме збор во текот на управувањето со државата дека ќе го оствариме.

Притоа посочи дека од 2006. година до  првата половина на 2011. во целост се исполнети 1.185 од вкупно 1.428 ветувања и е започната или веќе тече реализацијата на дополнителни 216 проекти. Не се завршени 1,33% , а чија реализација ќе биде дел од новата програма на партијата и ќе бидат остварени по воспоставувањето на неопходните услови. 8 од вкупно 1.428. проекти нема да бидат спроведени во најголем дел поради изнаоѓање подобра алтернатива за нивна реализација. Реализирани и голем број проекти што не биле во програмата, а кои биле спроведени поради доброто работење и изнаоѓањето средства за нивна реализација или поради тоа што граѓаните или компаниите тоа го побарале.
Секој граѓанин може да ги прочита и ние апелираме да се издвои време да се прочита за секој да може да се увери дека гласот кој го дал за оваа политика на изградба на Татковината и за грижа за своите граѓани дала резултат, дека ветувањата кои сме ги дале се реализирани.

Премиерот Никола Груевски изјави оти отчетот на Владата на ВМРО-ДПМНЕ е прв таков гест од владејачка партија во досегашната историја на државата и воведува нов стандард во политичкото делување, а ќе создаде и големи очекувања кај граѓаните во иднина тоа да го прават сите политички партии.

-Ние сме партија која што на некој начин воведе не само давање на конкретна програма со рокови со конкретни проекти, со носители на тие рокови со датуми кога ќе бидат завршени, туку и отчет пред граѓаните. Такво нешто во минатото, ќе се потсетите, немаше. Ниту програма, ниту отчет имаше, особено кога доминираше на политичката сцена СДСМ некаде во 90-те а и потоа, до доаѓањето на ВМРО-ДПМНЕ во 2006. година. И да се правеа некакви програми, тие беа прилично општи, еднаш покажани на камера и никогаш видени од граѓаните. Овојпат имаме програма од 2006., 2008. исто така, која што е многу конкретна, која што е многу мерлива, која што секој може точно да пресмета што било ветено, до кога било ветено, која што цело време е на нашата веб страна, програма којашто беше дистрибуирана во стотици илјади примероци до граѓаните.

Ние не бегаме од тоа што сме го ветиле. Првпат во историјата на земјата имаме ситуација кога владејачката партија по 4,5 години од владеењето излегува пред граѓаните со исто така конкретен отчет како што беше конкретна и програмата, во кој што кажуваме што е завршено од програмата, што е во тек, а не е завршено, и што не е започнато што е сосема мал дел од нашите активности.

Мислам дека веќе доаѓа период во Македонија кога ќе биде неизбежно партиите, наместо само со препукувања, пред граѓаните да излезат со многу конкретна програма која што граѓаните ќе ја прочитаат и ќе ја валоризираат преку нивното давање на глас, но и ќе ја оценат. Веќе нема да може да поминат во Македонија неразумни ветувања, неразумни напаѓања на противникот, без разлика дали тој бил добар или лош. Веќе работите се кристализираат, добиваат еден свој облик и граѓаните имаат изострено чувство за тоа што е можно да се направи во 4 години, што не е можно да се направи. Затоа што веќе имаат видено и конкретна програма и конкретен отчет.

СДСМ го обвини ВМРО-ДПМНЕ за „расипништво и безмилосно трошење на народните пари“ поради изданието „Отчет за работењето на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ 2006-2011 – Македонија не запира повеќе“ од 260 страници.

Јани Макрадули, член на Извршниот одбор:

-Ако до вчера за еден месец потрошија еден милион евра за реклами, сега само за еден ден успеаја за книга полна лаги да потрошат еден милион евра. Книгата е испечатена во услови на рекордна сиромаштија, не содржи одговори како и каде се трошат народните пари и се фрлени милион евра во бунар. Со овие пари можеше да се изгради едно училиште или, пак, еден студентски дом, дури да се реновира една болница. Доволни се и за отворање  фабрика и нови работни места.

Вчера зборувавме за владините реклами, а денеска граѓаните се сведоци на уште едно ново расипништво на Груевски и ВМРО ДПМНЕ. За некои предмети учениците се уште не добиле книги, но затоа денеска експресно беше испечатена ВМРО-вската книга под мотото: лагите на Груевски не запираат повеќе! Таксиметарот на фамилијата забрзува“.

Интересна реакција на економистот Никола Узунов кој, патем, веќе јасно и „транспарентно“ се декларира како СДСМ-овски експерт: отчетот е дегутантна  пропаганда на власта. Граѓаните во „партиската книга“ се информирани за сите проекти и за најситните – но нема отчет за парите што се вложени за се да се реализира.

-Во книгата нема финансиски отчет за најспорниот проект што го одбележува владеењето на ВМРО ДПМНЕ како симбол на нивниот мандат- „Скопје 2014“. Откако ги поставија Илинденците и лавовите, голем дел од бронзените статуи во кои ВМРО ДПМНЕ даде милиони евра лежат по хангари и чекаат погоден момент за да се постават со неизбежната црвена панделка. Камен – темелници, патриотски проекти, партиски реклами, дебели промотивни книги и реклами на одбрани медиуми – премиерот,како што и самиот рече, успеа да создаде нова култура на политичко работење.

Не е јасно во што е дегутантноста на отчетот. Во книгата нема финансиски отчет? А зошто да го има? Не е познато колку пари се потрошени за „најспорниот проект“? Па, само А1ТВ досега многупати пати ја информира јавноста за „стотици милиони евра“! Можно ли е Узунов да не ја гледа „најгледаната народна телевизија во Македонија“?

Отчетот е пропаганада? Зошто да не? СДСМ и сите други не прават и допрва нема да прават предизборна пропаганда? Во колку примероци СДСМ планира да ја отпечати својата програма- заложби и ветувања? Колку пари ќе потроши за неа? Да не им биде само „усно“ презентирана на граѓаните и нивните потврдени и потенцијални гласачи.

А дали за „партиската книга“ се потрошени еден милион „народни пари“, тоа е во најмала рака сериозно обвинување за кое би можело и да се одговара доколку е лага.

Ќе биде мошне интересна реакцијата на најавената нова програма која ќе ги замени досегашните „Преродба во 100 чекори“ и „Преродба- надградена и проширена“.

Никола Груевски:

-Станува збор за програма која е конкретна и за која сите можат точно да пресметаат. Не бегаме од тоа што сме го ветиле, туку напротив. ВМРО-ДПМНЕ излегува со тоа што е започнато да се гради, со тоа што е изградено и со тоа што допрва ќе започне да се гради според запишаното во програмата.

Програмата на партијата во нарениот период ќе биде дистрибуирана до медиумите. Којзнае, за неа можеби ќе бидат потрошени и повеќе од 1 милион евра.

Доколку нема сила да се спротивстави, туку само продолжува „да си ја работи својата работа“, тогаш се поставува прашањето на доверба во „уставо-бранителскиот“ поценцијал на неговите членови (сеедно сите или повеќето од нив). Особено ако со своите одлуки често предизвикуваат се поголеми незадоволства и протести.

Нема никакво оправдување затскривањето зад неприкосновеноста, непогрешливолста, односно „недопирливоста“ на нивните одлуки, а што итно треба да се преиспита. Тоа нема никаква врска со судската независност. Обична небулоза е ставот дека не е спорно коментирањето на одлуките на Уставниот суд, „но само од стручната јавност“. Како може да се оспорува, кој може да забранува такво право- на секој, и стручен и нестручен во оваа држава да коментира што било и од кого било?

Мошне дискутабилен став на претседателот на Уставниот суд, Трендафил Ивановски, а кој, доколку се прифати како реална согледба, би требало да ги загрижи и власта и опозицијата: Уставниот суд не може да е дежурен виновник за слабостите во функционирањето на правната држава. Му се „придружуваат“ и другите уставни судии: слабостите во институциите на системот, застојот во коренитите реформи, партизацијата, нецелосната одговорност се причините за зголемен број на претставки.

Доколку се прифатат како валидни и компетентни овие ставови за функционирањето на правната држава, државата ни е на најдолните гранки на „демократското стебло“, подолу и од многу недемократски држави во светот! Поинаков заклучок не може да се изведе од посочените оценки. А тие да не се коментираат, да не се полемизира со нив, да не се оспоруваат, па и да не се побара да се корегираат, би значело дека уставните судии бранат нешто што воопшто не е за бранење, одосно дека се единствените „дежурни“ кои „колку- толку“ успеваат да го одржат правното функционирање на државата!

Имајќи го предвид претходново, тврењето на Ивановски дека не работат по партиска директива добива поширока „контрадикција“, значи токму она против што изразува „протест“, го оценува како глупаво и грдо:

„Се оди дури дотаму да се пласираат и идеи дека Уставниот суд на Република Македонија е сопирачката за општествениот развој на државата. Таа институција е предодредена да ја урива македонската држава. Ве молам, не само што е глупаво, туку е и грдо“.

Одбегнувајќи да го посочат тој што „притиска“-Владата на Македонија и премиерот Никола Груевски, уставните судии практично се „бранат“ од законодавната и извршната власт, а што го потврдуваат и со погоре наведените оценки. За што би требало да „крене глас“ и опозицијата (учествува во законодавната власт- Парламентот). Токму нејзиниот молк и/или одбрана на неприкосновеноста на Уставниот суд, на неговата позиција „над се“, е индикативна. И кога е збор за замрзнатите одредби од лустрацијата, укинатите закони за веронаука и екстерното оценување.

Што се однесува на оценката на некои аналитичари, експерти и „експерти“ („наводните“ се одамна сомнителни- дискутабилни со својата „сеопшта“ експертност), таа е во најмала мера небулозна. Особено „генералната“- дека Уставниот суд во изминатиот период бил изложен на „политички мобинг“.

На трибината организирана на Правниот факултет „Јустинијан Први“ се слушна оценка дека било цинизам претседателот на Собранието да формира група на експерти што ќе им помогне на уставните судии да ги сфатат и објаснат одлуките што ги донесуваат (Милан Нетков). Каков цинизам? Зошто не помош? Зарем одбраната на уставноста е толку „општа категорија“, та да не треба експертско мислење? Или, пак, се смета дека уставните судии „според редот и обичајот“ се експерти за се, како што се тоа пратениците во Парламентот кои, пак, за многу закони расправаат пред собраниските седници во присуство, односно со „директна“ консултација на експерти за одредени закони и измени на закони (на седниците на комисиите)?

Натаму, дека Уставниот суд ги бранел правата и хармонизирал акти со Уставот, што не е спорно, но не создавал нови извори на моќ, па оттаму не бил издржан стравот од уставократие. (Љубомир Фрчковски) На какви „нови извори“ се мисли? На „старите“ како нови? А „надмената“ оценка на уставните судии, имено дека тие не можат да бидат дежурни виновници за слабостите во функционирањето на правната држава, во институциите на системот, застојот во коренитите реформи, партизацијата и нецелосната одговорност- што биле причини за зголемениот број на претставки, не е „сама по себе“ автократска позиција?

Респектабилен е ставот на професорот Светомир Шкариќ дека Уставниот суд треба да има поактивна улога во одлучувањето по предмети за заштита на човековите права, а некои прашања односно закони, како што е лустрацијата, воопшто не треба да ги разгледува. Особено неговата оценка:

„Најголем број на проблеми, на овие тензии што се јавуваат помеѓу Уставниот суд и законодавната и извршната власт, произлегуваат од голем број уставни празнини во постојниот Устав. Најслаба точка во нашиот Устав е Уставниот суд, бидејќи е работен под влијание на совети на американски професор“.

Исто така и на професорот Рената Десковска:

„Уставниот суд својот углед најмногу може да го брани со аргументирани, елаборирани и убедливи одлуки. За жал, според мое мислење, во повеќе случаи на одлуките на Уставниот суд им недостасува сериозна аргументација“.

Конечно, мошне дискутабилен- спорен, па и несериозен е ставот на некои професори дека не е потребен закон за Уставниот суд, туку закон за извршување на неговите одлуки. Затоа што нема пример, и кога станува збор за „довчерашните“ и за сегашната власт, некоја одлука да не била испочитувана и неизвршена.

Според некои, нов „притисок“, а всушност укажување- предупредување на премиерот Никола Груевски за непринципиелна  одлука на Уставен од пред 3 недели, со далекусежни негативни последици: граѓаните може со сините картони да се лекуваат каде што сакаат, и во приватни и во јавни болници. Непринципиелноста е поткрепена со посочување дека пред само 6 месеци за истата работа одлучиле сосема спротивно:

Според некои, нов „притисок“, а всушност укажување- предупредување на премиерот Никола Груевски за непринципиелна  одлука на Уставен од пред 3 недели, со далекусежни негативни последици: граѓаните може со сините картони да се лекуваат каде што сакаат, и во приватни и во јавни болници. Непринципиелноста е поткрепена со посочување дека пред само 6 месеци за истата работа одлучиле сосема спротивно:

„Јас денеска немам намера да ги обвинам од Уставниот суд и нема да кажам ништо. Само ќе поставам прашање: како е можно и зошто со едно решение Уставниот суд во јуни 2009-та година да смета дека одредбата во Законот за здравствено осигурување е уставна, а со друго решение дека истата одредба, 6 месеци подоцна, не е уставна? Значи, поставувам прашање, поставувам дилема и се надевам дека ќе добијам одговор од страна на Уставниот суд. Потоа ќе го кажам и моето мислење, откако ќе го добијам одговорот“.

Одговорот, од извори во Уставниот суд, е крајно дилетантнски: судиите се предомислиле. Прво оцениле дека, и покрај законското ограничување -осигурениците да може да се лекуваат само во установи кои имаат договор со фондот, на граѓаните не им е загрозено основното право на здравствена заштита, бидејќи државата сепак им нуди какво- такво здравство за нивните пари, ама потоа еволуирале во ставот. Демек, откако добро размислиле сфатиле дека во услови на пазарна економија секој што плаќа придонеси за здравствено треба има право на избор каде да се лекува. Ако услугата чини повеќе од придонесите што ги платил за последниот месец, ќе треба самиот да си доплати.

Владата со право смета дека ваквата одлука ќе биде дополнителен товар за Фондот кој, без оглед што располага со над 300 милиони евра годишно, одвај го одржува здравствениот систем со години на работ на колапс. Дали уставните судии тоа ќе го сфатат откако повторно „добро ќе размислат“?

Од друга страна, предупредувањето дека нерешавањето на „спорот“ со Грција може да предизвика тензии во земјава, како што предупреди македонскиот премиер Никола Груевски, е навистина контрапродуктивно. Тензичноста е присутна уште од проблематизирањето на името од страна на Грција, а не може да биде поинаква, освен најмалку регионална.

Многу позначајно, но не и заушено, е уште едно од многуте предупредувања досега- овојпат на Милан Кучан: дека барањето на Грција Македонците да се откажат од националниот идентитет е несфатливо, а молкот на ЕУ е недемократски.

Во усвоениот извештајот за Македонија во Европскиот Парламент, со огромно мнозинство, чиј автор е Зоран Талер, се бара итно решавање на „спорот“ за името и преговори со ЕУ во март. Талер ја повика Грција да одигра лидерска улога во регионот и предупреди дека нерешавањето може да доведе до меѓуетнички тензии во Македонија:

„ Секогаш кога одам во Скопје јасно порачувам: вие сте одговорни да изнајдете решение со Грција. Мора да сториме се што можеме за да помогнеме во изнаоѓање на решение“.

Од расправата при усвојувањето се издвојува ставот на пратеникот Ианис Касулидис од Кипар, дека е нужен „посериозен пристап“ од Европа:

„Ако дозволиме ПЈРМ да го отвори прашањето за името нарекувајќи го смешно, ќе и бидеме лоши советници и нема да и служиме на нејзината кауза“.

Воопшто не изненадува „превртливиот“ или „превртениот“ став на бугарските пратеници, а кој допрва ќе се „радикализира“: Македонија треба(ла) да демонстрира добрососедски дух. Засега само еден, а допрва повеќемина, веројатно и сите нема да се придржуваат на она што нивната држава го има решено- прифатено: Евгениј Кирилов државата ја нарекуваше ФИРОМ, а македонската нација вештачка.

Во Скопје допатува шефот на дипломатијата и вицепремиер во Владата на големото војводство Луксембург, Жан Аселборн. Изјави дека неговата земја е на страната на Македонија кога е збор за интеграцијата на Македонија во ЕУ и НАТО, но мора да се направи заеднички напор (Македонија и Грција) да се изнајде решение за спорот за името:

„Значи, потребно е да се има дух кој што е решително свртен кон иднината за да може и двете земји да направат напори и да дојдат до решение“.

Изјава на македонскиот министер за надворешни работи Антонио Милошоски:

„Цениме дека треба де се покаже конструктивност и од грчката страна за да можеме да стигнеме до одредени решенија кои што ќе можат, како што имам кажано, и на македонски и на грчки да бидат напишани и преведени како компромис“.

Аселборн се сретна и со вицепремиерот за европски прашања Васко Наумовски и претседателот Ѓорге Иванов, а тема беа надминувањето на грчко-македонскиот „спор“ и како Македонија да добие датум за започнување на преговори со ЕУ за време на шпанското претседателство. Тој побарал поддршка од Македонија при изборот на неговата земја за непостојана членка на Советот за безбедност на Обединетите Нации.

Изјавата на поранешниот претседател на Словенија Милан Кучан може да се смета за досега најостра забелешка за однесувањето на членките на ЕУ. Во обраќањето по повод одбележувањето на Денот на словенечката култура завчеравечер во Нова Горица тој, говорејќи за улогата на јазикот и културата во историјата на Словенија и Словенците како клучни фактори за зачувување на името и територијата пред посегањата на соседните држави, потенцира:

„Македонците денес се принудени цврсто да инсистираат на културата, јазикот и името, кои што им ги оспоруваат Грците со несфатливото барање да се откажат од националниот идентитет, ако сакаат да минат преку прагот на европската интеграција. Пред ова несфатливо барање молчи целокупната европска демократска елита концентрирана во Европската унија“.

„Молчеше и Словенија“, самокритично потенцира Кучан, без оглед на историското искуство кога „кон нашето име, јазик, култура и територија, посегнуваа соседите“.

Молкот пред несфатливото барање само ја потврди шефот на делегацијата на ЕУ во Скопје, Еерван Фуере, со изјава за виенски „Стандард“, а која предизвика реакција на премиерот на Македонија, Никола Груевски:

„Доколку решението и натаму временски се забавува, тогаш тоа сигурно може да има потенцијал кој води кон меѓуетнички тензии. Колку повеќе минува времето, тоа ќе биде потешко да се одржи духот на реформите во Македонија“.

Тој смета дека до решение за името може да се дојде само доколку состаноците на водечките политичари од Македонија и Грција се оддржуваат во „интензивен ритам“.

Во тој „контекст“ весникот оценува дека Македонија нема проблем со идентитетот само поради Грција, наведува дека Бугарија на голем број Македонци им дала работни дозволи и пасоши, а голем дел од македонските Албанци го претпочитаат албанското пред македонското знаме.

Фуере потврди дека стои зад изјавата, дадена во Европскиот парламент, а требало да се сфати „како охрабрување за двете страни понатаму да не го одложуваат изнаоѓањето на решението“.

Груевски престојува во Чешка, а порача дека таа изјава нема логика и оти ако станува збор за притисок, тој може да биде контрапродуктивен:

„Нема логика во такво нешто, доколку на таков начин се сака да се постигне било каков прогрес. На таков начин би се постигнало нешто што е спротивно на прогрес“.

Според Фуере, не станува збор за притисок, туку за охрабрување за двете страни, охрабрување какво што на премиерот Груевски му било дадено од комесарот Оли Рен.

Потврдено е дека медијаторо на ОН Метју Нимиц ќе дојде во посета на Скопје најверојатно на 23-ти овој месец. Во македонското Министерство са надворешни работи, на чија иницијатива е договорениот датум, се надеваат дека и грчката страна ќе усогласи термин за посета на Атина. Портпаролката на ОН Ванеса Маестрачи, пак, соопшти дека амбасадорот Нимиц работи на усогласување на заеднички прифатлив датум за посета на регионот на покана на владите на двете земји.

Во последно време во Македонија е се поевидентно токму подгревањето на меѓуетничката тензија. Се користи мал и најмал повод за тоа.

Дали  е тоа одлуката на Владата „основците“ од немнозинските заедници (не само од албанската, како што насочуваат подгревачите) да го учат македонскиот јазик од прво одделение? Се разбира дека воопшто не е, но мора да е што поголем.

Ќе помогне ли изјавата на премиерот Никола Груевски да „им се оладат“ страстите на пдогрејувачите? Можеби, но само привремено. До следната „погодна можност“:

„Политиката на Владата е на сите во Република Македонија, кои што не се Македонци по етничка припадност, да им се овозможи да го користат сопствениот јазик и да го афирмираат. Од нас немојте да очекувате дека ние ќе забрануваме нечиј друг јазик. Напротив, само ќе ги афирмираме можностите. Исто така е добро она што се кажа, да има поголема интеграција во иднина. Жалам што ова се сфати малку погрешно. Можеби и ние не извршивме до крај целосни подготовки или не почувствувавме дека ќе има погрешно разбирање од страна на родителите и можеби и учениците“.

А колку учењето на македонскиот јазик е сензитивно? Воопшто не е, доколку се остранат или предупредат „задните намери“. Тоа и се покажа: разбирајќи го како нужност да се изучува од најраната фаза на развојот на детето (во секојдневната комуникација и пред почетокот на школувањето), бидејќи е единствен официјален јазик во државава, не е сензитивно за ниедна немнозинска заедница, освен за албанската (некои од неа, но тоа не се учениците; не бојкотираат тие, туку нивните родители инструирани и поттикнати на тоа). И какви „целосни подготовки“ беа потребни за да нема „погрешно разбирање“?

Да: родителите- партиски послушници да ја научат разликата помеѓу официјален и службен јазик  во подрачја со мнозинско население, а не, како што тоа континуирано и со јасна цел го прават „партијци“; тоа да е „исто“, односно службениот јазик, конкретно албанскиот да се третира како официјален. Па се оди дотаму што учењето на официјалниот се третира како тортура, дискриминација, „македонизирање“ на „албанскиот народ“ во Македонија (не вреди да  потсетуваме дека тој не е тоа, туку, според Уставот, „немнозинска заедница“)…

„Неснаоѓањето“ во овој „мал галиматијас“ е видливо и кај претставниците на меѓународната заедница, конкретно на ОБСЕ, „иницијаторите“ на учењето на официјалниот јазик во државата од „најраната фаза на академскиот живот“, како што е тоа „вообичаено“ во сите развиени, демократски држави во светот. Дотолку повеќе, затврдено е како нужност за да се избегне она што веќе претставува најсериозна закана за мултијазичките заедници, како што е Швајцарија: не етничка, не верска, туку јазичка дискриминација и гетоизација. Потврда е она што го предвидува стратегијата на ОБСЕ.

Еве „објаснение“ (посебно за некои од албанските политички партии, особено „радикалците“) на Хосе Луис Хереро, првиот човек на мисијата на ОБСЕ во Македонија, во интервју за А1 ТВ:

„Политиката за интегрирано образование, која ја предложи високиот комесар за национални малцинства на ОБСЕ, а која ОБСЕ ја поддржува и се обидува да ја имплементира, има предвид повеќе аспекти. Главната цел е дека образовниот систем е алат за интегрирање на заедниците овде. Како што гледаме сега, како резултат на Охридскиот рамковен договор, за некои многу позитивни мерки кои беа преземени, за да се гарантираат правата на другите заедници, да имаат образование и јазик, се појавија и некои не толку добри ефекти.

Тоа е одвојувањето на заедниците. Предложената политика содржи мерки да се искористи образовниот систем за интегрирање на заедниците, а не за одвојување. Како таква, има многу компоненти. Во основа, велиме дека државниот јазик, во согласност со Уставот, е јазик кој се зборува на целата територија и се користи за меѓународна употреба, и треба да го учат сите. Тоа е неопходен јазик, и треба да го учат сите уште на почетокот на образованието. Ова е првата точка“.

Еве го и „неснаоѓањето“ , односно мешањето на „баби“ и „жаби“:

„Втора точка. Албанскиот јазик, кој го зборува повеќе од 20% од населението, и е официјален јазик, секако, треба да го изучуваат оние на кои им е мајчин јазик, а и другите заедници треба да се поттикнуваат да го изучуваат. Секаде, особено во општините каде има значителен процент на албанско население, но и низ целата земја, односно во останатите општини. Учењето треба да се поттикнува“.

Треба да повторам дека албанскиот не е официјален, туку службен, и тоа не „особено“, туку само во општините каде што мнозинско население е албанското (според Уставот)? И како да се толкува ставот дека „и другите заедници треба да се поттикнуваат да го изучуваат…низ целата земја, односно во останатите општини“? Не е ли тоа „промоција“ на албанскиот во официјален, нешто за што албанските политичари вложуваат „огромни напори“, и тоа „во духот“ на Рамковната спогодба?

Да, учењето (воопшто) треба да се поттикнува, но што би било кога би било: родителите на учениците-Албанци  се загрижени поради нивниот капацитет (македонскиот им доаѓа како „трет јазик“, по англискиот!), а од друга страна се „поттикнуваат“ да ги учат и службените јазици на другите етнички заедници во Македонија (за учениците-Македонци нема проблем; за да не се учат на идна дискриминација „особено добро“ да ги учат јазиците на сите немнозински заедници)?!

Предупредувањето на Хереро упатено на албанските политичари е сосема на место:

„Мислам дека политичарите работат како политичари. Понекогаш почнуваат дебата, која не соодветствува со реалноста на терен. А ова е законски. Слушнав ставови на албанските политички лидери неодамна, дека постојат два елемента во врска со ова. Едниот е самата идеја за учење на јазикот, која не е неприфатлива. Повеќе би рекол дека е прифатлива. Другата е за начинот како да се спроведе ова. Дали тоа ќе врати некои елементи од минатото или не. Ова е тоа на што инсистирам. Спроведувањето на оваа политика да биде на начин кој нема да ги предизвика тие негативни елементи.Никако да не се враќаат ситуации од минатото“.

Една „разумна шлаканица“ на албанските политичари им „удри“ и амбасадорот на САД во Македонија, Филип Рикер. Им порача:

„Нашата поента како амбасада, а верувам и на меѓународната заедница, е дека граѓаните на оваа земја треба да го зборуваат македонскиот јазик. Одлично е и ако знаат да зборуваат и други јазици исто така, вклучувајќи го и нивниот мајчин јазик. Се работи за комуникација, тоа е многу важно. Се работи за давање можност на младите да се едуцираат, а тоа може да се постигне со дијалог и комуникациоја. Треба да престанете да бегате од главната поента кон некои неважни прашања“.

Сосема е прифатлив ставот на градоначалникот на Гостивар, Руфи Османи: проблемот би се надминал кога и македонските првачиња би го имале албанскиот јазик како задолжителен, во средините со мнозинско албанско население (греши кога вели дека се работи за задолжителен јазик; со одлуката учењето на македонскиот не е тоа):

„Не гледам зошто албанскиот да не го изучуваат македонските првачиња во средините со мнозинско албанско население. Не можам да разберам зошто тоа би било проблем. Само на тој начин ние ќе дадеме аргумент дека нема потреба да има недоверба во комуникација, особено кај младите генерации“.

Но и мала „додавка“: службениот јазик на доминантната немнозинска заедница на одредена територија (општина) факултативно (односно исто онака како што е предвидено со одлуката на Владата- „разговорно“) да го изучуваат сите првачиња што живеат на неа (се разбира и првачињата-Македонци). Навистина, не гледам никаква причина зошто да не.

Но, она најважното: подгревањето на меѓуетничката тензија , поточно на меѓуетничката нетрпеливост.

Прашање: дали таа навистина расте и кој е одговорен ако е? Има најодговорни (повторувам): албански и опозициони партии и нивни медиумски трабанти. А токму тие го тврда тоа. Дали како резултат на нивната „активност“ на тој план? Уште и загрижени. Какво лицемерие!

„Нормално“, тие ја обвинуваат „Владата на Груевски“, што е нонсенс. Зошто би го правела тоа? За и натаму да владее „комотно“?! Наведуваат нејзини конкретни „свесни потези“: „контроверзната“ енциклопедија, одлуката за верски објекти и споменици, „конфузните одлуки и изјави“ на коалициските партнери за задолжителен македонски јазик за првачињата од албанската заедница, тепачките во училиштата…

Имер Селмани, лидер на „Нова демократија“:

„Мора да се смени курсот, затоа што за жал ние ќе имаме немири во државата, ќе имаме нестабилна политичка клима“.

Цветанка Иванова „парламентарка“ на СДСМ:

„Владата се однесува како да е во опозиција. За се што се случува е виновна опозицијата. Сите механизми се во рацете на власта“.

Мошне разумно е предупредувањето на Џеват Адеми од ДУИ, но е големо прашање дали допира до ушите на подгрејувачите“, а пред се на „радикалците“:

„Несмееме да си дозволиме во Македонија да се подгреваат страстите, да се подриваат односите помеѓу заедниците кои со огромна мака, со надчовечки усилија ги релаксиравме“, Џеват Адеми, ДУИ.

Овие изјави- реакции доаѓаат по објавувањето на резултатот од сомнителната анкета на НВО Центарот за меѓуетничка толеранција: меѓуетничките односи во Македонија се на работ на конфликт.  Велам сомнителен, зашто ако е точен, тогаш би морало да има „големи раздвижувања на народот“, но и „силни активности“ на меѓународниот фактор. Се знае што значи, во изминатиот период мошне „илустративно“ видовме како изгледа да се биде „на работ од конфликт“.

Според анкетата, над 70% од граѓаните се изјасниле дека чувствуваат оти расте националната нетрпеливост, а само нешто повеќе од 20% веруваат дека односите помеѓу заедниците се добри.

Од Центарот посочија дека единствено во 2001-та имале ваква бројка на етничка нетолеранција:

„Показателите се дека меѓуетничките односи, помеѓу етничките заедници, овде не се работи за една до две етнички заедници, туку се работи за сите етнички заедници, се на такво ниво што многу брзо може да ескалираат“, изјави Владо Димовски.

Уште повеќе ги загрижувал податокот дека најголемиот дел од испитаниците, инаку жители во меѓуетнички средини, изјавиле дека не се во добри односи ниту со своите први соседи од друга националност, што се нема случено во ниту едно од претходните истражувања.

И она што следи е како од „устите“ на албанските и опозиционерските партии: како главни проблеми граѓаните навеле слични примери- Албанците ги револтира што нема да има џамија на плоштадот, им пречи и што македонските ученици не учат албански, Ромите повторно се изјасниле дека се чувствуваат како граѓани од втор ред, а на сите им пречи сквернавењето на верски објекти (кое сквернавење?!). Повеќе од половина изјавиле дека се плашат од меѓуетнички конфликти, а речиси сите испитаници се согласиле дека ова е проблем кој треба итно да се решава.

А суштината, поради која треба сите да се загрижиме, да се загрижи и меѓународниот фактор кој за многумина е „решавачки“, е партиското односно опозиционерското играње на националистичката карта во трката по рејтинг, во борбата што поскоро, ако може уште денес да падне „Владата на Груевски“ која „ја уништува државата“.

Како е можно досега да не научија дека националистичката карта била и секогаш ќе биде контрапродуктивна?

Сепак, многу е пореално дека се ќе остане само во рамките на притисокот што побрзо да се изнајде компромисно решение- ново име, со „поголемо попуштање“ на земјава.

Кое решение? Најнеизвесно и најопасно е да се договори новото име, а „проблематизирањето“ на идентитетот на македонскиот народ, во сета негова комплексност, да се премолчи. Тоа би значело само одлагање за „некое време“ и менување на идентитетот (на пример „Северномнакедонци“) по „автоматизам“.

Изјава на македонскиот министер за надворешни работи, Антонио Милошоски, на отворањето на новите простории на македонската амбасада во Република Словенија:

„Добивањето датум за почеток на преговорите со ЕУ не зависи само од Македонија, туку и од Грција кај која треба да преовладее прагматизмот.

Дали ќе ја постигнеме целта – добивање датум за почеток на преговорите со ЕУ, не зависи само од нас. Ќе се потрудиме да направиме се што е во наша моќ, вклучително да ги интензивираме и нашите дијалози со соседна Грција за билатералниот спор. Но, дали прагматизмот и разумот ќе преовладеат кај официјална Атина не би можел да одговорам. Се надеваме, иако засега немаме охрабрувачки сигнали.

Ако навистина реториката оди во насока на добрососедските односи, тогаш треба и делата и содржината да го покажуваат тоа. Македонија е подготвена за збогатување на соработката и се надеваме дека и Грција ќе покаже подготвеност повеќе од она што досега реторички го прокламира“.

Според него, добар сигнал е залагањето на Словенија и на неколку други земји, кои во текот на шпанското претседателство со ЕУ се обидуваат прашањето на Македонија и на Западен Балкан и неговото интегрирање во ЕУ да не остане заборавено.

Вчера МНР иницира директна средба помеѓу Милошоски и алтернативниот шеф на грчката дипломатија Димитрис Друцас. Имено, до официјална Атина е испратено барање тие да се сретнат во Лондон на 28-ми јануари, на маргините на меѓународната конференција за Авганистан. Освен за името, би се разговарало за многу теми, како и за подигнувањето на односите на повисоко ниво. По нивната средба контактите би продолжиле на премиерско ниво.

„Веројатно и во Република Грција еден ден ќе се роди политичар како претседателот Желев, кој ќе може порационално и подолгорочно да ги согледа балканските случувања, каде што секогаш имало повеќе историја отколку географија. А јас сега мислам дека е време да работиме за нашата иднина со сите сили и заедно“, изјави Милошоски.

Меѓутоа, македонскиот премиер Никола Груевски не е оптимист дека овие средби ќе донесат нешто:

„Апсолутно, доста ќе бидат долги и детални разговори. За жал, сигналите што доаѓаат досега од Република Грција не оставаат преголем простор за надеж дека нешто ќе се случи, но да се надеваме дека дотогаш нешто ќе се промени и во свеста и генералното позиционирање на нашиот сосед. Затоа што деновиве доаѓаат многу негативни коментари во однос на нивната позиција, па преку средби и изложување на аргументи и нови идеи можеби и ќе дојде до нешто ново“.

Филип Рикер, амбасадор на САД во Македонија:

„Прашањето е за тоа кое име ќе се користи во национални рамки. Веруваме дека проблемот може да се реши без да се влијае врз идентитетот и наследството. Во првата половина на годинава очекуваме македонските власти да го следат и да го решат овој проблем што трае веќе 18 години. Сега е најдобар момент“.

Денеска посредникот на ОН добил покана во претстојниот период да дојде во Атина. Ја упатил заменик- министерот за надворешни работи Димитрис Друцас, кој вчера од Брисел му телефонирал на Нимиц се вели во соопштение на грчкото МНР.

Дури, доколку се има предвид фактичката состојба (единствено Хрватска е блиску до членство- ги реализира завршните преговарачки поглавја), прашањевоможе да се сведе или концентрира на Република Македонија, односно одредување на датумот за почеток на пристапните преговори за нејзино членство во ЕУ. Имајќи го предвид ова, не е многу оптимистички ставот на новиот 6-месечен претседавач со ЕУ од 01.01.2010. година.

Заложбата за европска перспектива на Западниот Балкан е небулоза, а може да се оцени и како нонсенс. Зарем треба и може да се очекува заложба на Шпанија за негова неевропска перспектива?

Имено, шпанскиот министер за надворешни работи Мигел Анхел Моратинос изјави дека во разговор со американскиот државен секретар Хилари Клинтон се заложил за европска перспектива на Западен Балкан, бидејќи тоа ќе донесе стабилност за тој регион:

„И пренесов на Клинтон и на претставниците на администрацијата дека Шпанија ќе заземе контруктивен пристап и ќе се ангажира за постигнување стабилност и јакнење на европската перспектива на Западен Балкан. Мислам дека заеднички можеме нешто да постигнеме“.

Ако се земе предвид и неговата изјава при прогласувањето за почесен граѓанин на Белград, дека неговата земја сака да поттикне „суштински“ напредок на процесот на евроинтеграцијата на регионот, надежите на Република Македонија дека Грција ќе отстапи од ултимативната „црвена линија“- бришење на идентитетот на македонскиот народ (во сета негова комплексност, значи етнички, јазички, културен, историски…), а за да се дојде до компромисно решение за името на земјава (ново име со географска одредница), се очевидно залудни.

Кога Брисел едноставно преоѓа „преку“ таквото не неевропско, туку нецивилизациско барање (го премолчува), не може под „суштински“ да не се мисли на нешто друго, освен на принудување на Република Македонија тоа да го прифати.

Имајќи ја ваквата ситуација предвид, крајно време е не власта односно „Владата на Груевски“, туку опозицијата (не само македонските партии, туку и албанските, особено зашто и тие имаат јасно деклариран став за зачувување на идентиетот на македонскиот народ) да излезе со јасно и децидно барање (кога веќе се изјасни дека и нејзина „црвена линија“ е „зачувување на идентитетот и јазикот на македонскиот народ“- значи постои консензус):

Доколку до март 2010-та година Шпанија не се откаже од барањето за обезличување, самоукинување на македонскиот народ (промена на идентитетот и јазикот, што не е и не смее да се толкува како договор за употреба на придавката „македонски“), односно не се придржува (врати) на Привремената спогодба, Република Македонија да ги прекине преговорите, да побара укинување на привремената референца FYROM и прием на земјава во ОН под нејзиното уставно име.

Премиерот Никола Груевски би можел и да и даде непосредна помош: да ја организира толку бараната средба на лидерите на главните односно релевантните политички партии (од нив), на која ќе им овозможи да истапат  со ваков став кој, се разбира, Владата ќе го прифати и ќе стане заеднички, единствен на Република Македонија.

Сите дилеми во „апсолутно спокојство“, својствено на политичките итромани и лицемери, се сведуваа на тоа колку повеќе да му се удоволи на „миленичето“ Грција и како да не се избламира Брисел, конечно да не му паднат сите маски. На штета на Република Македонија? Па, таа не постои! Ако се мисли на FYROM (единствен „заштитник“ на СФР Југославија и на совеста на „меѓународниот фактор“ за нејзиното крваво уништување), в ред. Ама таа треба „да си го реши“ проблемот со името и идентитетот на својот народ затоа што е пред се „билатерален“ (без оглед на тоа што нема и не прави такви проблеми со Грција).

Европската унија го одложи определувањето на датум на FYROM за членство во ЕУ во „наредните шест месеци“, за време на шпанското претседателствување. Односно додека таа не се согласи на „компромисно име“ што и одговара на Грција, нои  да се откаже од идентитетот на македонскиот народ (јазикот и се друго што се подразбира под етнички, културен, историски, регионален…идентитет).

Дека Советот на Европа имал лесна работа, состанок во „добро расположение“, говори „главниот“ финален заклучок- неговото „внимателно“ формулирање:

ЕУ „ја нотира“ препораката на Европската комисија за отпочнување на претпристапните преговори со Македонија и ќе се наврати на прашањето во текот на следното претседателство.

Што значи „ја нотира“? Тоа беше негова задача? Што ќе се случеше ако не успееше да „нотира“? А „ќе се наврати“? Не разбирате? Зарем можете да замислите што би било ако не се донесеше „одлука“ да се „наврати“ во текот на следното претседателство? Изгледа како мајтап? Не, „сериозноста“ и „обврзноста“ на тој заклучок се „поткрепува“ со следниот:

Одржувањето на добрососедски односи, вклучувајќи и заеднички прифатливо решение за името, останува од суштинско значење. ЕУ е охрабрена од последните позитивни случувања на релација Скопје – Атина.

За секој случај, за министрите уште малку да се „покријат“, не е пропуштено „патем“ да се „забележи“ дека „се потребни уште напори во борбата против корупцијата и обезбедувањето на функционално и независно судство во Македонија“.

„Посрамениот“ Оли Рен само пропелтечи нешто што само по себе претставува нонсенс: дека било „многу важно да се одреди некаква временска рамка за Македонија и тоа е постигнато“:

„Советот на ЕУ реши да го врати ова прашање во текот на следното претседателствување. Тоа е знак дека имаме рамка која означува напредок на оваа земја на патот кон ЕУ. Кај мене има поттик од позитивниот развој и повторно обновените контакти помеѓу двајцата премиери што се однесува на делот на спорот за името кој е, впрочем, од билатерална природа. Ова треба да им овозможи на двете земји да го решат проблемот со името кој е од билатерален карактер“.

Рамка „навраќање во наредните шест месеци“?! А да не е „раѓање на дилема“ кај него повторувањето (самоубедувањето) дека проблемот е „впрочем билатерален“? Да не научил или разбрал во меѓувреме дека не е?

Уште поголем „бисер“ на прес конференција по седницата на Советот „фрли“ Карл Билд:

„Долго време сме сведоци на решавање на ова прашање. Ако имате ситуација каде што едната страна е премногу задоволна, а другата премногу депримирана, тоа предвидува појава на проблем. Но ако и двете страни покажуваат интерес и желба за успех и се подготвени на компромис, тоа е добар знак дека еден ден ќе успеат да ги надминат сите проблеми. Ние го имаме токму ова. Ние имаме ситуација каде двете страни се чекор понапред до крајната задоволителна цел. Тоа е крајниот резултат од компромисот. Токму тоа ќе ја однесе чекор напред и Европа и овој дел од Европа. На ова треба да гледате како на знак на охрабрување и многу важно движење нанапред во следните неколку месеци за тоа конкретно прашање“.

Несфатливо е како овој Г-дин не ја разбира „вистинската“ ситуација кога вели дека нема една страна „премногу задоволна“, а друга „премногу депримирана“. Ако „другата“ и не е којзнае колку „депримирана“ (реална согледба и очекување), зошто „едната“ (Грција) не би била навистина „премногу задоволна“? Во нешто отстапила? Нешто и е оспорено? Поради нешто и се „истегнати ушите“?

Па згора, му „расте“ оптимизмот оти „двете страни покажуваат интерес и желба за успех и се подготвени на компромис“. Би било добро Билд да се распраша кај своите грчки пријатели на каков компромис се подготвени и како е можно една држава членка на ЕУ да има „црвена линија“ кога никој нема таква во унијата, кога нејзини единствени се сината и жолтата (да, мислам на нивната симболика)? Знае ли тој (и сите во ЕУ што мислат како него- „консензуално“) кое е нејзиното суштинстко значење (во однос на меѓусебното разбирање, соработката, толеранцијата, демократијата…)? Лично не верувам дека не знае, па останува да се заклучи дека само се прави на „удрен“. Можел да ја искористи „шансата“- присуството на заменик- министерот за надворешни работи на Грција, Димитри Друцас, и да го праша (ако веќе не го сторил тоа, ако не му е јасно) што е „националната црвена линија“ за Грција во спорот за името и што значи „важи безусловно и нема да се откажеме од неа“ (најнова изјава на портпаролот на грчката Влада, Георгиос Петалотис).

Сосема на место се реакциите- коментарите и ставовите на „првите луѓе“ од македонскиот државен врв. Дури би рекол и прилично воздржани.

Премиерот Никола Груевски:

„Не сме многу изненадени, но овој пат е направен малку пософистициран начин отколку она што беше на самитот во Букурешт. Иако можноста да се навратат на прашањето за името во наредните шест месеци остава надеж дека нешто можеби ќе се приближи во тој правец.

Ќе останеме во делот на разговорите околу изнаоѓање на решение, но ако Грција мисли дека ова ќе им го реши проблемот, со блокада или на ваков начин ќе ги решат проблемите, се покажа и во минатото дека не се решаваат на ваков начин. Тоа е неевропско однесување. Тие веројатно тоа не го прифаќаат и затоа се однесуваат на ваков начин.

Но, ова е ситуација која не зависи само од нас. Ние нашето го сторивме, ги исполнивме „бенчмарковите“ (одредниците-заб.м.), сега имаме работи кои не зависат само од нас. Грција очигледно бара работи од нас кои никој од никого во светот не ги бара.

Јас слушам сега во земјата има коментари во последните денови дека и денеска сме пропуштиле историска шанса. Знаете што, пропуштена е историска шанса да се обезличиме како нација, како народ. Да се избришеме од мапата. Таква шанса да – пропуштена е, да се откажеме од идентитет, од се буквално. Таква шанса имало и во минатото, веројатно ќе има и во иднина. Така што на сите оние коишто критикуваат дека сме пропуштиле некоја историска шанса, морам да им одговорам дека пропуштената шанса е практично себебришење од мапата на нациите и бришење на сопствениот идентитет, на сопствениот народ. Така што од тој аспект ништо посебно не сме пропуштиле. Но, се надевам дека во иднина ќе се укажат некои други шанси. Дека во Грција ќе почнат да дуваат поинакви ветрови“.

Министерот за надворешни работи Антонио Милошоски:

„Денешниот исход во Брисел може да се дефинира како нова грчка хипокризија. Затоа што земјата која, наводно, се залага сите земји од Западниот Балкан да се приклучат кон Европската унија што поскоро, при првата шанса да и даде заслужена можност на нашата земја да ги отпочне преговорите тоа го блокира.

Грчкото попречување не само што ќе штети на угледот на ЕУ во процесот на проширување, туку може да ја наруши и атмосферата во билатералните разговори што ги имаме во спорот кој Грција го има со нашето уставно име.

Блокадите нема да донесат предност. Блокадите од Атина нема да не премислат да продолжиме и понатаму да ги застапуваме и да ги браниме нашите уставни норми и нашиот национален, јазичен, македонски идентитет“.

И повторно новинарско- аналитичка „утка“: реакцијата на претседателот на Република Македонија, Ѓорге Иванов, е најава за „нова доктрина-Евроскептицизам“. „Утка“ затоа што, прво, тој- евроскептицизмот не е и не може да биде „доктрина“ (за тоа што е таа може да се научи во која било општа енциклопедија), а второ (како прво), очигледно не е „разбрано“, не се знае што е тоа евроскептицизам (најосновното: разочарување не од, туку во ЕУ и/или стравување од последиците од претстојно членство во неа). Исто така, воопшто не станува збор за заострување на тонот. Најмалку, пак, за критики во однос на почитување на европските вредности, бидејќи таа едноставно ги нема (освен „материјално- финансиската“- еврото кое, пак, не важи за „третата сила“ во ЕУ, Велика Британија). Станува збор за критика на непринципелноста, лицемерието, мимкријата на Брисел:

„Добиваме колеблив одговор. Добиваме решенија кои важат од денес за утре. Си дозволуваме блокади, притисоци на ситните интереси. Гледаме отсуство на визија. Добиваме најави за 2012, 2014, 2015 година. Како мислиме да ги постигнеме тие рокови? Со опструкции и со попречувања?“.

Мошне проблематични (во најмала рака) се оценките на некои домашни експерти. Точно е дека Шпанија нема да биде многу заинтересирана за Западниот Балкан, освен за прашања кои неа директно ја тангираат (Косово). Се разбира, не може да отстапува од „општата заложба“ за натамошно проширување на ЕУ, па тоа ќе го прави повеќе декларативно. Меѓутоа, сосема е погрешно „гледањето“ на решението на проблемот на Грција со името Македонија како „пазар“ или „игра без граници“, па да е „нужно“ да се дефинира цената која Република Македонија е подготвена да ја плати за да влезе во ЕУ. А за алтернативата (на членството во ЕУ), треба да се има предвид дека се што нема алтернатива, нема перспектива. Следствено, не треба да (се) прашуваме за неа, туку да ја бараме и наоѓаме. На пример кај земјите кои не се членки во ЕУ, ниту размислуваат да бидат во иднина (во Европа има вкупно 50 држави- сосе Македонија и оние кои со еден дел припаѓаат и на друг континент, а од нив 25 се членки на ЕУ), или „преостанатите“ земји во ООН.

Проблемот е во она што упорно се потенцира, а за жал е прифатено и од некои „невнимателни“ домашни политичари, експерти и новинари; нема никаква логика (се работи за „обична“ ступидарија), но во спротивно се би се одвивало сосема поинаку: дека тој- проблемот бил и е билатерален.

Досега многупати сум посочувал на она што го знаат и „обичните луѓе“: тој би бил билатерален доколку Република Македонија има исто така проблем со името Грција и со идентитетот на грчкиот народ! На пример, билатерален е, и не може да биде поинаков признанието, статусот, правата и слободите на малцинствата.

А македонската опозиција? Кај неа ништо ново. Освен дека одлуката во Брисел била „подобрата или, поточно, помалку лошата за Република Македонија, со оглед на опциите и жестокото противење на Грција и нејзините поддржувачи на секаква временска одредница“. Лидерот на СДСМ Бранко Црвенковски (негова е оценката) одново е „помеѓу“: македонската „црвена линија“ му е одамна позната, таа е и „опозиционерска“, ама Груевски треба да ја дефинира и да ја запознае македонската јавност со неа:

„Господине Груевски, Вие сте премиер на Република Македонија и сите наши граѓани со право очекуваат од Вас да ги решавате проблемите, а не да им објаснувате колку Ви е тешко и кој се е виновен што не сте успеале. Затоа, уште од утре зафатете се со работа. Конечно, дефинирајте ја вашата „црвена линија“ и запознајте ја македонската јавност со неа.

За нас во СДСМ таа „црвена линија“ е зачувување на нашиот национален идентитет, односно именување на нашиот јазик и нашиот народ како македонски“.

Многу е поинтересно и позначајно што напишаа грчки весници за „случувањата“ на седницата на Советот на Европа во Брисел: дека ЕУ е длабоко поделена околу пристапните преговори на Македонија со ЕУ (што значи дека конзензусот е само „рамка“ која сигурно ќе „пукне“ во блиска иднина; во еден од последните текстови на овој блог дадов „смела прогноза“ дека токму тој ќе биде причина за нејзино „растурање“).

„То Вима“ известува дека Грција е подложена на силен притисок и оти за голем број земји- членки на Унијата членството на Македонија е фактор на стабилност на Балканот. Разединета била до тој степен што низа држави инсистираат преговорите со Македонија да започнат, а друга група бара ЕУ да се солидаризира со Грција.

„Катимерини“ е „најсвеж“- известува од Брисел дека по долги консултации е постигнат начелен договор кој ја задоволил грчката страна, бидејќи во него не се спомнува март за почнување на преговори со Македонија.

„Елефтеротипија“, пак, потсетува на еден друг проблем и на Грција и на ЕУ, а кој е во „контекстот“: во Брисел почнала битка не само за Македонија, туку и за присоединувањето на Турција кон Унијата.

6- те месеци под претседателство на Шпанија со ЕУ не се од „пресудно значење“ за Република Македонија, туку за Грција. Имено, нејзиниот ултиматум за промена на името на државата и бришење на идентитетот на македонскиот народ („црвена линија“), што не е ништо друго освен однесување од позиција на сила, како апсолутно неевропско и нецивилазциски не ќе може долго да се толерира ниту од Европа, ниту од „меѓународните фактори“ надвор од неа (тие сигурно ќе „реагираат“ побрзо). По тој период, доколку во меѓувреме не се изнајде компромисно решение, Грција и нејзините сојузници во Европа и надвор од неа ќе бидат големи губитници. Ако не и поразени „до нозе“.

Која е нејзината „црвена линија“ преку која не би минала, макар земјава да добие уште едно вето односно да не добие датум за почеток на преговори за членство во ЕУ?

Изјаснувањето е нужно, меѓу другото, за да не се губи време и залудно да не се троши енергија. Зашто, доколку е иста со онаа на власта ( добро позната- иденттитетот во сета негова комплексност, особено името на народот и неговиот јазик), тогаш чуму „нов договор“?

Меѓутоа, доколку смета дека може да се отстапи и од нив (да не е тоа „по секоја цена“?), тогаш…никакво договарање! Подобро да замолчи, да се „покрие“ за да не биде не само извикана, туку и исплукана.

Токму „црвените линии“ се главниот проблем во „спорот“, а од кој е јасно дека воопшто не е „под прашање“ името на државава (нагласувам по којзнае кој пат: не уставното, туку името Македонија), туку фашизоидното барање за самоукинување, бришење- исчезнување на македонската нација.

Тоа го потврдуваат информациите и реакциите по синоќешната средба на посредникот Метју Нимиц со грчкиот преговарач Василакис во Њујорк, а по која се видливи неговото разочарување и загриженост. Следствено, не треба да се очекува којзнае што од денешната средба со македонскиот преговарач Јолевски, освен постојано повторуваната заложба на Република Македонија за продолжување на преговорите („некој“ одамна прифати да се „надминат“ разговорите).

Не е нова ниту „јасната позиција“ на грчката Влада- без решение за спорот нема датум за почеток на преговорите за прием на Македонија во ЕУ, а решението мора да биде сложено име со географска одредница за севкупна употреба-erga omnes. Таа им е одамна позната на „сојузниците“ во ЕУ и НАТО, па затоа и притисокот на водечките личности во унијата „билатералниот проблем“ (што не е тоа, ама на политичари со насочена или помрачена свест не може да им се докаже) да се реши до состанокот на Советот за безбедност на 6. и 7. декември. Уште едно вето, по она во Букурешт против приемот на Република Македонија во НАТО, би претставувало голема бламажа за Грција, но и „непријатност“ за сите членки на ЕУ во однос на нивната доследност и принципиелност.

Го имам предвид барањето на Оли Рен „испорачано“ пред два дена од Брисел: дека ќе бил среќен само кога ќе се реши „спорот“, па бара „од сите инволвирани страни“ да го искористат овој „позитивен моментум“ (мисли на позитивниот извештај на ЕК за исполнување на Република Македонија на дадените одредници- заб. м.) за да навлезат сериозно во преговорите и да му стават крај на „спорот“. Тој смета дека двете страни сега имаат извонредна прилика да го решат проблемот, бидејќи во Македонија и Грција владите имаат релативно свеж и силен мандат кој ќе им овозможи да го тргнат прашањето од дневен ред еднаш засекогаш.

Премиерот Груевски и денеска, по којзнае кој пат, и даде „на знаење“ на македонската опозиција дека проблемот е токму македонската „црвена линија“:

„До ден- денеска, независно кој е на власт, по прашањето на идентитетот, Грција не покажува подготвеност воопшто да разговара, и тоа е еден од сериозните проблеми коишто ги имаме. Иако на домашен план постојано ни се сугерира дека само тоа ако се обезбеди другото не е важно. Но и за тоа до ден- денеска нема согласност од страна на Грција. И тоа треба да го знаеме, да не ни се случува да ни го соопшти некој, па да се изненадиме“.

Изјавата на македонскиот министер за надворешни работи Атнонио Милошовски е одмерена, „дипломатска“, но јасна, со одамна потврдени ставови:

„Сметам дека е добра прилика разговорите да продолжат, да се искористи моментумот на важноста на ова прашање и уште повеќе важноста да се оствари напредок во однос на билатералниот спор. Ние имаме принципиелен став, дека на ваквите средби и дијалози што ги водиме со Грција би требало што повеќе да се трудиме да ја размениме силата на аргументите, а да се напушти аргументот на силата што досега, во изминатите 15 години не вроди со плод. Секое ново блокирање или демонстрирање на аргументот на силата не носи подобри услови за разговори за остварување напредок во македонско- грчкиот билатерален спор.

Нам ни е особено важно да укажеме на значајноста на почитувањето на духот на времената Спогодба склучена со Грција во 1995. година и врз основа на која не само што се нормализираа односите, туку и се унапредија и се создадоа одредени поволности, обврски и механизми за меѓусебна комуникација, но и за разговори на билатерален план и за начинот на кој Македонија може да напредува во своите аспирации за меѓународно етаблирање“.

Нема никакво значење ниту изјавата  односно надежта на амбасадорот на ЕУ во Македонија, Ерван Фуере, искажана на денешната научна трибина „Предизвиците и перспективите на земјите од Западен Балкан кон европските интеграции“, што се одржа во Тетово- дека  секое задоцнување во решавањето на „спорот“ за името нема да и помогне на ниту една страна. Македонија и Грција треба да ги искористат овие неколку недели што преостануваат за да го решат проблемот:

„Уверен сум дека компромис ќе се изнајде, така што верувам дека македонските власти заедно со Владата на Грција ќе се сретнат се со цел да се изнајде некое решение. Сепак, верувам дека треба да се направат огромни напори од страна на двете влади затоа што е тоа од огромен интерес на Република Македонија“

А прашањето како наслов на овој текст посебно е „инспирирано“ од најавите на СДСМ (лидерот Црвенковски) дека партијата ќе излегла со порадикална стратегија по 7. декември, доколку тогаш земјава не добие датум за преговори со ЕУ. Имено, повикувајќи се на висок извор од СДСМ денешен „Дневник“ објави дека опозицијата подготвува бунт идниот месец, доколку земјава остане без датум. Целта била опозицијата, со помош на ДУИ, да и изгласа недоверба на Владата, а што автоматски не би значело и предвремени избори, туку формирање на преодна Влада со мандат да го затвори прашањето за името. Наводно, Ахмети ќе останел во неа со што не би ги изневерил ниту гласачите на кои им вети дека Македонија ќе ја внесе во евроатлантските структури. Весникот нагласува дека ДУИ засега молчи во врска со најавите на СДСМ, а потсетува на средбата Ахмети- Црвенковски, по која лидерот на ДУИ јасно порача дека неговата партија е против идејата за предвремени избори.

Коментар на Груевски:

„Јас се надевам дека нема да организира работи (мисли на Црвенковски- заб.м.) како што беше конфликтот, бидејќи постојано го ставаат многу аналитичари во контекст на организација и подбуцнување на конфликтот во 2001. Се надевам дека не мисли на такво нешто. Други бунтови какви сака нека организира“.

„Погодена во центарот“, СДСМ реагираше со „оправдание“, но и со повторување на засега „пустата желба“: никогаш не ги подгревала меѓуетничките односи. Во 2001. на власт била ВМРО-ДПМНЕ, а Груевски министер во Владата „која заговарала поделба на државата“ (што, за волја на вистината, воопшто не е точно; ставот на Љ. Георгиевски и др., како и на академикот Ефремов, кој поради тоа поднесе оставка, не беше и став на Владата!):

„Ако опозицијата е помоќна од целата власт што ја има ВМРО-ДПМНЕ во своите раце, тогаш Груевски нека си поднесе оставка и нека си оди“.

Бунт и против Грција доколку биде единствено виновна за нерешавање на „спорот“ за името (бидејќи ќе биде отфрлено барањето за „отстапка“ од македонскиот идентитет- културата, историјата, традицијата, јазикот, цивилизациските дострели)? На кој начин?

Македонската опозиција и нејзините медиумски трабанти ја добија можеби најголемата шлаканица во сето досегашно опозиционерско дејствување. И тоа „најголемиот дел“ од неа не од позицијата- партиите на власт (не само ВМРО- ДПМНЕ), туку од „меѓународниот фактор“, поточно од  Европската комисија. Иако од петни жили се трудеа, како досега, нејзините членови да ги „онерасположат“, па да напишат „избалансиран извештај за Македонија со многу повеќе забелешки отколку пофалби“ и да не дадат препорака за определување на датум за почеток на преговори за членство на Република Македонија во ЕУ, со „горчина в уста“ мораа да констатираат дека препораката е „сепак добиена“. Ама…

Очекувано, не само што почнаа да ги „акцентираат“ забелешките премолчувајќи ги „успешно завршените работи“ (мислам на одредниците), туку веднаш слушнавме и слушаме такви небулози и нонсенси од кои, сигурен сум, (ќе) се срамат и самите нивни „автори“: дека „таман работа извештајот да не биде позитивен по четврто полагање на испитот“, дека „тоа не е ништо ново“, „се уште е рано да се слави, да почекаме Европскиот совет да определи датум“, препораката е „политичка“ итн. А најчесто ноторната лага дека е таа условена со решавање на „спорот“ за името со Република Грција (имајќи ја предвид заканата на јужниот сосед дека при одлучувањето на Советот на Европа ќе стави вето доколку не се изнајде решение).

Најнапред, успехот на власта (не само на Владата) е несомнен, без оглед на обидите тој  да се релативизира. Доволно е да потсетам на „мошне кусиот период од само два- три месеца“ за исполнување на одредниците и „ништо ненаправено во изминатите три години“, па следствено „нема шанса да се избегне негативен извештај“. Она на што подзаборавија и забораваат „најжестоките противници“ на Владата- челниците на СДСМ (во наводници оти тоа всушност не се; сосема се безоопасни, безначајни- доволно е да потсетам на континуирано катастрофалниот рејтинг), е дека се работи за одредници („бенчмаркови“) кои по дефиниција, како исполнети, не се „завршена работа“, туку се рамка или основа за решавање на проблеми. Тоа ќе рече дека проблемите што ги опфаќаат зсмјата допрва ќе мора да ги решава, да ги надминува- во текот на преговорите, а во рамките на исполнувањето на преговарачките поглавја (на Хрватска и се определени 35).

Можете ли да замислите какво славје ќе приредеше СДСМ доколку во нејзиниот владејачки мандат се постигнеше овој успех? Судејќи според дувањето и пуштањето на „евробалоните“ на плоштадот „Македонија“ во Скопје при предавањето на одговорите на „Европрашалникот“ („огромен успех“ под раководство на „евроинтеграторката“ Радмила Шеќеринска), веројатно ќе се дуваше во…

Но, да одиме по ред (не според редоследот на настаните):

Пред три дена (14.10.) на Република Македонија официјално и е предаден Извештајот на Европската комисија за напредокот на земјата во 2009- та и препораката за почеток на преговорите за членство во ЕУ. Како што истакна премиерот Никола Груевски на церемонијата на предавањето (од страна на еврокомесарот Ерван Фуере), Комисијата го поздравува зајакнувањето, функциоирањето на демократијата и стабилноста на институциите што се однесува на владеењето на правото.

„Владата го поздравува мислењето на Комисијата за пресретнувањето на Копенхашките критериуми за партнерство и клучните приорити за пристапување во однос на отпочнувањето на преговори за пристапување.

Извештајот е резултат на „досегашните напори на Владата, на граѓаните, на сите политички чинители, здруженија во Македонија и на нашите ценети пријатели од меѓународната заедница.

Овој Извештај за нас ќе биде патоказ за идните чекори и реформи кои ќе ги преземеме. Исто така, ние ја знаеме и важноста на предизвикот да се промовираат добрососедските односи и регионалната соработка. Во контекст на спорот со името Македонија, активно и конструктивно ќе продолжиме со разговорите под покровителство на Обединетите нации со цел да се најде заеднички прифатливо решение.

Владата ја задржува својата поветеност за продолжување на реформите веднаш по завршувањето на овој чекор. Ќе продолжиме со соработката со сите политички партии за промоција на потребните реформи со процесот на консензус.

Владата го поздравува мислењето на ЕК за прогресот во врска со оданочувањето, царината, правдата, слободата, безбедноста и транспортот со преоѓањето во втората фаза од Спогодбата за стабилизација и за исполнувањето на критериумите за визна либерализација, каде Македонија доби највисоки оценки од ЕК и од експертите од регионот.

Извештајот на Европската комисија признава дека македонската Влада презема активни чекори да се справи со економската криза и одржува стабилен развој на банкарскиот сектор, стабилна фискална политика и да се справи со структураната невработеност.

Во претстојниот период Владата на Република Македонија ќе продолжи да одржува чекор во усогласувањето на националното со законодставстовото на ЕК, зајакнувањето на институционалните структури во координација и управување на процесот на пристапување и натамошното зајакнување на административните капацитети за имплементација и зајакнување на законодавството, особено во областите на јавната администрација, животната средина, социјалната политика и сите оние каде што е тоа потребно“.

Од изјавата на Фуере:

„Оваа препорака дадена од страна на ЕК претставува силно признание за политичката волја и за капацитетот кои што ги има оваа Влада да постигне успех. Како што кажа и комесарот Оли Рен, ова претставува и силен поттик за Владата и за сите институции да продолжат со реформските процеси и да се фокусираат на оние области каде што беа детектирани одредени слабости.

Заслугата ја делат сите граѓани, политички фактори и граѓанското општество. Се покажа дека со заедничка работа може да се постигне успех.

Исто така, заслугата за овој успех оди и до претставниците на граѓанското општество коишто успеаја да допрат до самите граѓани и да покажаат кои се оние областите на коишто Владата треба да се фокусира и да работи, но и да ја оправдаат во нејзините активности. Оттука веруваме и во соработката со граѓанското општество. И конечно, заслугата оди кај народот, тој заслужува признание за заложбата да чекори кон својата цел“.

При посетата на Турција, претседателот на Република Македонија Ѓорге Иванов изјави дека очекува Европскиот совет да донесе соодветна одлука по препораката што ја даде ЕК, која реално го бележи напредокот на Македонија, а е убеден дека Македонија има политички, административен и институционален капацитет да ги почне разговорите со Брисел.

„Нас не поврзува и заедничката визија за иднината, иднината на едно големо европско и евроатлантско семејство. Република Македонија искрено ги поддржува заложбите и напорите на Република Турција за интеграција во ЕУ и е целосно подготвена за тесна соработка на овој план“, изјави тој по разговорите со неговиот домаќин, претседателот на Турција Абдула Ѓул.

„Македонија ја имаше и ќе ја има и понатаму целосната поддршка на Република Турција за прием во НАТО и ЕУ. Имаме заедничко минато преку Османлискиот период, но имаме и заедничка визија за иднината – членството во ЕУ. Со тоа ќе се обезбеди стабилност и мир на Балканот“, рече турскиот претседател.

Заедничка оценка на двајцата претседатели е дека одличните политички односи треба да бидат средени со исто ниво на соработка на сите останати полиња. Потенцирана е културната соработка која ќе добие на квалитет со отворање на културните центри на двете земји, во Скопје и во Истанбул.

За показ и доказ на коректноста, чесноста, искреноста, конструктивноста, мошне важно е точното наведување на нечии зборови (не толкување или „конткестуално“ или извлекување од контекстот за да се сугерира или измислува- конструира нешто што не е ниту п(р)омислено). Веројатно сметајќи на „истренираност на краткото паметење“, опозицијата и нејзините медиумски трабанти (некои новинарски персони кои се уште не научиле да разликуваат патриотизам од национализам) се обидоа да извртат нешто од мошне прецизното излагање на Оли Рен во Брисел. Особено ова:

„Би сакал да подвлечам дека препорачавме отворање на преговорите за пристап во членството на ЕУ за Р. Македонија. Државата постигна убедлив напредок и главно почна да ги спроведува најважните реформи, поточно добро познатите 8 плус еден бенчмаркови.

Комисијата смета дека државата доволно ги исполнува моменталните критериуми и овие елементи и овозможија да даде препорака за отворање на пристапот за преговори. Верувам дека Владата во Скопје ќе го сфати ова како многу силен поттик и охрабрување за конечно да го реши проблемот со името кој постои веќе 18 години.

Во нашите заклучоци подвлекуваме дека одржувањето добрососедски односи, вклучувајќи преговарање и заемно прифатливо решение во врска со спорот за името според ООН, останува најважно. Сега навистина тоа е попотребно и понеопходно од кога и да било за доброто на сите земји, за иднината на ЕУ“.

Од друга страна, и Рен (и други) веќе ги научија македонските новинарски персони, па не се „даваат“ така лесно. На пример, интервјуто на Тања Милевска за А1 ТВ со него ќе биде забележано според следново (другото е „стандардно“):

„Дали добивте конкретни гаранции од Владата дека ова прашање ќе биде решено пред да се даде препораката (се мисли на „спорот“ за името-заб.м.)?

-Ова е нешто што треба да го средат две влади. Ова е билатерално прашање, а ние не сме преговарачка страна. Имам добра комуникација со Метју Нимиц, мојот претходник, кој е скапоцен работник. Се занимавал со овој проблем 15 години. Мислам дека е време да се награди трудот на Нимиц и сериозно да се поработи на предлозите дадени од негова страна, и да се реши и да се затвори ова поглавје од историјата на државата.

Вашата комуникација со Владата последниве месеци се подобри. Не беше баш најдобра во последниве години, сите сме свесни за тоа. Според Вас, кој е заслужен за ова подобрување? Вашиот специјален пратеник, Владата, или Вие лично? Кога се случи оваа промена?

-Не сум забележал разлика. Отсекогаш сум имал добра комуникација со Владата на… на вашата земја, и искрено, не ја сфаќам поентата на прашањето“.

Што се однесува на забелешките односно критиките на ЕК, тие се повеќе насочени кон инцидентите со сериозни, но краткотрајни последици (кои не треба да се игнорираат), како што се, на пример, односот кон хомосексуалците и ромското малцинство, инцидентите во Струга и генерално етничките смени во училиштата. „Трабантите“ особено ја потенцираа забелешката за (не)слобода на медиумите (се однесува на инцидентни слуачи, а не генерално како што се обидоа да презентираат), а се „негираа“ себе си со нејзината „конкретизација“: дека постои тесна поврзаност на медиумските сопственици со политичките структури, што доведува до новинарска автоцензура и ограничување на слободата на изразување. (Прашање е како власта- Владата може да го надмине овој проблем, освен со целосен и доследен ангажман и  на самите новинари и нивната новинарска асоцијација- која, патем, е во длабок зимски сон.)

Главната и мошне сериозна критика, што треба да ги загрижи и ангажира сите- и позицијата и опозицијата и граѓанскиот односно невладиниот сектор и индивидуално секој граѓанин, е секако имплементацијата на законите (не само оној за јавната администрација). Тоа е првото „скалило“ кон европеизација на животот, а без што, како што се покажа кај некои „тазе“ евро- членки (на пример Бугарија), нема да вреди ниту процесот на преговарање- исполнувањето на преговарачките поглавја, ниту самото членство во ЕУ.

И конечно, круцијалното прашање за кое се фатија како „пијани за стап“, а не е дирекнто посочено во Извештајот на ЕК (бидејќи не е, ниту може да биде еден од критериумите за добивање на датум за преговори). Дури некои дилетантски оценија дека препораката до Советот на Европа со тоа била „врзана“, „условена“, „политичка“ (се разбира дека е и тоа, но се вика „малку поинаку“: геостратешки интерес): проблемот на Грција со името на нашава земја.

Ништо ново на тој план. Разбирливо и очекувано, но и обид за „извртување“ на она што постојано се потенцира од „европските“: дека се дава силен поттик на двете „страни“- Македонија и Грција во најкус можен рок да се реши „спорот“ за името (поголем на Македонија, бидејќи тој се одразува пред се на нејзиниот статус и непосредна перспектива). Впрочем и најавувано (и од премиерот Никола Груевски) дека во наредниот период може да се очекува зголемен меѓународен притисок за изнаоѓање на заемно прифатливо решение. Важно е да се има предвид дека решавањето на „спорот“ за името не е услов за членство во ЕУ, а не би ни можело да биде. Во декември би требало да се затвори македонско- грчкиот „спор“ за да се спречи најавеното вето од страна на Грција на определувањето на датум за почеток на преговорите за членство на Македонија во ЕУ (што, се разбира не би било „добро“ и за Грција).

Став на Ларс Петер Фреден, амбасадор на Шведска во Македонија:

„Единствените разговори кои што сега остануваат се оние во однос на прашањето за името, а не она во однос на одредниците. Мојата порака до вас е-  искористете ја оваа шанса и, второ, продолжете понатаму со сите овие одредници“.

Меѓутоа, неточна односно неприфатлива е проценката на некои од македонската опозиција дека проблемот сега е поставен на „највисоко ниво“ (има ли повисоко од ООН?).

Иго Ивановски, СДСМ:

„Како никогаш досега овој проблем е поставен на највисоко можно ниво, и во таа смисла вчерашното и денешно празнично однесување треба да биде вовед во многу концентрирано рационално и реално пристапување кон разрешување на овој проблем“.

Го „корегира“ Васко Наумовски, потпретседател на Владата:

„Република Македонија останува посветена на процесот на преговарање во рамките на ОН и останува доследна да ги реши сите отворени прашања кои што претстојат“.

Инаку, воопшто не изненадува соопштението на новата грчка влада дека решавањето на проблемот со името на Македонија е предуслов за процесот на преговори за нејзино интегрирање во Европската унија.

Весникот „Навтемборики“ смета дека препораката не е условена со наоѓање решение за името (што е точно), а Комисијата и натаму го гледа „спорот“ како билатерално прашање што треба да биде решено со посредство на ОН. „Катимерини“, пак, дека ЕК со препораката за старт на преговорите укажува на „итна потреба“ за затворање на „спорот“.

Забележливо е дека и „острите закани“ на Атина се „поблаги“ во однос на оние што доаѓаа порано, од времето на Владата на Караманлис. Напротив, може да се рече дека воздржаноста и „отворениот простор“ за компромисно решение се поголеми. Меѓутоа, останува една „заробеност“ од која и Владата на Папандреу засега не може да се ослободи: компромисната „позиција“ подразбира и почитување односно еднаков третман на „црвената линија“ на „другата страна“. За жал, портпаролот Јоргос Петалотис, во изјава за весникот „Катимерини“, рекол дека Грција има „национална црвена линија, која е позната и јасна и од која нема отстапки“, но не дорекол (не му било издиктирано) дека решението за „спорот“ треба да се бара помеѓу неа и „националната црвена линија на Македонија“ од која исто така нема отстапки, а кое би се „нашло“ во заедничката „жолта на сина основа“ (боите на ЕУ). Само така може да се реши проблемот.

Не треба да се заборави и на најавата наскоро грчкиот премиер Папандреу да излезе со нова иницијатива и конкретни активности за решавање на „спорот“. И тоа веројатно во рамките на предложената „нова мапа“ на патот за членство на државите од западен Балкан во Европската унија и јасно искажаната заложба на Грција отворените прашања да ги решава со консензус.

Изјава на заменик- министерот за надворешни работи Димитрис Друцас:

„Временската рамка во која овој процес би требало да биде завршен е 2014. година, бидејќи тогаш се одбележува 100 години од почетокот на Првата светска војна“.

Можно ли е скорешно, брзо решение на проблемот што го има Грција со името на нашава држава (до декември годинава- и со референдумско изјаснување)? Можно е, а имајќи ја предвид спомнатата „жолта линија на сина основа“.

Уште еднаш ќе го повторам мојот предлог искажан во неколку претходни прилози на овој блог:

Не „двојна формула“ (нонсенс; кое било име на држава- старо, постојно, ново, не може да се „формулизира“!), туку алтернативни уставни имиња (две, а може и повеќе).

Тоа конкретно значи:

Промена на Уставот на Република Македонија во делот на именувањето и назначувањето на уставното устројство: името на државата е „Македонија“, а уставни алтернативни имиња (најмалку две) се „Република Македонија“ (постојното), „Република Северна Македонија“, „Република Вардарска Македонија“ или…

Ваквото решение значи дека нема простор за никакви разговори- преговори за идентитетот на македонскиот народ, но и меѓународна употреба на (уставно) име на Македонија (на што инсистира Грција).

Ова не би било ништо ново. Постои за- кај многу држави: уставното име на Грција- Elláda е Hellenic Republic, Финска на фински јазик е Suomi (на шведски Finland), а уставното име Suomen tasavalta (на шведски Republiken Finland)- Република Финска…

Меѓутоа, малкумина аналитичари и хроничари (помеѓу нив и мојата дребност) предвидоа дека овие избори ќе значат крај за политичката кариера на очигледно неспособниот, ограничен, лош, европски „нестандарден“ Караманлис (кого ниту членовите на неговата партија веќе не можеа да го поднесат).

Тоа што се случува сега во „Нова демократија“ (хаос,  па и паника во раководните кругови) е само логичка кулминација на убедливиот пораз со долгорочни последици.

(ПАСОК на неделните вонреди општи избори победи убедливо, со 44,92% гласови- повеќе од 10% во однос на конзервативците и освои апсолутно мнозинство од 160 мандати во парламентот кој има 300 членови.)

Повеќе од сигурно е дека ПАСОК нема да владее во Грција само 4 години.

(Патем засега, додека не се видат или препознаат првите позитивни чекори во односот со Република Македонија- не само во врска со „спорот за името“, ќе го „замрзнам“ моето именување на јужниот сосед со „Данајска република (Грција)“.)

Денеска, не затоа што „нема време за чекање“, новиот социјалистички премиер Јоргос Папандреу ја именуваше Владата (според Уставот, рокот за именување е три дена).

Мошне значајно, токму за меѓународната позиција на Грција (не нејзино сведување на „спорот“ со Република Македонија), е решението тој да го задржи и ресорот надворешна политика. Интересно е и обедниувањето на некои постоечки министерства и создавање на нови- за животна средина (за активно водење на се позначајната „зелена политика“ не само во државни- локални, туку и во европски и светски рамки), потоа за заштита на граѓаните (полиција и цивилна заштита), ресорот финансии и ресорот инфраструктура.

Дека посебно внимание ќе се посветува на економските проблеми, пред се справување со последиците од светската економска криза односно рецесија, потврдува и воведувањето на заменик- премиер за економска соработка, одбрана и односи со странство (министер Теодор Пангалос).

Министер за економија, развој и трговска морнарица е 57- годишната Лука Кацалис, за финансии европскиот пратеник Јоргос Папаконстантину, Евангелос Венизелос е на чело на Министерството за одбрана, министер за култура ( во негова ингеренција е и туризмот) Павлос Геруланос, за заштита на животната околина политичарката од помладата генерација Тина Бирбилис.

Новата грчка Влада има 16- мина министри, помеѓу кои и 5 жени, како и 20- мина државни секретари.

Папандреу претходно положи заклетва, како нов премиер, пред поглаварот на Грчката православна црква, патријархот Јеронимус.

Какви се очекувањата на македонскиите политичари и аналитичари од новата Влада на Папандреу во врска со билатералните односи, а пред се, разбирливо, во однос на проблемот со името на Република Македонија (не уставното; ова очигледно уште долго ќе треба да се повторува, бидејќи на некои се уште не им е „разјаснето“)?

Некои побрзаа со оценките дека со Папандреу разговорите- преговорите (тие се несомнено и едното и другото; се разговара посебно за оние прашања што ги „оптоваруваат“ преговорите) ќе се водат полесно, без притоа да објаснат во што би се состоело тоа „полеснување“ (ништо не значи, дури е нонсенс да се однесува на „техниката“).

Оценка на Проф. Денко Малевски, поранешен македонски министер за надворешни работи (уште во 90- тите години):

„Во Грција има силен партиски консензус, а тоа е едно име за се. Добрата вест е што грчкото општество од ’90-тите години наваму еволуираше, па призна дека северниот сосед има држава, нација. Ние мора да знаеме што сакаме – компромис или победа“.

Со сета почит кон неговиот став, но е несериозно по толку години на разговори- преговори да се поставува дилемата дали Република Македонија сака компромис или победа! Имено, сите досегашни власти (на сите нивоа) и политички „чинители“ ја потенцираа(т) заложбата за компромис, но проблемот е што „другата страна“ подразбира под тоа. И за „цврстиот став“ односно „црвената линија“ на Македонија и Грција во врска со „едно име за се“ (клучен проблем заедно со во последно време по малку „потиснатото“ оспорување на идентитетот) мора да се изнајде компромисно решение. Во спротивно, разговорите- преговорите стануваат бесмислени.

Логично, типично опозиционерско мислење (што ќе рече во сегашниот „контекст“ и неконструктивно) на еден од потпретседателите на СДСМ, Андреј Петров:

„Кај Папандреу приодот веројатно ќе биде многу подобар и јас не верувам дека тој ќе го користи ова прашање за дневно политички цели, како што го правеше тоа Караманлис, како што впрочем тоа го прави и нашата влада (?!), и очекувам од тој аспект приодот да биде поинаков. Да има една желба за започнување на суштински преговори, бидејќи ние во моментот имаме само козметички разговори (?!)“.

Многу подециден и конзистентен став има Александар Спасеновски од ВМРО- ДПМНЕ:

„Република Македонија преговара и е подготвена да продолжи тоа да го прави во иднина, со цел да најде соодветно решение во однос на спорот којшто го имаме со Република Грција…Независно која политичка струја, која политичка партија, која коалиција ќе биде на власт во Република Грција, нашиот пристап останува ист“.

Ставот на Рафиз Алити од ДУИ, владиниот албански коалиционен партнер, е само повторување на „исто“, во уценувачки тон од кој се уште многумина политичари македонски Албанци (како и тој) не можат да се ослободат:

„Ако се случи, хипотетички да кажеме, Република Македонија да не се интегрира во НАТО и ЕУ, можно е ДУИ да ја напушти Владата. Бидејќи Македонија дефинитивно го губи тој чекор“. (Изјавата дадена за А1 ТВ е прилично конфузна, па си зедов право да ја „средам“ водејќи сметка за суштината.)

Како решението на „спорот“ за името да зависи исклучиво од Република Македонија.

Куса, но прецизна оценка изјава за очекувањата во наредниот период на премиерот на Република Македонија, Никола Груевски (дадена пред официјалното објавување на резултатите од гласањето): Македонија во наредниот период ќе биде под силен меѓународен притисок за што поскорешно решавање на проблемот со името (како да е тоа нејзин, а не на соседна Грција!).

„Независно кој ќе победи, ние ќе бараме конструктивни начини да се дојде до решение, Македонија да ги продолжи своите евро- атлантски интеграции. Се разбира, како и тие и ние имаме свои линии, свои црвени линии, свои важни работи, така што тоа си продолжува да биде дел од разговорите. Независно од се, ние ќе бараме решение за подобрување на односите со Грција и за наоѓање на решение за спорот“.

Многу пореални се проценките (на пример на Билјана Ванковска) дека со победата на ПАСОК Република Македонија не треба да очекува каков било позитивен пресврт во однос на решавањето на проблемот, кој несомнено е пречка за нејзината евро- атлантска интеграција. Па и тоа дека поголем е проблемот во Мкакедонија, мислејќи на поделеноста- не постои национален консензус каков што со години наназад има Грција: едни се за компромис што значи промена на името на државата, други за негова заштита „по секоја цена“, трети за прекин на разговорите- преговорите…

Мојот став искажан во насловот на овој прилог:

Реално е да се очекува поразумен и порелаксиран пристап од страна на Грција, а тоа значи конструктивност, заложба за вистински компромис (кој значи разбирање и почитување на двете „црвени линии“ и изнаоѓање на онаа „помеѓу“- можеби „жолта“) и значајна, видлива, траснпарентна маргинализација на проблемот за сметка на поинтензивен развој на другите „позиции“ од добрососедските односи (пред се економските, културните, но и на македонското малцинство во Грција).  Тоа ќе биде и патот до компромисно решение само за името, а не и за други прашања, на што потсетува претседателот на Македонија, Ѓорге Иванов, на средба со уредници на политички редакции на 30- тина германски пишани медиуми (пренесе А1 ТВ):

„Проблемот е што во овие повеќегодишни разговори беа вклучени прашања за кои не може да се разговара. Не може да се оспорува идентитетот на Македонија, македонскиот јазик… Затоа бараме тие да се вратат во рамки на она што е утврдено во резолуциите на ОН, односно да се разговара исклучиво за проблемот што го има Грција со нашето име. Доколку се вратат разговорите во тие рамки, тогаш решение е можно.

Прашањето е чувствително, навлегува во сферата на идентитетот, кога некој се обидува да го руши вашето достоинство, да ви ја одземе гордоста дека припаѓате на еден народ и кога ви го оспорува основното право на секој поединец на планетата, а тоа е правото на самоопределување и самоидентификација. Во историјата луѓето што живеееле на овој простор се идентификувале како Македонци. Тие Македонци ја создале Македонија. И тие биле и ние сме горди што сме Македонци и го имаме тоа право што му припаѓа на секој на оваа планета“.

За очекувањата на Македонија во процесот на евроинтеграциите:

„Истото го правиме и со одредниците што ни беа дадени како услов за да можат да почнат преговорите. Не сакаме да се споредуваме со други, но сепак оценките што доаѓаат се позитивни за тоа што се прави во Македонија. Затоа сме убедени дека тоа ќе биде вреднувано. Наше е да го одработиме она што ни е задача и тоа успешно го правиме. Сега оној што го оценува сработеното, треба соодветно да го вреднува“.

Притоа потенцира дека постигнувањата не можат да се вреднуваат исто во различни општества:

„Не е исто дали ќе живеете во општество што е моноетничко или мултиетничко. Ако е мултиетничко како нашето, тогаш трошите дополнителна енергија, време и средства да постигнете консензус и успех за тоа што е ваша обврска и затоа бараме тоа да ни се вреднува“.