Сите досегашни организирани избори, од осамостојувањето на Република Македонија, беа нерегуларни, нефер и недемократски, иако особено политичките партии на власт, како најодговорни, секогаш најавуваа и ветуваа дека ќе бидат такви (еден екс премиер ги назначи „скандинавски“). Со инциденти, нереди, употреба на огнено оружје, дури ранувања и убиства, незаконско гласање- семејно, полнење на гласачки кутии итн. Не затоа што Република била демократски „незрела“, туку единствено поради сметките и пресметките на партиите и нивните елити и во позицијата и во опозицијата, кои гласачкото тело го сметаа за „тесто за месење“. Веројатно и овојпат ќе имаше нешто од тоа доколку меѓународниот фактор, пред се „главната дипломатија“ во земјава (предводена од ЕУ и САД), не ги презеде работите во свои раце, во оној дел што не зависи од власта и нејзините законски обврски. Ги „притегна“ партиите, нивните лидери, не им даде ниту да „здивнат“, а камо ли да помислат да  „мрднат“ од вообичаените демократски изборни стандарди.Се што можеа да направат така „притегнати“ беа од странските набљудувачи (сепак) малиот број на забележани притисоци и заплашувања врз гласачите и изборните комисии, семејно гласање во етничките албански средини, недоволната обука на членовите на изборните комисии (не, туку невешто глумење на наивност и збунетост), а кои не се покажале „добро“ ниту при пребројувањето на гласовите (не знаеле да бројат?!) .

Изјава на Питер Ајкер, шеф на набљудувачката мисија на ОБСЕ/ОДИХР:

„Првиот изборен круг, и покрај некои прашања кои оставаат простор за загриженост, претставуваат значаен чекор напред. Внимателно ќе го следиме процесот во вториот круг од изборите“.

И генералната оценка на странските медиуми за изборниот процес е позитивна, што претставува афирмација на земјава, но попрво поправање на „искривената слика“ за неа- како непособна и неподготвена да спроведе регуларни, фер и демократски избори: претседателските и локалните избори во Македонија, кои се клучен тест за аспирациите на земјата за членство во ЕУ и НАТО, поминаа мирно и без насилство.

„Би-Би-Си“ оцени дека гласањето минало без инциденти, дури и во областите во северозападна Македонија, каде што на минатогодишните вонредни парламентарни избори беа регистрирани насилства. „Дојче веле“ констатира дека првиот круг од изборите минал мирно и оти конечната одлука кој ќе биде новиот македонски претседател ќе треба да се донесе во вториот круг на 5- ти април. Мирните претседателски и локални избори беа во контраст со насилството што се случи на минатогодишните парламентарни, кои се заканија да го забават процесот на интеграција на Македонија во ЕУ, објави „Ројтерс“. Резултатот што се очекува од изборите во Македонија, напиша рускиот весник „Комерсант“, не е само кој ќе биде новиот претседател, туку и како ќе помине гласањето, од кое во голема мера зависи членството на земјата во ЕУ и НАТО. Грчкиот весник „Елефтерос типос“ коментира дека премиерот Никола Груевски на изборите постигнал две цели – победа во првиот круг на неговиот претседателски кандидат Ѓорге Иванов и исполнување на критериумот за мирни избори без насилство. Весникот оценува дека со сигурност ќе се засили политичката моќ на Груевски.

Набљудувачите на ОДИХР укажуваат на еден горлив проблем: неажураниот избирачки список. На , потпретседател на набљудувачката мисија на Парламентарното собрание на ОБСЕ, веројатно не и е позната неговата „предисторија“, а уште помалку зошто досега не се решавал односно се премолчувал:

„Точноста на Избирачкиот список продолжува да биде сериозен проблем, особено со така голем број на граѓани. 1,8 милиони гласачи од 2 милиони население, изгледа невозможно“.

А се знае кој го создаде односно го започна, за потоа да продолжи да се „надградува“: за две децении Избирачкиот список е зголемен за 421.000 гласачи. Имено, во 1990-та година биле регистрирани 1.371.176 гласачи, а во 2000- та 1.634.859 избирачи (тоа е периодот на „фантомскиот удар“). Во последните евиденции од годинава се дека право на глас имаат 1.792.082 лица, бројка на возрасна популација со право на глас која речиси се доближува до бројот на вкупното население во Македонија изброено на последниот попис – 2.022.000 жители.

Јасно е дека ќе мора (со веќе побарана и најавена меѓународна експертска помош) проблемот итно да се реши што, сигурен сум дека ќе се потврди, воопшто нема да биде тешко.

Во однос на резултатот од првиот изборен круг, по објавата на резултатите внимание предизвика изјавата на независниот претседателски кандидат Љубе Бошкоски:

„На македонската политичка сцена конечно се појави третата опција. Се срушија сите стереотипи на минатото, дека Македонија мора да биде биполарна политичка сцена. Се виде дека е во нокдаун и левицата и десницата во Македонија. Се виде дека може човек, во кого веруваат граѓаните на Република Македонија, сам, буквално против 25 политички партии и силни машинерии создавани во овие 20 години“.

Прашањето што се наметна беше дали оваа негова оценка значи дека ќе формира политичка партија (премолчувајќи ја несериозната оценка за „нокдаун“). Не ја најави (веројатно поради проблемот што таа на чело со него, докажан и „самопотврден“ ВМРО-вец, не може да биде во „центарот“, односно ниту „лево“, ниту „десно“), но остана на ставот дека тој е реален фактор на политичката сцена. Потезите ќе ги направел по консултациите со граѓаните.

Не е точно дека конечно се појавила „третата опција“ (која по „природа“ е граѓанска). Не може да се зборува ниту за нејзина најава, па „биполарната политкичка сцена“ (сепак е се уште „матна“ во таа смисла, особено ако се има предвид албанскиот политички „кампус“) сигурно ќе потрае.

Во изминатиот период многу често се укажуваше на потребата од трет политички блок, а обидите беа неуспешни или останаа само на најава. Последниот го регистрирав и коментирав пред 3 години.

Прилогот што го нудам за (пре)прочит, под наслов „Трет пат или трет блок“, е објавен на 03.04.2006- та година:

Подолго време една наша авторитетна политичка, но и стручна личност односно интелектуалец par exellence, лидер на политичка партија која кратко време учествуваше во власта како коалиционен партнер, најавува, иницира создавање- формирање на „трет блок“. Очигледно тоа тешко му оди, засега според сопственото признание оние „идните главни“ или не прифаќаат (веќе одбиле) или се уште не се изјаснуваат, а некои познавачи на состојбите проценуваат дека нема да му успее.

Станува збор за идеја односно иницијатива на Г-дин Васил Тупурковски, лидер на ДА, кој потребата од формирање на „трет политички блок“ ја поткрепува со бројни аргументи и со проценка дека на следните парламентарни избори сигурно би победил со „3:0“. (Овој „резултат“ не е од него, туку од еден мој пријател кој ми го „конкретизира“ вака: еден гол во мрежата на СДСМ и неговиот блок, еден гол на ВМРО-ДПМНЕ и неговиот блок, а еден на „остатоците“, притоа мислејќи на ВМРО-НП, „Третиот пат“ и другите.)

Оваа иницијатива бара сериозен третман и промисла, пред се во однос на шансите или поточно можностите за нејзино формирање, но и кога станува збор за „гаранциите“ за нејзина победа на изборите.

Веќе посочив дека засега „идните главни“, според сопственото признание на Тупорковски, идејата за „трет блок“ засега не ја прифаќаат. (Веќе разговарал со некои од новоформираните, а со старите нема зошто да разговара бидејќи, како што спомнав, тие се веќе „блокирани“.) Мошне е важна напомената дека основата на третиот блок би била граѓанска, без никакви „придавки“ или „додавки“.

Најнапред да го истакнам она што им е познато и на „аполитичните“:

Повеќе е од јасно дека македонската политичка сцена се уште не е стабилизирана. Нејзиното бранување допрва претстои (во наредниве месеци, до парламентарните избори). Она што сега еден познат политичар го најавува и подготвува, а го дефинира како „трет блок“, различен од „третиот пат“ кој, се покажа и докажа, е очигледно мошне „кривулест“, претставува предизвик. Дали ќе успее да го формира-оформи? До изборите тешко. А по нив…

Во претходниот став има и проценка и предвидување. Проценката е дека македонската политичка сцена допрва ќе се бранува, а предвидувањето дека до изборите е малку веројатно оти „третиот блок“ ќе биде формиран, без оглед на гаранциите за победа од страна на иницијаторот.

Што се однесува на последново (гаранциите), тие треба да се третираат мошне сериозно бидејќи, да повторам, ги дава личност која е респектабилна и кај нас, но многу повеќе на меѓународен план, особено со своите анализи и проценки и на македонската и на меѓународната политичка сцена, но и со стекнат, „одработен“ авторитет кој на сите (без исклучок) им претставува голем- најголем проблем (се разбира, мислам на противниците) . Па кога е така, зошто иницијативата засега не му „проаѓа“?

Според мене, одговорот е многу едноставен: и кај новоформираните, како и кај „старите“ политички партии, владее синдромот на лидерството. Освен кај една која е „во формирање“, без реални шанси да се формира до парламентарните избори (прашање дали и потоа), и која го промовира- афирмира токму нелидерското рако-водење.

За „блоковството“:

Сосема е разбирливо што од страна на иницијаторот се инсистира на тоа, бидејќи во ситуација кога постојат два крајно спротивни, антагонистички политички блока, кои нашата стварност ја „бојосуваат“ црно- бело уште од прогласувањето на независноста на државава, може да се одговори само со „блок“ помеѓу нив, односно со нивно „блокирање“. Притоа, основното прашање или дилема, очигледно и за Тупурковски, е дали има расположение, поточно доволно сили за формирање на нов „трет блок“ кој би го освоил „центарот“ на македонската политичка сцена и сигурно би извојувал „блескава“ победа на изборите токму поради „чистата“ граѓанска провениенција. Меѓутоа, проблемот на иницијаторот е токму во тоа: дали постојат такви „носители“ помеѓу постојните (нови и стари) политички субјекти? Декларативно да, но суштински…

Пред некој ден можевме да го чуеме и Г-дин Острени дека ДУИ е „граѓанска партија“, со интересно „образложение“. Парафразирам: иднината на Република Македонија не е „во рацете“ на националните партии. (А кога била?) Според тоа, логично е иницијаторот да се обрати односно да и даде понуда за формирање на „третиот блок“ и на оваа партија која, инаку, е сегашен коалиционен партнер во власта и досега во владеењето со државата ептен „се потврди“ како таква!

Ќе искажам само еден свој став (всушност ќе го повторам):

Иницијативата за формирање на „трет блок“ нема и не може да успее се додека не се потпре на комплетно нови, „непознати“ сили, поточно лица, а „придружувањето“ да се очекува дури потоа.

Партијата во формирање, што веќе ја спомнав, во своите програмски заложби мошне прецизно јавно формулира една идеја која Г-дин Тупурковски ја промовира (не ни помислувам дека ја „позајмил“, туку напротив, дека и тој согледал оти е единствена „опција“) : да се формира тн. Влада во сенка, со директни јавни покани за „членство“ на наши истакнати, авторитетни творечки личности односно интелектуалци. Буквално истото (директни, непосредни покани за членство во партијата и, се разбира, со однапред утврдено, „обезбедено“ реализирање на искажана определба- амбиција- позиција) го промовира во својата објава во дневниот печат (и на својот веб сајт) Граѓанската партија на Македонија-ГПМ (во формирање).

Со оглед на искуството, можеби тоа ќе му успее на иницијаторот на „третиот блок“.

Како што се очекуваше и најавуваше, без оглед што гласачите во Макдонија за првпат ќе бидат во „необична“ ситуација- едновремено ќе гласаат и за нов претседател на државата и за градоначалници на своите општини сосе советници, уште на стартот е јасно дека се ќе биде „стандардно“, што значи веќе видено, чуено, со „сигурна и проверена“ форма и содржина. Оние што барем малку повнимателно и поинтензивно ги следат севкупните состоби во земјава и нејзината позиција (проблеми) на меѓународен план, по денешните „промотивни“ митинзи немаат причина да продолжат да ја следат кампањата, особено не преку медиумите- и електронските и печатените.

Па сепак, некои „детали“ кажуваат многу и веднаш нудат определба: нема кој од претседателските кандидати и кандидатите за градоначалници (како кој било граѓанин) што не посакува и не работи за „интегрирана и обезбедена“, но и „сложна“, обединета Македонија (освен „надворешниот, а бога ми и внатрешниот“ непријател); секој би сакал што поскоро, ако може и вчера, Макдонија (конечно) да добие европски имиџ, што значи решавање на актуелните проблеми и што поскоро зачленување во ЕУ и НАТО.

Се изделува главната заложба на претседателскиот кандидат на ВМРО- ДПМНЕ Ѓорге Иванов: одговорност. Не оти се подразбира дека таа е „основна“ за секој кандидат, туку затоа што барем на стартот се чини дека е најтешко да се изговори. Не како ветување, туку како лична сериозност, зелост, визионерство и ангажман за сите.

Значи, само колку да го одбележам официјалниот старт на предизборната кампања:

Таа ќе трае до 20- ти март кога настапува изборниот молк до денот на изборите- 22- ри март.

Пред стартот, вчера, претседателите на четирите најголеми партии уште еднаш порачаа дека ќе сторат се изборите да бидат регуларни, фер и демократски. Премиерот Никола Груевски потенцира дека, што се однсува на Владата, се преземени сите мерки на институционален и политички план, а успешните избори се услов за интеграција во Европската унија.

Во трката за нов претседател на Република Македонија учествуваат 7- мина кандидати: независниот Љубе Бошкоски, Агрон Буџаку од ДУИ, Нано Ружин од ЛДП, Мурише Хоџа од ДПА, Љубомир Фрчкоски од СДСМ, Имер Селмани од Нова демократија и Ѓорге Иванов од ВМРО-ДПМНЕ.

Се проценува дека претседателот веројатно ќе биде избран во вториот круг, за чија успешност е потребна излезност од 40% од речиси 1,8-те милиони гласачи. Имено, за да биде избран во првиот круг на кандидатот му се потребни мнозинство гласови од вкупниот број на избирачи, што реално е тешко да се оствари при толкав број на кандидати (особено затоа што Албанците имаат можност да гласаат за дури тројца „свои“).

На локалните избори, пак, за нов градоначалник на Скопје се кандидираа 11- мина, а се смета дека главната битка ќе се води помеѓу Коце Трајановски од ВМРО- ДПМНЕ и Тито Петковски, лидер на НСДП и кандидат на СДСМ .

Нова локална власт – градоначалници и совети ќе се избира во вкупно 84 општини и Скопје.

Првиот митинг од изборната кампања СДСМ го одржа на Градскиот плоштад во Прилеп. „Локалците“ меѓу другото ветија намалување на комуналните давачки, а го почнаа и „возењето“ на вториот паралелен „колосек“ (апсолутно погрешен, контрапродуктивен, од проста причина дека не може да се „вози“ едновремено на два): од „арсеналот“ против актуелната власт го потенцираа обвинението дека со притисоци ги принудува вработените во администрацијата да гласаат за нив (што, нормално, е невозможно да се „конкретизира“; ве потсетувам на она од воведот на овој текст: одговорност). Слоганот на кандидатот за претседател од оваа партија Љубомир Фрчкоски е „Македонија – интегрирана и обезбедена“. И тој, како што најавуваше во промотивните настапи, ќе ја „вози“ кампањата на два колосека, а имајќи го предвид неговиот „колумниски“ вокабулар (ептен „македонски и европски“) реално е да се очекува „откачување“ кога тие одвреме- навреме ќе се оддалечуваат еден од друг. Вечерва по којзнае кој пат ја обвини Владата дека со политиката што ја води, Македонија ја води во изолација.

„Илустрација“ на претходното:

„Држење на Македонија во изолација, во сиромаштија, без влез во НАТО, на нашите сограѓани Албанци ќе им испостават сметка во Владата. Што ќе прават тие? Да не им влезат со тенкови пак во западна Македонија? Тие ќе си се издвојат како кантон ако ова продолжи. Тоа е најголемата одговорност и најголемата опасност на која можат да ја изложат Македонија. Не им е гајле за тоа. Ја буткаат варијантата како да ќе владеат 100 години и ним ќе им се случи на пролет крах. Ние нема да им дозволиме до пролет. Ние на 22- ри март мораме да им скршиме нога“, изјави, поточно се развика Фрчкоски.

Ќе биде интересно да се следи кампањата на „Нова демократија“ и на нејзиниот лидер Имер Селмани. Особено затоа што според последните испитувања на јавното мислење тој е втор претседателски кандидат за кого би гласале граѓаните на Макеоднија (значи не само албанските). Оваа партија одржа изборна конвенција во Битола под мотото „Нова демократија – Нова пролет“. Пред делегатите беа промовирани изборните и промотивните материјали, а Селмани ја претстави својата политичка платформа со нагласен европски имиџ:

„Ние очекуваме успех на претседателските избори, без разлика што прогнозите се поделени. Некои се уште не веруваат дека претседател на Македонија може да биде припадник на некоја друга етничка заедница освен македонската. Меѓутоа, јас длабоко верувам дека може да се случи тоа во Македонија, ако се случи во САД. Македонија не е толку поделена, колку што некој мисли дека е“, истакна тој.

Демократската унија за интеграција во Струга со митинг на плоштадот „Мајка Тереза“ ја започна промотивната кампања за локалните и претседателските избори. Акцент од говорот на претседателскиот кандидат Агрон Буџаку:

„ДУИ го остварува ветеното и затоа слоганот на нашата партија на овие избори е „Ние си стоиме на зборот“. Јас ќе се трудам за што побрза визна либерализација, со цел што полесно граѓаните, а посебно младите да патуваат во странство и да можат да ја почувствуваат Европа. Целта ни е да ги решиме актуелните проблеми во државата. Ќе направиме се за побрзо мултиетничка Македонија да влезе во НАТО и ЕУ. Ќе ги решаваме проблемите со Грција и заедно со Косово и другите држави да бидеме таму каде што припаѓаме“.

Прв митинг во Гостивар одржа ДПА:

„Работењето во полза на сите граѓани е остварување на целта на претседателот, што досега не беше случај. Идниот претседател мора да направи многу на планот на евроинтеграциите кои треба да течат во две фази. Првата е влез на земјата во НАТО и ЕУ, а втората подобрување на односите со соседите“, изјави Мируше Хоџа, претседателски кандидат на партијата на Мендух Тачи. Тој, пак, предупреди дека „Македонија или ќе влезе во НАТО или воопшто нема да постои“.

На вечерашната партиска конвенција во Скопје претседателскиот кандидат на ЛДП Нано Ружин порача дека само само сложна Македонија може да ја одведе во ЕУ и НАТО. Името во Букурешт беше пречка да не ја добиеме поканата, но тажно било што Владата и претседателот таму отидоа раскарани и со тоа ги уништија сите шанси за НАТО:

„Тажни се и тврдењата на таканаречените обединувачи, кои самите ја создадоа тезата за поделена античка и словенска Македонија. По две години сега тоа го негираат и повикуваат на единство. Дали навистина им верувате во тоа? Јас, исто така, не им верувам“.

На конвенцијата под мотото „Силни општини – силна Македонија“ ЛДП ги претстави и своите кандидати за градоначалници и советници.

Интересно, Љубе Бошкоски на вечерашната конвенција се претстави како единствен кандидат на ВМРО и на народот. Потврда за тоа биле добиените „десетици“ повици дека ќе гласаат за него, но мораат да одат на други митинзи зашто им се заканувале со работните места. Негова цел е обединување, меѓутоа вистинско:

„Се вратив да обединам, а не да делам. Да се соочиме со реалноста, а не со имагинарниот и со светот на фикцијата“.

Бошкоски најави дека ке ја брани демократијата, правдата која сега била селективна. Бара национално обединување, ветува чување на суверинитетот, бара брзо членство во НАТО и ЕУ, како и јасна и заедничка стратегија за проблемот со името. Нема да ги напуштел бранителите.

Владејачката коалиција предводена од ВМРО-ДПМНЕ својот прв митинг традиционално го одржа во Охрид. Се обратија кандидатот за градоначалник и претседателскиот кандидат Ѓорге Иванов.

„Доколку бидам избран за претседател на Македонија, ќе направам се да се организира средба помеѓу македонскиот претседател и претседателот на Грција. Не смееме да покажуваме слабост, мораме да покажеме дека сме за соработка, дека знаеме со секого да градиме мостови“, изјави Иванов.

„На овие две прегласувања, на коишто имаше поправен испит, граѓаните на Република Македонија покажаа и докажаа дека можат, и ДИК и граѓаните и општинските изборни комисии и избирачките одбори, во Република Македонија да спроведат мирни, фер и демократски избори“, изјави Јован Јосифовски, претседател на ДИК.

ДИК денеска ги потврди првични резултати: ДУИ ќе има 18- мина, а ДПА 11- мина пратеници.

Со оценка за прегласувањето се јави и невладината МОСТ. Според неа, тоа поминало мирно, но повторно со неправилности во постапката на гласање и броење на гласовите.

„За разлика од нашите политички опоненти, ДПА и ПДП, кои предвреме прогласија победа, ние по завршувањето на изборниот процес можеме да истакнеме дека остваривме убедлива победа. По денешното прегласување се потврдуваат изборните резултати. ДУИ освои 18- мина пратеници, ДПА 11- мина, а ПДП ниту еден“, рече шефот на изборниот штаб на ДУИ Изет Меџити.

Генералниот секретар на ДПА Имер Алиу на прес- конференција рече дека неговата партија не била заинтересирана за повторното прегласување на предвремените парламентарни избори:

„Ова е во знак на протест поради кражбата и масакрот на 60.000 гласови на Албанците од страна на ДИК и Врховниот суд. ДИК со ваквата одлука го легализира крадењето гласови и ги прегази основните демократски правила. Освоените гласови на ДУИ не се гласови, туку гласачки ливчиња, и Али Ахмети може да си ги однесе дома како сувенир“.

А за да влезе во власта, ДУИ од Груевски ќе бара да ја прифати и потпише изборната програма и барањата од Мајскиот договор. Ова е најавата од партијата на Ахмети, охрабрена од убедливата победа. Во ДУИ велат дека би ја прифатиле и потпишале проширената и надградена „Преродба во 100 чекори“ единствено ако и Груевски се согласи на нивните барања. ДУИ од Груевски ќе бара плус ДПА да не биде дел од власта.

Груевски неколку пати ја испрати пораката до ДУИ и ДПА, дека негов партнер во власта ќе биде онаа албанска партија која ќе ја прифати и потпише владината програма и да ги следи стратешките чекори на државата- зачувување на името и влез во ЕУ и НАТО. За ДПА ваквото барање е прифатливо бидејќи еднаш веќе биле дел од власта и работеле на реализирање на програмата на ВМРО-ДПМНЕ.

Останува да се види разврската дали до Груевски е испорачано барањето за реализирање на идејата Македонија да има и потпретседател на државата, кој би бил Албанец, како и употреба на албанскиот јазик како втор официјален на целата територија на Република Македонија.

Единствено можен и, се чини, правилен одговор на барањето (ултиматум?) на ДУИ „пристигна“ од ВМРО ДПМНЕ:  партијата нема намера да прави отстапки од своите претходни позиции и границата на сите решенија ќе биде Уставот и Рамковниот договор, и ништо повеќе. На последниот состанок на Извршниот комитет бил заземен цврст став дека, независно дали станува збор за ДУИ или за ДПА, ако сакаат да влезат во Владата ќе мора да се согласат со ваквиот став на владејачката партија.

Од ДУИ, партијата која ја доби мнозинската поддршка на изборите од страна на македонските Албанци, очекуваат дека тие ќе бидат партнерот во власта.

Да потсетам, и со двете партии ВМРО ДПМНЕ во претходниот мандат влезе во разговори, но тие тогаш не дадоа резултати токму поради различното разбирање на Уставот и Рамковниот договор.

Од рокот за формирање на новата македонска Влада има уште 10 дена. Владиниот портпарол Ивица Боцевски изјави дека разговорите со албанските лидери се одвиваат според предвидената динамика и ќе продолжат неделава.

Нема сомнение дека конечно Груевски ќе формира Влада со Ахмети како коалиционен партнер (го „притискаат“ пред се резултатите од прегласувањето) и оти таа ќе функционира без поголеми проблеми (мониторингот на „меѓународниот фактор“ ќе биде засилен).

Останува „црната дамка“, која се обиде малку да ја „обели“ ДИК со најновата оценка, а сигурно лошо ќе се одрази на позицијата на Република Македонија во Брисел: дека „испитот“ за фер и демократски избори не е положен, и тоа исклучиво по вина на албанскиот политички блок, односно двете водечки партии на македонските Албанци- ДУИ и ДПА.

Може ли ова меѓувреме, помеѓу гласањето и прегласувањето на вонредните парламентарни избори, да го означиме како краток здив за сите, освен за ДУИ, партија која по прегласувањето го сврте резултатот од „дуелот“ со ДПА во 6-тата изборна единица во своја корист (вкупно освои повеќе пратенички места)? Како за кого.Краток можеби за новото пратеничко мнозинство во македонскиот Парламент, на коалицијата „За подобра Македонија“ на чело со ВМРО-ДПМНЕ. Многу долг за опозицијата, на која ќе и треба најнапред време за отрезнување или освестување од претрпениот шок- катастрофалниот пораз.

А ниту „миговен“ за сегашниот и идниот премиер Никола Груевски, за кого мнозина велат: „Го доби тоа што го бараше, па сега нека му ја мисли“. Се мисли на бараното мнозинство во Парламентот, односно „доволно пратенички места“. Не, како што вели опозицијата, за неа да ја маргинализира, „ако може и да ја нема“ (белким не мисли некој дека до толку е „детинест“ да не знае дека за успешно владеење е нужна силна, но конструктивна опозиција), туку да предизвика дефинитивна реформа- „чистење“ на нејзините редови. Како што самиот (навреме?) направи во ВМРО- ДПМНЕ. Впрочем, таа цел не е и не може да биде резултат на некоја голема политичка мудрост. Може да биде и е, имајќи ги предвид првите реакции на некои од поразената коалиција „Сонце“, а доколку „пораката“ (и од гласачите, значи заедно со Груевски на кого му дадоа максимална доверба) не се разбере и прифати.

За Груевски нема здив и тој тоа добро го знае. Веќе ги следиме првите негови, премиерски активности. Мислам пред се на објавата на „првиот чекор“ од „надградената и проширена Преродба“- стимулации за вработување на млади невработени и „стечајци“, како и на посетата на Брисел (во тек).

За здивот, па акцијата:

По победата на „портокаловите“ во 2006-та година објавив текст под истиот наслов. Во продолжение на овој прилог го објавувам повторно, и тоа без никакви измени. Освен што сметам за потребно да го „олеснам“ читањето со забелешката  дека првите реченици го „пролонгираат“ сегашното „дејствие“ во „климатска“ смисла, за неполн месец.

Каде и да сте во овој момент, на одмор- крај езеро, море, во планина, на работа- во нива, в канцеларија, в кафеана или во кафуле под сенка, длабоко вдишете (што е можно почист) воздух, задржете го во себе неколку секунди или минути (колку што можете повеќе) и најшироко што можете издишете. Не како да ви паднал камен од срце или од душа, туку како при концентрација, медитација или релаксација.

Претходново не е препорака од некој стрчуњак за вдишување и издишување, туку лично од мене, како со децении стекнато знаење и искуство, што ќе рече во практиката многупати проверено.

Зошто ви го предлагам? Затоа што почна годинашнава туристичка сезона, во полн ек е летната политичко- парламентарно- конститутивна (интензивно правење на Влада), а над се доаѓа период на „портокалов препород во 100 чекори“ што е- ќе биде (можеби или не) иднината, а не судбината на Македонија.

Многу е важно да знаете да земете здив во вистинско време. Не мислам на претходниот „процес“, односно предуслов кој мора да биде добро научен (здивнувањето), туку мислам на пресвртниот момент по кој треба да почнете да дишете нормално, во спокоен и здрав ритам. Затоа што акција без спокојно и здраво дишење никако не води кон конструкција, туку сигурно води во деструкција.

А за земање на здив душа дало токму летово. Без оглед дали ќе земете годишен одмор. Во последниве 15-тина година на полит- бизнис- олигархиска транзиција и приватизација барем на тоа не научија- да си се одмораме без земање на одмор (особено ако сме од невработените или избришаните од списокот од страна на Стефчо кого ќе го паметиме само по “добрите намери”).

Значи, ако ја прифатите мојава препорака сигурно ќе ви биде многу полесно кога, заедно со сите, здружени, сплотени, веќе од есен ќе тргнеме во акција. Бидете сигурни дека реакцијата ништо не ќе ви може.

Што се однесува на акцијата, знам дека знаете, па затоа само да ве потсетам:

Само здивнати можеме да ја спроведуваме и индивидуално и колективно. Особено затоа што сум повеќе од сигурен дека ќе биде комплексна и сеопфатна. Особено антикорупциската и економско- културно- етичката.

Што мислите, што ќе прават новите пратеници и членовите на Владата на Груевски по конституирањто?

Се разбира, ќе здивнуваат пред да тргнат во акција. А со нив сме, нели?

Нормално. Победија „нашите“!

Има ли некои „нивни“? Од врвовите на победниците имам сигурни информации дека нема.

Да не должам, само да не заборавам:

Не ќе е лошо макар и разголени на сонце на вас да доминира портокаловата боја. Не поради ВМРО-ДПМНЕ, туку за да бидете забележани, да ве видат оние што бараат „опкружувања“ онака- идеолошки!

Уште еднаш се потврдува мојата проценка пред изборите: најавената „касапаана“ од страна на Тачи всушност беше откривање на однапред подготвеното сценарио на опозицијата (а не на победничката коалиција и ДПА), според кое предвремените парламентарни избори треба да пропаднат како нерегуларни односно фалскификат.

Дека се работи за пропаднато сценарио на СДСМ и коалицијата „Сонце“, потврдуваат многу нешта: „нерасположението“ на опозицијата за вонредни избори, што претставува парадокс, апсурд, ступидарија во политички плурален и демократски амбиент (постоењето и дејствувањето на секоја партија има за цел пред се и над се освојување на власта); прогласувањето на изборите за нефер, недемократски, фалсификат и сл. уште пред да започне предизборната кампања; свеста дека поразот е неминовен и тешко ќе може да се ублажи; кампањата  насочена кон „освестување“ на народот за да не му се случува „онадување“ и по 1-ви јуни од страна пред се на ВМРО-ДПМНЕ и Никола Груевски лично (потоа и на коалицијата „За подобра Македонија“); неминовен „конфликт“ помеѓу ДУИ и ДПА односно помеѓу македонските Албанци (првите ќе полнат кутии и ќе прават „спорадични“ инциденти, а другите ќе ги спречуваат во тоа „организирано“, што ќе рече ќе мораат да преземат исти „контра мерки“).

Како и кога пропадна детално подготвеното сценарио? Уште  на стартот на изборите, во првите утрински и претпладневни часови на денот на гласањето.

Она што на „сценаристите“ им се оттргна од раце беше жестокоста на судирот кај македонските Албанци, со трагични последици (еден убиен и повеќемина повредени), и тоа пред очите на меѓународните набљудувачи и странските амбасадори, а пред се пред очите на американската амбасадорка Џилиен Миловановиќ. На овој заклучок упатува фер и демократското гласање на сите избирачки места (освен затворените поради инцидентите) по „лекциите“ што таа лично им ги „одржа“ на Тачи и Ахмети.

Поразот на опозицијата беше катастрофален на изборите на 1-ви јуни, но недоволен. Таа треба да „плати“ за подготвеното сценарио, делумно
успешно реализирано (нерегуларностите и инцидентите). Сметката и е испорачана: на 15-ти јуни ќе се одржи досега најмасовно прегласување во Македонија. По што таа не би смеела ниту да „гукне“ за „најлошо
организирани избори досега“ (барем извесно време, а потоа…). Без оглед што и самата е свесна оти ништо нема да се смени во конечниот резултат по 1- ви јуни (евентуално еден или два- тројца пратеници на свое „конто“ нема да го смени односот помеѓу позицијата и опозицијата во новиот македонски Парламент).

Нормално е да се очекува се уште актуелната техничка Влада на Груевски, по обезбедувањето на новиот 4-годишен мандат, да ја искористи втората шанса, што и се дава не нејзе, туку на Македонија, и прегласувањето да го организира и „заштити“ до совршенство.

ДИК го поништи гласањето на 193 избирачки места во првата, втората и шестата изборна единица, каде што би требало да прегласуваат околу 170.000 избирачи. Кои се прогнозите?

Според анализите, во оваа изборна единица е можно и еден мандат одДоколку излезноста биде како на 1-ви јуни, поместувања во однос на освоените гласови не треба да се очекуваат во првата, скопската изборна единица, каде што има најмалку прегласувања- на 26 избирачки места. Можни се одредени поместувања помеѓу освоените мандати на релацијата ДУИ- ДПА во втората, кумановско- скопската изборна единица. Најголеми промени помеѓу ДУИ и ДПА најверојатно ќе се случат во шестата, тетовско- гостиварската изборна единица. коалицијата „За подобра Македонија“ да отиде на сметка на албанските партии, а е помалку веројатно дека истото би се случило во втората изборна единица.

Во секој случај, по 15-ти јуни веќе ништо нема да биде исто во Македонија, па и во однос на нејзиниот статус односно третман  во меѓународни рамки.

Првото „различно“ е делумно веќе најавено, а целосно ќе се конкретизира во наредните недели и месеци: оставки на лидерите односно „обезглавување“ не само на СДСМ, туку на сите негови коалициони партнери во „Сонце- За европска Македонија“ (но и на некои во позицијата- Тачи и др.). Потоа не обновена, туку сосема нова опозиција, па нова концентрација на македонската политичка сцена. Можеби и појава на нова, уште на стартот респектабилна, „обединувачка“, силна партија.

„Поразот“ на домашна сцена однапред се знае(ше) дека е „проблематичен“; имено, мошне е тешко, речиси невозможно она што е очевидно за народот, за бизнис заедницата, за „средната класа“ (во наводници оти е се уште недокрај оформена, дефинирана и афирмирана). „Најнезгоден“ аргумент е секако рејтингот на партиите од почетокот на двете „црни години“ (повеќе од двојно поголем на владејачката коалиција во однос на опозицијата; мислам и на партиите на македонските Албанци, а не само на ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ; а имајќи го предвид тоа, особено пред почетокот на предизборната кампања, невалиден стана повисокиот рејтинг на ДУИ во однос на ДПА).

Лидерот на ДПА, Мендух Тачи, знаејќи или не, веројатно имајќи сигурни информации, директно и јавно, во негов стил, „навреме“ го обелодени подготвеното „касапанско“ сценарио (со употреба токму на глаголот „касапаана“). Впрочем, на тоа упатуваа и некои „дејанија“ во деновите и неделите пред распуштањето на македонскиот Парламент: појавата на вооружена група (не терористичка?) на границата со Македонија (снимена од косовска ТВ), повеќе заплени на „поголемо количество“ на оружје на некои поранешни „конфликтни терени“ во Македонија и сл.).

А дека се работи за „пеколно сценарио“, најмногу потврдува следново: во ниеден досегашен вооружен инцидент не беше нападната партијата на Ахмети- ДУИ од страна на ДПА (ништо докажано, туку само изјави на очевидци, и тоа најчесто на припадници или нејзини симпатизери), ниту, пак, таа се огласи за нападите врз изборни штабови и активисти на ДПА.

Што е следното? Лесно може да се предвиди: инцидентите веќе стивнаа, веќе се прејде на „побенигни“ дејанија за меѓународниот „фактор“ (не и за Република Македонија); „македонскиот дел“ од опозицијата, предводена од СДСМ, продолжува со „прикази“ на „катасрофалното владеење“ на позицијата, наспроти претходните „ептен успешни“ години кога таа владееше со земјата (а ни збор како објаснение зошто, ако било така, ја изгуби власта).

Завршница: по поразителните резултати на крајот од изборниот ден, 1-ви јуни, изборите да се прогласат за нелегитимни и нерегуларни (тие досега само „срамежливо“ се најавуваа како такви, а тоа престана откако и се постави прашање на опозицијата зошто, ако однапред го знае тоа, прифаќа да учествува на нив).

Владејачката позицијата на чело со ВМРО-ДПМНЕ повторно (како многупати досега) многу лесно и наивно „наседна“ на итроштините на опозицијата, пред се на СДСМ и ДУИ. На тоа веќе укажува (се разбира посредно) и меѓународниот „фактор“. Според соопштението од претседателскиот кабинет, шефот на
набљудувачката мисија на ОДИХР, амбасадорот Роберт Бери, на „посебна“ (вонредна?) средба му соопштил на претседателот Бранко Црвенковски дека е разочаран од инцидентите и инертноста на надлежните институции за нивно спречување и сузбивање“.

„Се разбира дека ќе го коментирам само целосниот изборен процес. Што ќе се случува на денот на изборите, како и пребројувањето на гласовите, ќе има големо влијание на она што ќе пишува во нашиот извештај. Се надевам дека денот на изборите ќе помине уредно и дека нема да има повеќе насилни инциденти“, изјави Господинот Бери.

Шефот на набљудувачите на 20-ти мај ќе го заврши преодниот извештај за изборите што ќе содржи препораки за подобрување на изборниот процес. Се очекува во него да се укаже дека, ако и натаму има изборни инциденти, нема шанси Македонија да добие иста преодна оценка за изборите како во 2006-та. (Тоа е само дел од „предвидениот пораз“ на Македонија на меѓународен план.)

Некој од новинарите „се сети“ да го праша амбасадорот Бери дали има впечаток дека досегашните изборни инциденти се координирани, но тој, очекувано, не сакаше да одговори, туку само најави поголема активност на набљудувачите на терен.

Во меѓувреме, да повторам, почна реализацијата на „бенигните“ активности: минување на наплатните места за патарини бесплатно (инцидентно), а сега и партиски знамиња и знамиња на туѓи држави станаа една од главните одлики на предизборието. Гостивар, Куманово, населби во Скопје се преполни со развиорени партиски знамиња на ДУИ (но и на ДПА- тоа се вика „наседнување“ или?), заедно со знамето на Република Албанија. Покрај нив никаде го нема државното знаме! Тоа „најблаго“ речено претставува беззаконие. Мошне е наивно објаснувањето на градоначалникот на Куманово: тој дозволил (значи е над законот!) таков распоред на знамињата во неговата општина за да не се повторат минатите избори:

„Тогаш имавме и интервенција на локалната самоуправа со Министерството за внатрешни работи за симнување на знамињата. Потоа, Државната изборна комисија даде толкување дека партиските знамиња се дел од пропагандниот материјал и можат да бидат поставувани. Тогаш заедно со меѓународниот фактор, како ОБСЕ и странските амбасадори, направивме едно решение- делење на еднакви делови на сите партиципиенти во изборниот процес“.

Следува „бисерот“: за него претставува „политичка некултура“ (а не беззаконие?!) непоставувањето на знамето на Република Македонија, заедно со партиските знамиња на албанскиот електорат.

Потсетување: се работи за кршење на Уставот и на Законот за знамиња, за што се предвидени и парични казни. Постапката треба да ја потегнат државните органи. Мислите дека тоа ќе се случи?

А бидејќи првиот дел од „касапанското сценарио“ е „провален“, мора некако да се „покрие“: ДУИ го осудува лидерот на ДПА Мендух Тачи зошто не се дистанцира од предизборното насилство. Побара и од поглаварот на ИВЗ да го осуди нападот врз Ахмети кој бил извршен од минарето на џамијата во Раковец (се мисли на „обидот за антентат“ над него, а еден од „атентаторите“ самиот се предаде и е во притвор!). Во стилот на „нападот е најдобра одбрана“, Емире Мехмети, портпаролот на ИШ на ДУИ, изјави дека „изјавата на Мендух Тачи не уверува оти тој останува верен на својата улога на касап и продолжува предизборната кампања да ја смета за битка за живот и смрт. Наместо да се дистанцира од инцидентите, со неговата изјава претседателот на ДПА се оправда и се обидува да ги прикрие атентаторите“.

„Наивноста“ односно „невиноста“ на ДУИ е „поткрепена“ со изјавата на Ахмети дека се приклучува на апелите на меѓународната заедница оти не е важно кој ќе победи (?!), туку е важно изборите да минат во најдобар ред, бидејќи во спротивно во прашање ќе биде доведена евро-атлантската иднина на Македонија:

„Над се, изборите се најголемиот тест за една држава, колку е демократијата развиена во таа земја, така што овие случувања сигурно дека се за осуда од сите“. (Веќе го наведов овој “завршен дел“ од однапред смисленото сценарио.)

Притоа, не е проблем дали сите или некои од штабовите на ДУИ во Полошкиот регион се демолирани „и оти и за овие настани жртва се прави ДПА“, туку е проблем (мошне сериозен, а во тоа е главната „наивност“ на владејачката ВМРО-ДПМНЕ) тоа што, како што потенцира Ахмети (но и меѓународниот „фактор“), „МВР нема целосна контрола во своите редови и лошо би било кога самите партии би се самоорганизирале за да се заштитат“, затоа што „тоа не е добра порака ни за Република Македонија ни за меѓународната заедница“.

А лидерот на ДПА уште еднаш одговори директно и прецизно: не потпаѓајте на провокациите на Али Ахмети и ДУИ. Неговата порака на своите симпатизери на собирот во Бутел беше „илустрирана“ со ставот дека тој само глуми жртва зашто знае дека неговата партија на овие избори ќе доживее дебакл:

„Ова е една спортска игра, еден фер плеј, но што да им правиме кога ДУИ е Работнички Кометал, а не Барселона“.

Притоа, само потсети дека проектите што ДПА како владин партнер ги реализираше во изминатите две години беа од корист за граѓаните и за Албанците во Македонија. Меѓу другото, многукратно е зголемен бројот на вработени Албанци во државните институции, ДПА жестоко се бореше и против криминалот, но најважната разлика, истакна Тачи, е што парите од Буџетот ги враќаше кај народот.

Интересно, медиумите најмалку во рамките на конструктивноста на ДПА (без наводници) информираа за ангажирањето, како советник, на престижниот американски аналитичар Јанош Бугајски. Само беше пренесена неговата изјава дека албанската заедница во Македонија може да одигра важна улога во евро-атлантската интеграција на Македонија, па затоа е важно една албанска партија која е конструктивна да биде во власта.

А „македонскиот дел“ од опозицијата, коалицијата „Сонце“, продолжува да „гази“ непречено, пред се со „неконструктивни“ и прилично еуфорични (можеби е поточно да се каже инфантилни) изјави, пред се на лидерката на СДСМ. На митингот во Кочани Шеќеринска изјави дека „на 1-ви јуни Кочани нема да биде само бастион на сонцето, нема да биде само бастион на вистината; на 1-ви јуни Кочани ќе биде бастионот на победата“. Притоа го повтори ветувањето, досега со ништо конкретно непоткрепено, дека Македонија „не мора да чека, за шест месеци ќе ја добие поканата за НАТО и ќе почне преговори со ЕУ. За една година граѓаните ќе добијат пасош со кој ќе патуваат низ цела Европа“. Не заборави и да му „одговори“ на Никола Груевски, припишувајќи си лични „заслуги“:

„Македонија доби кандидатски статус затоа што не се плашев да ја преземам одговорноста (значи лично таа, а не Владата на Бучковски во која таа беше вицепремиер и „евроинтеграторка“!) и затоа ако прашува како, ќе му речеме- Драг наш Никола, не е толку тешко. Ќе ти кажеме, ама треба еднаш да дојдеш и да се соочиш со оние кои поинаку мислат“.

Веќе станува несфатливо како една „сериозна партија за сериозни времиња“ си дозволува толку паушално, толку „детинесто“ да дава оценки за конкретни случувања во Македонија на економски план. На пример за високите цени на нафтата, критикувајќи ја изјавата на министерот за финансии Трајко Славески дека граѓаните поради високите цени на нафтата треба да ги користат услугите на јавниот сообраќај.

„Како одговорна опозиција цела година бараме од Владата на Република Македонија да го намали ДДВ за сите нафтени деривати од 18 на 5 проценти“, рече Бранко Трајчевски од СДСМ. „Ако Владата го прифатеше нашиот предлог, немаше да има драстични поскапувања на нафтата и бензинот и ваквата вистинска економска мерка ќе влијаеше врз цената на сите други производи. Како и сите други предлози на опозицијата, Владата и овој предлог го отфрли со потсмев. Затоа вчера го слушнавме предлогот на Славески, кој е за плачење“, додаде Трајчевски.

А што е со енормниот раст на нафтата (и на храната, меѓу другото и поради тоа) во светот, која директно влијае на „ненадејно“ големата инфлација и во најразвиените земји? Добро би било раководството на СДСМ да се информира за „народното решение“: се поголем број на сопственици на возила деновиве ги адаптираат за користење на гас кој секогаш е двојно поевтин од бензинот.

На она што е „најинтересно“, а претставува ноторен факт, повторно, уште еднаш укажа лидерот на ВМРО-ДПМНЕ, Никола Груевски:

„Се уште немаме со кого да ги спротивставиме нашите идеи, бидејќи нашиот противник нема изборна програма“, рече тој, меѓу другото, на митингот во Радовиш.

Груевски не е целосно во право: одвреме- навреме (на пример на средбата на Шеќеринска со бизнсимените- дека ако победи „Сонце“ ќе им биде даден еднаков третман и на странските и на домашните при инвестирањето- што е навистина „нова и мошне оптимистичка“ заложба) се „обелоденуваат“ делови од програма. Проблемот е што веројатно „Сонце“ немала пари неа како „целина“ да ја објави и да им ја стави на увид на граѓаните. Макар во „фотокопирско“ издание. Или можеби немала време да ја „собере“?

Не само што почна пред законски утврдениот старт, со што е направен прекршок од сите „главни“ политички партии- учесници на вонредните парламентарни избори, туку „предвреме“ и заборавија на што се обврзаа со потпишувањето на Кодексот за фер и демократски избори.

Не помогнаа ни многубројните апели и барања, особено од странскиот „фактор“, дека одговорноста за тоа ќе ја сносат сите, а не само, по распуштањето на Парламентот, техничката Влада на Никола Груевски. Се чини дека со право до него се упатуваат предупредувања оти првата цел на „црното изборно сценарио“, што го најави Радмила Шеќеринска- прогласување на изборите за нерегуларни и нелегитимни (што ќе рече дека е тоа подготвено од опозицијата), почнува да се остварува и треба веднаш да преземе конкретни дејствија на теренот.

Но, најнапред за „црното сценарио“:

Веднаш по потпишувањето на Кодексот, лидерката на СДСМ Радмила Шеќеринска изјави дека тој не бил гаранција оти владејачката ВМРО-ДПМНЕ ќе организира европски избори.

Прашање:

Ако сметала дека Кодексот не е гаранција, зошто го потпиша? И кој треба да го гарантира? Нели и таа односно нејзината партија (која ја предводи коалицијата „Сонце“), заедно со другите потписници?

Да потсетам, потписници се 30 политички партии, а при потпишувањето апел за коректно изборно постапување упатија САД, ЕУ, ОБСЕ, како и повеќе други домашни и меѓународни претставници и организации.

Повеќе од јасно е дека без никаков позитивен ефект е и ќе биде апелот на претседателот на Република Македонија, Бранко Црвенковски:

„Да предупредам на огромната одговорност со која се соочуваме сите, но пред се државните институции задолжени за спроведување на изборите и политичките партии кои ќе учествуваат во изборниот процес. Значи, не е прашање дали можеме, туку дали искрено сакаме, дали имаме политичка волја и чувство за одговорност кон иднината на нашата земја“.

Мошне сериозно предупредување упатија и САД преку американската амбасада во Скопје:

„Заедно со другите пријатели и партнери на Македонија од меѓународната заедница, САД ќе продолжат да ја следат изборната кампања до изборите со кои Македонија ќе може да се гордее. Ги охрабруваме сите граѓани на Македонија да го искористат своето демократско право да помогнат во одредувањето на идниот курс на својата држава”.

Партиите, коалициите и независните кандидати, кои се пријавија за учество на изборите на 1-ви јуни, во наредните 20 дена ќе ги претставуваат своите програми пред електоратот и ќе образложуваат зошто ја бараат довербата од граѓаните.

Предизборната кампањата ќе трае до 30-ти мај. Денот пред гласањето е изборен молк. Гласачките места на 1-ви јуни ќе бидат отворени од 7 до 19 часот.

Граѓаните ќе можат да избираат помеѓу 18 кандидатски листи што ги потврди Државната изборна комисија.

Изборите ќе бидат спроведени според пропорционалниот модел во 6 изборни единици. Право на глас имаат околу 1 милион и 740.000 граѓани на Република Македонија евидентирани во Единствениот избирачки список.

Според досегашните најави, изборите ќе ги набљудуваат 270-мина претставници на Канцеларијата на ОБСЕ за демократски институции и човекови права – ОДИХР и 3.500 на граѓанската асоцијација МОСТ.

Стартот на кампањата со право е оценет како пеколен (во буквална смисла), што е загрижувачки, опасно и мошне индикативно.

Во Полошко изрешетани штабови, уништена дискотека, а полицијата истражува дали падна првата жртва при политичките пресметки. Имено, 49-годишниот Башким Рустеми, член на ДПА речиси 15 години, е убиен со нож по расправија во кафе барот „Мајами“, во близина на тетовската болница. Убиецот, 26-годишниот Тетовец М.Х., е во бегство. Од ДУИ велат дека настанот нема политичка заднина и оти убиецот не е нивен член. Во исто време наспроти „Мајами“ беше фрлена бомба.

На Фадиљ Арслани, обидувајќи се да спречи инцидент во Гостивар помеѓу две групи на млади од ДУИ и ДПА, му е запалена дискотеката „Голден гејт“, откако чуварот со закана од калашникови бил киднапиран. Штетата се проценува на над 600.000 евра, а тој за настанот посочи на ДПА.

Изрешетани од оружје се излозите на повеќе партиски штабови на ДУИ во Тетово, Камењане, Неготино-Полошко. Било пукано од три возила. ДУИ обвини дека биле тепани нивни активисти и оти на насилниците од ДПА им помагале „Алфи“ и полицајци. ДПА ги отфрли обвинувањата. Од оваа партија тврдат дека и нивни активисти биле напаѓани, а инцидентите се должат на стари, нерасчистени криминални сметки во редовите на ДУИ.

И ДПА и ДУИ повикуваат да престанат инцидентите, кои се случија на првата ноќ од изборната кампања.

Двете најголеми коалиции – „За подобра Македонија“, предводена од владејачката ВМРО-ДПМНЕ, и „Сонце Коалиција за Европа“, предводена од опозицискиот СДСМ, кампањата ја почнаа со митинзи- првата во Охрид, а втората во Штип.

Демократската партија на Албанците во Гостивар ја одржа предизборната конвенција, на која беа претставени кандидатите за пратеници од 6-тата изборна единица.

Од говорот на лидерот Мендух Тачи:

„Ние мора да имаме компромис со нашите соседи, затоа што Албанците не гледаат ништо друго освен НАТО. Ние не ги баравме вашите синови, не баравме милиони, не крадевме гласови, ние од вас бараме едно- морална поддршка на ДПА“.

Од конвенцијата на ДУИ (претходниот ден-10.05.) „стандардни“, но и неприфатливи пораки и заложби упатени до „македонските партии“ (ДУИ не е македонска?): оваа партија нема да дозволи уште еднаш да не се почитува гласот на Албанците „како што тоа се случи на 5-ти јули 2006-та година“.

Како што изјави Ермира Мехмети, партијата смета дека „унапредувањето на Бадинтеровиот принцип од една страна создава простор за активно учесто на немнозинските заедници во процесот на одлучување, а истовремено обезбедува дека уживаат широка поддршка, која е клучна за функционирањето на мултиетничките демократии“.

Доколку повторно се формира Влада без ДУИ (партијата смета на сигурна победа), партиски извори најавуваат дека првиот следен чекор најверојатно ќе биде регионализација на земјата, бидејќи таква опција овозможувал Законот за локална самоуправа. Не се исклучуваат и варијантите за федерализација или за кантонизација. Тоа, според нив, подразбира и дводомно Собрание, бидејќи во Македонија има две мнозинства, Македонци и Албанци.

Ваквите ставови и заложби би требало уште на стартот од предизборната кампања негативно да се одразат на „расположението“ не само на македонските Албанци, туку воопшто на граѓаните на Македонија. Од проста причина што е тоа всушност најава за промена на Уставот, за ново устројство на државата, за уривање на нејзината унитарност. На тоа посочија и експертите, а ќе потсетам на оценката за таквото барање на Европа.

Потенцирајќи дека идниот мандатар формално правно нема никакви обврски да го прифати барањето на ДУИ, Билјана Ванковска, универзитетски професор, предупреди:

„Ако се примени тој принцип под притисок, под закана, а не под слободен избор на идниот мандатар, тоа е вовед во федерализација. Без оглед дали сега некој се заканува со федерализација или го прифаќаме т.н. Бадинтеров принцип за формирање на Влада, двете работи мене ми се исти. Двете работи или крајната консеквенца би била чекор поблиску до федерализација“.

Барањето на ДУИ стигна до Брисел, но Комисијата за надворешна политика на Европскиот парламент не дозволи тоа да стане дел од извештајот за Македонија на известувачот Ерик Мајер.

Инаку, „стандардните“ заложби ги изнесе лидерот Али Ахмети:

„Зачленувањето во НАТО ќе биде прва задача на ДУИ, ќе се ангажираме за решавање на проблемот за името со Грција и ДУИ смета дека не треба да се чепка во идентитетот на Македонците. Добрососедските односи се многу важен момент за стабилизација на земјава и затоа треба да се признае Косово“.

На првиот ден од предизборната кампања целосна мобилизација во партиите. Во Изборниот штаб на ВМРО- ДПМНЕ се крои стратегијата, а кампањата ја осмислува креативен тим на партијата.
Изјава на портпаролот Илија Димовски:

„ВМРО-ДПМНЕ ќе ги задржи своите два принципа на работа. Првиот принцип се големите митинзи, меѓутоа и она што е позначајно ВМРО-ДПМНЕ, како и во периодот додека беше на власт, ќе продолжи својата кампања да ја спроведува директно со граѓаните, разговарајќи во нивните домови, во нивните маала“.

Кратко и од Горан Минчев, шефот на Изборниот штаб на коалицијата „Сонце“:

„Ние ќе реферираме откога ќе завршат изборите на 1-ви јуни и мислам дека рефератот ќе биде навистина добар, односно позитивен за СДСМ и за коалицијата „Сонце“, а тоа е победа којашто очекуваме да ни ја дадат граѓаните“.

Инаку, на претставувањето на 120-темина кандидати за пратеници, лидерката на СДСМ Шеќеринска изјави дека дошол „моментот за обединета Македонија оти земјава е на чекор кон целосна изолација, скарана со соседите и со светот“. Во нејзиниот говор повторно (очекувано) небулози и невистини (на кои во претходни текстови веќе укажував), но и едно „опасно“ ветување:

„Онаа група која денеска силно се чука во гради дека го бранела името, таа замина со Букурешт со веќе скршена кичма. Замина во Букурешт без да го одбрани името, замина во Букурешт со согласност да се откаже и од името. Отиде во Букурешт без да го заштити името. Се врати од Букурешт без да ја донесе НАТО поканата. Е тоа, почитувани пријатели, тоа не е патриотизам. Тоа, почитувани граѓани, е предавство“(?!).

Доколку на изборите победи „Сонце“, вети таа, Македонија за 6 месеци ќе стане членка на НАТО и ќе добие датум за преговори со ЕУ. А што ако не го исполни? И не треба ли гласачите да знаат (на стартот) како или, поточно, по која цена мисли да ги оствари двете цели? „Сонце“ во наредните 20 дена ќе говори и за економијата, за поголемите даноци, за високите цени на основните прехранбени производи и двоцифрената инфлација, за зголемената невработеност и за малкуте странски инвестиции.

Од Шеќеринска и обвинение на кое треба да реагираат најнапред медиумите (не е за очекување): дека власта ги поткупува медиумите на кои им исплатила 20 милиона евра буџетски пари за свои маркетиншки цели (во промотивниот говор изнесе бројка од 30 милиони):

„Власта веќе година ипол води политика во која не е битно што правам, туку каков рејтинг ќе пуштат на телевизија, а тие рејтинзи се плаќаат прилично добро“, изјави таа во интервју за Радио Слободна Европа. Според неа, власта со честото рекламирање го покрива слабото работење пред се во економијата и во привлекувањето на странски инвестиции.

И на крајот од овој прилог некои „основни“ податоци за изборите:

Бројот на избирачи по изборни единици е: ИЕ 1 – 295.917, ИЕ 2 – 303.120, ИЕ 3 – 288.585, ИЕ 4 – 289.664, ИЕ 5 -290.101 и ИЕ 6 – 311.729. Според официјалните податоци, 67.191 граѓани со право на глас се на привремен престој во странство, 1.929-мина се на издржување на затворска казна или во притвор, а 542-ца имаат статус на внатрешно раселени лица.

Се разбира, не мислам на албанскиот политички кампус, во кој нема коалиции, но исто така нема ништо ново. Освен „изненадувањето“ за некои- сериозното разнишување на рејтингот на ДУИ и се поголемата доверба во ДПА кај албанскиот дел од македонското гласачко тело. Не изненадува ниту промоцијата на главните заложби и ветувања, во што е најмногу се исто и познато, дури и во нијансите.

Најнапред, единственото мото на „сиромашната“ коалиција предводена од СДСМ (и 6 други партии): „Влез на Македонија во НАТО и Европската унија“.

Прво, тоа никако не би требало да биде мото, бидејќи е консензуална заложба на сите во државава, „единствена алтернатива“ (во наводници зашто не е тоа; едноставно, алтернатива не постои). Со други зборови, никој не може да и негира односно оспорува на „богатата“ коалиција предводена од ВМРО ДПМНЕ (со 20 партии), истото мото да го користи во својата предизборна кампања.

Проблематичен е и „главниот аргумент“: „Сонце- коалиција за Европа“. Ист, идентичен „главен аргумент“ има и коалицијата, само малку „поскромно“, „постандардно“ дефиниран: „За подобра Македонија“.

А за коалицијата предводена од СДСМ е особено проблематична со оглед на исказите- заложбите на лидерите на одделните партии. „Најпрецизен“ е Стојан Андов од Либералната партија. Оценувајќи дека во последните месеци Македонија добила „тешки удари“ и оти „во овој момент нема многу место за оптимизам, бидејќи стануваме се повеќе изолирана земја“, па затоа „не смееме да ги жртвуваме изминативе 17 години со разни популистички изјави“, тој потенцира:

„Сите се патриоти во Македонија. Ние сме имале многу патриоти во нашата историја, но сме ги добивале битките само кога сме имале покрај патриотизам, уште и пријатели во светот. Ние сега ќе ги изгубиме пријателите ако само за патриотизам се определуваме“.

А според „главниот аргумент“, коалицијата се определува и за патриотизам („Сонце“) и за „европска Македонија“. Тоа не е ништо друго, освен „симболично“ цитирање на една изјава на Никола Груевски: ВМРО- ДПМНЕ и коалиционите партнери се и за патриотизам и за европска Македонија.

Натаму, Радмила Шеќеринска никако да прифати (можеби не може и да сфати) дека поени односно гласови не може да се добијат со лага:

„Зад нас се четири негативни европски извештаи и две изгубени европски години“.

Ниту се негативни извештаите (препораките во нив не се „минуси“), ниту се изгубени „европски години“. Таа не може намерно (верувајќи во својата лага) да премолчува дека главните критериуми и за ЕУ, а особено за членство во НАТО, според оценките во Брисел и Букурешт, се исполнети, а единствена пречка е проблемот на Грција со уставното име на нашава земја. (За добивање на датум за преговори за членство во ЕУ уште сега се најавува вето на јужниот сосед, без оглед што некои сметаат дека тоа не ќе е можно.)

Ако сето наведено се има предвид, на што мисли лидерката на СДСМ кога „стојат“ пред гласачите за да го „надополнат тоа“?

Другото што го рече при промоцијата на коалицијата (исто така небулозно и нелидерско):

„Оваа идеја бара знаење, оваа идеја бара искуство, оваа идеја бара голема, голема посветеност, но оваа идеја најмногу од се бара резултати. Ова е коалиција која зад себе може да каже дека имала резултати. Ова е коалиција на луѓе коишто работеле макотрпно на овие историски цели за нашата држава. Токму поради тоа, оваа идеја, покрај знаење и искуство, бара и одлучност“.

За да не останам недоречен:

Ако „оваа коалиција зад себе може да каже дека имала резултати“, кои „други“ бара „идејата“ за евро-атлантска интеграција? И уште: кои од сегашната и минатите власти и кои од сегашната и минатите опозиции не работеле „макотрпно на овие историски цели за нашата држава“? Особено кога ќе потсетам на од збор до збор истата изјава на сите:

„Сите во Република Македонија ќе бидат заслужни за нејзиното евро- атлантско интегрирање“.

„Неподготвен“ (очигледно разнишан) истапи и Тито Петковски од НСДП:

„Сонце“ гарантира стабилна и просперитетна Македонија. Ако останевме надвор од оваа коалиција, ќе го изгубевме достоинството. Да докажеме дека во Република Македонија има граѓани, има политика којашто е подготвена многу брзо да реагира, да размислува, да донесува храбри одлуки, независно за сопствениот рејтинг и политички идентитет во моментот во Република Македонија“.

Го „избриша“ ли Петковски како „опасност за достоинството“ на партијата севкупното дејствување во досегашната владејачка коалиција со ВМРО ДПМНЕ?

Интересна промотивна изјава даде лидерот на ЛДП, Јован Манасиевски. Оценувајќи дека пред 2 години сме биле во „забревтан од“ кон НАТО и ЕУ, кој бил сопрен „со невиден популизам“ (а не со ветото на Атина?!- засега за членство во НАТО, а ако не се изнајде компромисно ново име за земјава веројатно и за датум за преговори со ЕУ), тој „потсети“ на потребата од „стабилна средна класа“ за просперитетна Македонија (која, патем, воопшто не е „идеолошка цел“ на либерали и либерал- демократи):

„И на 1-ви јуни граѓаните на Македонија ќе треба да избираат помеѓу интеграција или изолација на Република Македонија, помеѓу модернизација или конзервативизам којшто во моментов, за жал, е на сцена“.

Треба ли да аргументирам дека неговата оценка воопшто не е точна, многупати е негирана- побивана токму од меѓународниот „фактор“, а притоа никој да не може да ми припише „заземање на страна“? Дали допрва ќе се осмислува или „пегла“ заедничка, коалициона програма со која ќе се настапи во предизборната кампања, во која ќе се смисли нешто оригинално за кое ќе се „залепат“ доволно гласачи за победа, останува да почекаме. Но, судејќи според промоцијата на коалицијата, таа како однапред да смета на уште поголемо „одлепување“ од досегашното.

Се е исто, дури и во нијансите. Освен најверојатниот тежок пораз пред се на СДСМ, но и на другите во „нејзината“ коалиција. Се разбира, со победата на ВМРО- ДПМНЕ односно коалицијата „За подобра Македонија“ и добивање на поефикасен Парламент, со поголемо или, дури, апсолутно пратеничко мнозинство (заедно со веќе најавеното продолжување на „делба на власта“ со ДПА).

Кога не би избрзувале, кога би размислиле со „ладни“ глави (што значи дека поддршката ја даваат со „топли“ или “жешки“), сигурен сум дека би покренале своја иницијатива: преиспитување и промена на „добрососедската“ стратегија со Грција. Се до заладување односно замрзнување на односите, а пред се прекин на преговорите за нејзиниот проблем со уставното име на земјава! Да нема дилема: посочената стратегија е во наводници бидејќи тоа- добрососедството од страна на Грција е одамна недобронамерно, лицемерно, па и опасно по безбедноста на земјава, а со „победата“ само е докажано- потврдено.  Особено ако се има предвид нејзината агресија, во буквална смисла на зборот, врз македонскиот национален идентитет. Од врвовите на СДСМ и ДУИ дури е побарана и итна лидерска средба.

Зошто? „Објасни“ Јани Макрадули:

„Бараме сите заедно да разговараме и да се обидеме да го изградиме новиот стратешки принцип и концепт за евро- атлантската иднина на Република Македонија“.

Го дополнува Рафиз Алити од ДУИ:

„Нашата стратегиска определба е интеграција на Македонија во ЕУ и НАТО“.

За разлика од Алити, кој не кажува ништо ново (зарем досега интеграцијата не беше стратегиска определба на неговата партија?), она од Макрадули е прилично нејасно, поточно дискутабилно: ако треба да се направи обид за „нов стратешки принцип и концепт“, дали тоа значи дека досегашниот беше неуспешен? Конкретно, таков беше поради спорот за името, неизнаоѓањето на компромисно име на нашава земја? (Всушност, кое најмногу и одговара на Грција во врска со уништувањето на македонскиот национален идентитет.) И кој го изградил? „Сите заедно“? Што е со конкретната одговорност за „неуспешноста“?

Чувме и поинакви ставови. Лидерот на НСДП, Тито Петковски, чија партија е коалиционен партнер на ВМРО-ДПМНЕ, бара Владата (значи и од себе си односно од неговата партија) да понуди платформа која ќе ги обедини политичките партии и да ја претстави во Собранието, каде што пратениците би ја усвоиле, а укажува- предупредува и на „алтернативата“:

„Ако сакаме да добиеме покана за НАТО и да добиеме датум за преговори, едноставно сме упатени на компромис со Грција, бидејќи тие ставија вето. Ќе стават вето и утре, кога ќе разговараме за датумот за преговори со ЕУ. Втората алтернатива е Македонија да си определи сама, да направи јасна стратегија како ќе живее, ќе егзистира без НАТО и ЕУ“.

Точно, Република Македонија е упатена на компромис, но едновремено тој еднакво важи и за Грција (во спротивно не би бил компромис, туку еднострано попуштање). Доколку се има предвид дека е сосема јасно оти на Грција не и е проблем уставното име, туку македонскиот идентитет, каков компромис е можен на тој план? „Помал“, „делумен“ идентитет?

Се разбира, Македонија не може сама (макар што досега, цели 17 години живееше и преживеа без НАТО и без ЕУ), но сигурно може со оние што се противеа- што се противат на ветото и глупавото однесување на Грција (на кои таа веќе им дошла преку глава), со оние кои досега ја признаа- прифатија државава под уставното име, а кои не се малку на број. (За „стратегијата“ подолу.) И единството во овој момент, за кое се заложи лидерот на СДСМ, и „она другото“ за што говореше лидерот на ДПА (а не, како што беше „протолкувано“ од новинарот на А1 ТВ, на која се „искажаа“- како иста заложба), треба да се чита меѓу редови. Особено ставот на Радмила Шеќеринска:

„Прво, мораме да бегаме од избрзани, изнудени и партиско ориентирани потези. Сега ни треба навистина да ги одмериме нашите чекори и да ги испланираме следните 10 месеци или следните 2 години. Во овие моменти Македонија може да ја спаси и подобри својата ситуација само ако биде видливо нашето политичко единство“.

Се наметнуваат бројни прашања на кои, вообичаено, таа нема одговори (или ги одбегнува), од кои најважните:

Кој правел или кои правеле досега „избрзани, изнудени и партиско ориентирани потези“, во сиот досегашен изминат разговарачко/ преговарачки процес со Грција? Не за друго, туку за да ги отстраниме од „новото политичко единство“. Затоа што, во спротивно, сигурно пак потезите ќе ни ги „избрзаат“. Дали досегашното разговарање/ преговарање со Грција било „краткорочно“ или „инцидентно“, без план односно стратегија? И трето: дали политичкото единство досега не беше „видливо“? Што таа подразбира под „видливост“? Нешто „поинакво“ од политичкиот плурализам? Да не се работи за нова „широка коалиција“, како „спасителната“ од „конфликтот“ во 2001-та? Овојпат за Македонија „да ја спаси и подобри својата ситуација“?

Лидерот на ДПА зборуваше за евентуалните предвремени избори и нивната „поврзаност“ со спорот со Грција (во текстот погоре укажав на разликата со исказот на Шеќеринска):

„Без разлика кој ќе победи на тие предвремени избори, еве нека победи една партија или една коалиција, нека земе и двотретинско мнозинство, ние пак го имаме проблемот, ние пак тој проблем ќе мораме да го решиме сите заедно со консензус. Дали некој ќе има 80-мина пратеници, другиот ќе има 15-мина, тоа апсолутно не е важно. Во тој консензус ќе треба да се вклучат сите институции на државата“.

Што подразбирам под нова „добрососедска“ стратегија на Република Македонија спрема Република Грција?

Прво, веднаш привремен прекин или замрзнување (сеедно) на разговорите/ преговорите со Грција, се додека таа во својот Парламент не ги ратификува Времената спогодба и сите други билатерални спогодби за кои досега „не нашла време“ или одбегнувала, не сакала. Тоа би бил нејзин прв чекор за потврда на сопствената заложба за добрососедство. (Молам добрососедството да не го „мешаме“ со грчките инвестиции во Македонија, бидејќи тоа е нешто сосема друго.) Се разбира, за ова треба да се известат и ОН, Советот за безбедност, членките на ЕУ и НАТО…

Второ, предвремени парламентарни избори! За на народот да му се овозможи да им ја одземе довербата на сите оние што досега „избрзувале“ односно правеле „избрзани, изнудени и партиско ориентирани потези“, како и на сите оние што му се нудат за „спас“ на Македонија со „видливо политичко единство“. Не станува збор за „непотребно губење на време во пресрет на евроатлантските интеграции“, бидејќи е јасно дека приемот во НАТО не може да се случи „утре“, а уште потешко ќе се добие датум за преговори со ЕУ до крајот на годинава. Пак поради најверојатното вето на Грција, а особено затоа што од 1-ви јули со ЕУ ќе претседава „францускиот Грк“ Саркози. Уште помалку е веројатно дека во краток рок Грција ќе прифати компромис, односно ќе отстапи од својата долгорочна стратешка цел (промената на името е само уште една „етапа“ до неа): уништување на македонскиот идентитет, во сета негова комплексност.

Трето, доколку мора да се продолжи со преговорите (значи под притисок на оние на кои се уште не им е јасно што бара Грција или се прават на удрени- не разбираат), тогаш Република Македонија конечно да преземе иницијатива. Да не чека да и се понуди ново име (од медијаторот Нимиц или од кој било друг), туку со широка, пред се експертска „обработка“ да даде своја понуда за ново име. И без никаков „придружен пакет“!

А што се однесува на мојата (и на неколкумина правни стручњаци и аналитичари) заложба за тужба против Грција поради кршење на Времената спогодба, морам да се корегирам без своја „вина“. И јас, како и целиот македонски народ (вклучително и политичари и стручњаци и „експерти“ и останати), не знаев дека таа до ден- денес не е ратификувана од Грција. Следствено, не треба да се тужи Грција, туку да се осудат (или барем да се отстранат како „диво месо“) сите оние што го знаеле, а го криеле тоа. Неверојатно е да не знаел никој.

Се разбира, има и четврто и петто…, но најважно е преиспитувањето и промената на „добрососедската“ стратегија спрема Република Грција и наша работа за надминување на „разликите“ во врска со уставното име. Со што помала, минимална, безначајна „улога“ на јужниот сосед.

Со други зборови, ако Грција (со сесрдна помош на наши политичари) успеала да ја убеди меѓународната заедница (поголемиот нејзин дел) дека се работи за „билатерален проблем со името“, тогаш конечно тоа да го прифатиме и да понудиме решение само за името и за ништо друго.

Еден учесник во една „народна“ програма на македонска- скопска ТВ понуди предлог за ново име: Американска Република Македонија. Интересно, нели? Зошто да не? Замислете: Грција е против (става вето) една американска република во Европа (без наводници) да се зачлени во НАТО и ЕУ! Звучи несериозно? Хм! А зарем проблемот на Грција со уставното име на нашава земја не е ирационален, несериозен, смешен, ступиден?