Личел на Александар Македонски- Александар Велики или Великиот Александар Македонски? А кој е тој?

Да не е оној  што никогаш не се нарекол Александар Грчки, меѓу другото затоа што бил македонски крал, ученик на Аристотел, кој најнапред продрел токму во Грција, која сакала да се ослободи од Македонија, извојувал битка против неа, ја покорил и тргнал во освојување на Европа и Мала Азија?

Де не е оној што никогаш не се нарекол Александар Данајски за да не го „врзат“ со Данајците- Грците и нивниот „Тројански коњ“, односно „Данајскиот дар“ од кој и денешните Грци никако не можат да се ослободат?

Во центарот на Скопје „воинот“ е „качен“ високо на својот коњ (Александар и неговиот Букефал) за да можат сите што сакаат да го догледаат да ги кренат главите високо. Колку и да ги научиле да ги веднат многумина „велики“ во нивното лично и колективно минато сосе сегашноста. А под него современа, модерна, кружна фонтана во ритамот на срцето.

На впечаток- допаѓање или недопаѓање на што било имаме право сите. На суд- за вредноста и естетските димензии имаме право само доколку сме стручни и со изграден, па и афирмиран критериум. Тоа еднакво се однесува и на споменикот- фонтана „Воинот на коњ“ и на спомениците на Филип Втори, како и на се друго во рамките на проектот „Скопје 2014“.

Патем, токму поради немање на ниту основно знаење и никаков изграден критериум некои (особено помлади новинари) барокот, во кој живееше Европа цел век, го изедначуваат со краткотрајниот рококо што следи по него. Или непознавањето и неследењето на постмодернизмот, односно мултимедијалноста и интермедијалноста (на пример уметничките и поетските инсталации), а во кои живееме, кои, меѓу другото, ги бришат границите, ги „мешаат“ минатите и сегашните стилови на уметноста, на живеењето воопшто.

Тврдам дека центарот на Скопје, токму под „Воинот на коњ“ ќе биде местото каде што ќе се среќаваат млади и стари кои ќе се вљубуваат и разљубуваат, ќе се поврзуваат и разделуваат, ќе разменуваат и споделуваат,  ќе муабетат и молчат…не „Кај коњот“ (популарен споменик на Обреновиќ на Плоштадот на Републиката во Белград), туку „Под воинот“. Или „Кај Александар“, „Под Букефал“…

Споменикот на „воинот“ (Александар Македонски), висок 14,5 метри и тежок 30 тони, е „фиксиран“ на фонтаната која ќе проработи на 8- ми септември- на 20- годишнината од самостојноста на Република Македонија. Изработен е од бронза, поставен на бетонски постамент висок 10 метри. . Техничките процедури и активности околу поставувањето ги изврши стручен и професионален тим од италијанската леарница „Фрединандо Маринели“, каде што е изработен.

Познато, а подзаборавено:

Плоштадите ни ги покажуваат културата и историјата на еден град, народ, земја. На нив се наоѓаат најубавите згради, театри, музеи, библиотеки. Ги красат велелепни фонтани, ресторани, монументални споменици. Имињата ги добиваат според најзначајни личности, кралеви, поети, хеори или според историски настани.

Следствено, плоштадот „Македонија“ во Скопје, со се она што е веќе поставено, изградено и направено, со се она што го содржи проектот „Скопје 2014“, конечно стана- станува она што е плоштадот, осбено централниот насекаде во светот, во секоја метропола.

Гордоста и одушевеноста на скулпторката Валентина Стефановска, авторката на споменикот- фонтана „Воинот на коњ“, не ги „поткрепува“ хонорарот од 650.000 евра, а уште помалку потрошените „фантастични“ 9.400.000 евра (само за споменикот во бронза се платени 5, 3 милиони евра). „Фантастична“ е и неплатената даночна обврска на само една опозициона (СДСМ-овска) телевизија(малку поголема сума!).

Реакцијата на Грција е најблаго речено чудна: спомениците „Воинот на коњ“  и на Филип Втори (во исто време, на ист ден поставени на плоштадот „Автокоманда“ во Скопје и во Битола; смислено или не сеедно) влијаеле на преговарачкиот процес во врска со проблемот што нашиот јужен сосед го има со името на земјава. (Повторувам по којзнае кој пат: не станува збор за никаков билатерален проблем, ниту за „разлики за името“, туку токму како што наведувам и сега- проблем на Грција со името Македонија- и не уставното име на земјава)?! Како да влијаат?

Еве што рече новиот шеф на грчката дипломатија Ставрос Ламбринидис:

„Се надеваме дека тоа ќе го разбере и владата во Скопје. Ние ги поддржуваме европски аспирации на соседот и ќе бидеме нивниот најголем сојузник во процесот, но нашите односи мора да се темелат на добрососедство.. Решавање на спорот за името е предуслов за прием во НАТО и почеток на преговори со ЕУ…Поставените споменици се предизвик за разговорите и за жал го оптоваруваат процесот со иредентизам – најголемата опасност за регионот“.

Се разбира, нагласи дека за сето тоа Атина ја известила Европската унија.

Европската унија сигурно знае и за споменикот на Александар Македонски- Александар Велики  во Ирак, близу до Мосул, на локација пресудна за победата на македонскиот освојувач над војската на Персиското царство (во 331. година пред Хриоста), а кој го гради токму Грција (со договор со „земјата- домаќин“). Ова колку за „валидноста“ на пораката од Атина дека Република Македонија треба да биде свртена не кон минатото, туку само кон сегашноста и иднината (Грција не треба).

А каква провокација е најавата на грчката Влада од пред некој ден дека Грција ќе му подигне споменик на Дарко Панчев во Атина? (Немам информација од „блиски извори“ до него, ама сум сигурен дека се „скинал“ од смеење како јас и вие сега што чувте- прочитавте за ова)? „Процес со иредентизам“? Тоа ќе да е и ништо друго.

Грците не се шегуваат: грчката влада на јавноста „на увид“ и достави фотографии на голем споменик на Дарко, кого планира да го постави на ридот Акропол, во близина на прочуениот Партенон. Во веста на српскиот„Њуз“, што ја пренесоа бројни агенции и печатени и електронски медиуми во светот, уште се вели:

Спооменикот со ликот на прославениот грчки фудбалер (?!) Дарко Панчев моментно се изработува во леарницата „Олимпија“, близу до Атина, и ќе биде за 1 метар повисок од скопскиот споменик на Александар Македонски. „Отворањето“ е планирано за крајот на јули, кога е туристичкиот шпиц.

Следува најинтересното како дел од „процесот со иредентизам“:

„Дедо му на Дарко, Љупчо Панчев, чие вистинско име било Лјупчос Панчевидис, живеел во едно село близу до Солун и бил земјоделец кој најмногу се занимавал со одгледување на зелка. Според сведочење на мештаните, тој умеел да се поигрува со главиците зелка „пимплајќи“ ги и забавувајќи го селото, па не е чудо што неговиот внук Дарко ја наследил таа дарба. Нема сомнение дека Дарко Панчев влече силни грчки корени“.

Сето наведено е речено од познатиот грчки историчар Јоргос Митос! Иако подигање на споменик на жива личност претставува своевиден преседан, овој „познат“ историчар смета дека во одделни случаи треба се направи исклучок:

„Дарко Панчев го прослави фудбалот ширум Европа и сега, откако утврдивме дека е Грк по потекло, може во многу што да го поправи имиџот на Грција, кој е доста разнишан поради економската криза“.

Освен споменикот на Дарко Панчев, грчката влада планира и подигање на биста на поранешниот македонски претседател Киро Глигоров, зашто е утврдено дека вториот сопруг на неговата баба е по потекло од Атина (!).

На здравје, Дарко и Киро, и нека ни е на здравје и нам и вам, а бога ми и на Грците.

Не ви е верно? Па луѓе, смејте се на „штосов“, ама внимавајте- и смеењето може да биде нездраво.

А дека подигањето споменици и скулптури не е македонски „хит“, туку нешто што е моден крик насекаде во светот (ова најсериозно- заедно со уличната уметност односно street art-от) и не треба со тоа да се прави мајтап (како што се прави, на пример, во Србија по повод поставувањето на „Воинот на коњ“), потврдува и, на пример, споменикот на легендата на реге музиката Боб Марли, поставен пред три години во едно село во Банат- Војводина, на 90 километри северно од главниот град на Србија- Белград (се вика Банатски Соколац). Станува збор за прв споменик на Марли во Европа, засега се уште единствен.

Ама не е само тој за восхит и гордост на српскиот народ. Србите веќе си имаат споменици на пливачот Џони Вајсмилер, легендарниот „Тарзан, кралот на џунглата“, и на Силвестер Сталоне, легендарниот глумец боксер „Роки Балбое“.

Во Мостар (Босна и Херцеговина) е поставен споменик на „Малиот Змеј“- хонгкошкиот блумец Брус Ли.

Словенците имаат „свој“ Наполеон…

Што и да се случи вечерва со новата Влада на Папандреу- дали ќе и биде изгласана доверба или не, ништо драматично од утре нема да се случува. Зашто е се драматично веќе со месеци наназад, денес, а се чини дека кулминативната точка, по која се случува радикален пресврт, е се уште далеку.

Папандреу како да е сигурен дека неговиот нов или поточно подновен тим ќе добие доверба- најави дека идната недела ќе биде усвоен нов пакет на економски мерки. Во право е кога тоа го поткрепува со неопходното национално единство без кое надминувањето на кризата и стабилизација што ќе значи почеток на прогрес едноставно не е можно.

Меѓутоа, од друга страна граѓаните на Грција, од сите слоеви и професии, новиот пакет мерки, што е услов за добивање на европската помош, не им е прифатлив. Сметаат дека со дополонително зголемување на даноците и намалување на буџетската потрошувачка ќе тонат уште повеќе, без оптимизам дека брзо ќе го допрат дното по што ќе „запливаат“ кон површината. Огорченоста е веќе неизмерна.

Тоа го потврдуваат вечерашниот протестен собир против рестриктивните владини мерки пред парламентарната зграда и 48-часовниот штрајк на вработените во државната грчка електроенергетска компанија.

Папандреу е очигледно притиснат, и од опозицијата и од јавноста. Има се помал простор за маневрирање, па објавата за референдум во септември за новите големи промени на Грција е изнудена.

Тој доби нова „шлаканица“ од своите европски пријатели и партнери: за да ја добие 5-тата рата од кредитот, Парламентот на Грција треба да го изгласа среднорочниот план. Но она што има посебна тежина е условот на министрите за финансии во ЕУ, во соопштението на Еурогруп- да се постигне целосен консензус или согласност за новите мерки од сите партии. Опозицијата најави дека тоа не е можно (Самарас од Неа Димократија).

Доколку се изгласаат новите мерки на крајот од месецов, 12-те милијарди евра Грција ќе ги добие во јули. Веднаш потоа ќе се разговара и за условите за новиот заем за Грција.

Среднорочниот план на Владата на Папандреу предвидува отпуштања, намалувања на платите и пензиите, зголемување на ДДВ-то и даноците и итна приватизација на државни компании, се со цел обезбедувања на 6,4 милијарди евра.

Стравот дека кризата во Грција неминовно ќе се рефлектира и врз останатите членки на ЕУ е се поголем и поевидентен. Најмногу кај оние што се „носители“ на помошта за нејзин спас.

Резултати од најново истражување: Институтот „Форца“ покажа дека 44% Германци стравуваат дека ќе дојде до влошување на стопанската ситуација. Тоа е најверојатната причина поради која само околу половина од граѓаните го поддржуваат планот Грција да добие нов пакет економска помош од околу 110 милијарди евра. Околу 45% се изрично против (резултати од истражувањето на Институтот „Инфратест Димап“). Околу 50% сметаат дека грчкиот државен банкрот би бил радикално, но најдобро решение.

Врз основа на резултатите од најновите анкети, аналитичарите оценуваат дека германската влада не успеала да ги убеди граѓаните во правилноста на новата помош на Грција. Тоа значи дека грчката должничка криза и за Германија станува политички ризик, што подразбира  не само страв од инфлација, туку и од политичка нестабилност во Европа.

Се упатуваат остри критики за противречните пораки и нерешителноста на Германија, со што ситуацијата во Грција уште повеќе се влошила. Министерот за финансии Волфганг Шојбле неодамна побара банките да понесат дел од грчкиот товар во Грција, но тој предлог во меѓувреме е повлечен поради гласното противење, меѓу другите и на Европската централна банка и на француската влада. Донесено е решение учеството на приватни кредитори да биде исклучиво на доброволна основа.

Откако кон крајот на 2009. година изби кризата во Грција, одговорот на Европа беше обележан со нерешителност и одолговлекување, било да се работи за самиот износ на заемот, улогата на приватниот сектор или за издавање на еврообврзници.

Денешниот 24- часовен генерален штрајк, со засега 8-мина повредени, сигурно нема да биде последен. Реакциите и отпорот на народот од ден на ден се се поголеми.

Во целата земја се паралзиирани многу јавни и приватни служби, како и фирми, а се случија и судири на демонстрантите со полицијата во текот на маршот во Атина.

Штрајкот го организираат двете водечки синдикални конфедерации во грчкиот јавен и приватен сектор- ADEDY и GSEE , кои имаат околу 2 милина членови. И вработените во атинското метро одржаа повеќечасовен прекин на работата во знак на солидарност, а тоа го направи и синдикатот кој ги претставува вработените во банките- OTOE, притоа нагласувајќи дека одбива каква било дискусија за намалување на платите. Денеска штрајкуваа и грчките новинари кои се исто така незадоволни од својата ситуација поради острите мерки на штедење.
Штрајкот е еден од најголемите во оваа година, а е организиран како одговор на работниците, службениците и пензионерите на се поголемиот товар врз нив од економската стабилизација и мерките на штедење.

Судирот во Атина го предизвикаа млади кои учествуваа во демонстративниот марш низ Атина. Со камења ги гаѓаа полициските сили, а тие одговорија со солзавец и шок- бомби.
Владата на Папандреу е со став дека мерките се единствен пат да се намали дефицитот во државниот буџет и предуслов да се добијат кредитите кои на Атина и ги ветија Меѓународниот монетарен фонд и европските финансиски институции, во износ од 110 милијарди евра.
Според многумина, Владината политика е без излез, само создава сиромаштија и невработеност, па се бара нејзина оставка.

Еве некои интересни согледби:

Државните службеници во Грција начелно можат да одат во пензија и пред да наполнат 50 години, а тоа предизвикува дефицитот на пензискиот фонд да расте побрзо одошто каде било во Европа. Реформите би требало да го отежнат заминувањето во предвремена пензија, но постојат и низа специфични правила. На пример, немажените или разведените ќерки на државни службеници, по смртта на двајцата родители, и натаму ја примаат нивната пензија. Таа повластица ја уживаат околу 40.00 Гркинки и само тоа ја чини државата 550 милиони евра годишно.

Вработените во Грција навикнале нивната плата да е само основа кон која се додаваат разни награди, па заработката на државен службеник може додатно да се зголеми дури и до 1.300 евра месечно. И тоа доколку знае да користи компјутер, знае странски јазик, но и ако не доцни на работа!

На другите Европјани особено им пречи навиката на Грците да делат не само 13-та, туку дури и 14-та плата.  Половина месечна плата се добива за Велигден, втората половина за годишен одмор, а 14-та плата се дели за Божик. Со мерките на штедење Владата веќе ги намали повеќето награди за 12%, а додатните плати за цели 30%, со што се надева дека ќе заштеди 1,7 милијарди евра.

Уште еден грчки „специјалитет“:

Обичај е кога за некој проблем постојат различни мислења и интереси да се формира посебен совет кој го решава. Бидејќи проблеми има многу, и советите не можат да се избројат. Посебно се истакнува советот кој управува со езерото Копијас, кое пресушило уште во 30-тите години на минатиот век, а што, се разбира, не им пречи на членовите на тој совет за својот труд и работа и натаму да примаат плата. Впрочем, како и повеќето од 10.000 „стручњаци“ кои Владата во Атина ја чинат повеќе од 100 милиони евра годишно. Најавено е дека најмалку 200 комисии или ќе бидат укинати или повеќето од нив споени во една.

Од околу 11 милиони жители на Грција, државата е работодавач за над половина милион, и покрај тоа што некои државни претпријатија создаваат со години големи загуби. Посебно се истакнува авиокомпанијата „Олимпик ервејз“, која со години не била дури ни на нула, но на вработените воопшто не им е лошо- и тие и нивните семејства имаат право бесплатно да летаат каде што ќе посакаат.

Државата е сопственик на 74 претпријатија и речиси во сите има многу повеќе вработени отколку што е потребно. На пример, во грчката државна железница има 9.000 вработени, а во 2008. имала 800 милиони евра загуба.

Освен САД, ретко која држава троши толку пари за одбрана како Грција. Во изминатите години беа издвојувани дури 6% од БДП, односно 14 милијарди евра годишно, од кои речиси 80% се трошок за персоналот и управата.

Меѓутоа, од друга страна некои државни службеници заработуваат многу помалку од нивните колеги во други земји на ЕУ. Така, учителите, пожарникарите или ѓубреџиите добиваат во просек 41% од она што за истата работа го добиваат нивните колеги во Германија.

Грчката влада во мај минатата година пропиша минимална плата од 740 евра, што е одвај доволно за живот. Платите надвор од Атина се уште помалку, а трошоците за живот се се повеќе слични на оние во Европа. Всушност, помеѓу „старите“ членки на ЕУ постои само една земја во која државните службеници добиваат помали плати- Португалија.

Пресудите на судот се сметаат за конечни и обврувачки за земјите- членки на ОН, односно за страните на спорот.

До 7- ми април Грција, а до 14- април Македонија треба да ги достават последните забелешки.

Грција побара судот да се прогласи за ненадлежен зашто смета дека е во прашање одлука на НАТО. Аргументот е дека, доколку судот донесе одлука, ќе се вмеша во политичкиот процес за решавање на разликите за името на Република Македонија.

Задоволството на Грција од своите „силни аргументи“ и цврстата позиција во Хаг и го помати едно прашање од судијата од Мароко, Мохамед Бенуна, а кое аналитичарите го сметаат за клучно; се однесува на „активностите“ на Грција за време на самитот на НАТО во Букурешт, кога Грција стави вето за прием на Република Македонија.

Има едно „правило“ во секој спор, а особено судски: кога повторуваш едни исти аргументи или не си сигурен во нивната сила или ти е јасно дека тоа не се, а нови немаш.

Токму тоа го потврдија и застапниците на официјална Атина во завршницата. Ги повторуваа веќе изнесените аргументи со кои се напрегаа да ги убедат судиите оти не Грција, туку подносителот- Република Македонија е страната која ја прекршила Времената спогодба.

Марија Телалиан, од грчкото МНР, ги изнареди примерите каде што Македонија со користењето на антиката до степен на присвојување го предизвикала нивниот револт и го прекршила интерим акордот, а притоа наведе каде се е ставено сонцето од Кутлеш, кои се објекти се именувани со Александар Велики и татко му Филип, а ги спомна и учебниците по историја.  На судот во Хаг му се потребни правни, а не историски аргументи, ама кога тие се немаат или не се доволно убедливи…

Очигледно, токму таа- историјата, кога е во прашање античкиот период (кој не е и не може да биде „сопственост“ на Грција), односно Античка Македонија е „коската в грло“ која почнува да ја задушува Грција, но и нејзини сојузници во ЕУ и НАТО (се разбира не сите). За жал не и мал број на приучени- недоучени, заслепени- ослепени политичко- медиумски манипуланти- шпекулантиво Република Македонија.

Телалиан  го повтори смешното обвинение дека Македонија има територијални претензии и со тоа била закана за мирот и стабилноста во регионот.

Професорот Мајкл Рисман од Јеил универзитетот се осврна на прашањата кои се однесуваат на јуриздикцијата на судот, тврдејќи дека спорот за името е индиректно и директно поврзан со предметот против нив и доти треба внимателно да се работи на текстот од спогодбата за да се види врз основа на кои делови би можело да се прогласи ненадлежност на судот.

Професорот Џејмс Крофорд од Кембриџ универзитетот, пак, се задржа на толкување на членовите 11 и 22 од Времената спогодба, но и натаму спореше со македонската политика визави прашањето за името и тоа што Грција никогаш не се повикала на заштитната одредба.

Застапниците на Грција одвај успеаја да одглумат смиреност, дури рамнодушност по директното прашање до грчката страна во процесот. Спомнатиот судија од Мароко побара тужената страна конкретно да одговори каков беше грчкиот став во Букурешт кога се носеше одлука за македонскиот прием во НАТО:

„Имам едно прашање кое сакам да и го упатам на Грција. Во периодот пред и на Самитот во Букурешт, во периодот од 2-4 Април, каков беше ставот кој Грција го искажуваше во контактите со другите членови на организацијата, во однос на приемот на Поранешната Југословенска Република Македонија?“

Очигледно, трите дена објаснување на правниот тим на Грција не беа доволно убедливи за судијата. Одговорот треба да ја одгатне загатката дали Грција ја прекрши Времета спогодба.

Сега ќе се чека тој- мора да биде доставен најдоцна до 7. април. Треба да и биде доставен и на македонската страна, за таа најдоцна до 14. април да даде коментар на него.

Што може да се случи на есен? Каква одлука би можел да донесе судот во Хаг? Одговорот е во сферата на манипулациите и шпекулациите, особено стравувањето кај некои македонски аналитичари дека таа би можела да биде „балансирана“, односно повеќе политичка одошто правна. Во секој случај, каква и да биде- позитивна или негативна за Република Македонија, таа ништо не губи, а Грција не може ништо да добие. Освен да се „осили“ и да продолжи со натамошни прекршувања на спогодбата, арогантно однесување и уште понастојчиво неаргуемтнирано наметнување на нејзините сојузници дека името на Македонија е „билатерален проблем“ помеѓу неа и Грција. (За што веќе имам пишувано, а се сведува на една „проста логика“: доколку е тоа, каков проблем има Македонија со името на Грција?)

Клучно прашање е дали одлуката на судот во Хаг ќе има импликации врз натамошниот тек на разговорите- преговорите за разликите за името на Република Македонија.

Тоа ќе зависи пред се од Македонија; на пример крајната- да ја искористи за нивен прекин и да побара прием во ОН под уставното име (а што можеше и досега да го стори).

Меѓутоа, осудата на Грција сериозно ќе ја разниша нејзината позиција на меѓународен план, а пред се кај своите евро- атлантски сојузници. За нив ќе биде „прилично незгодно“ да се брани одбивање на членство на Република Македонија поради потврдено прекршување на Времена спогодба кое се однесува токму на тоа. Особено зашто пресудите на судот  во Хаг се сметаат за конечни и обврувачки за сите земји- членки на ОН.

Реалните и умерените аналитичари и експерти не ја исклучуваат можноста на пролет владејачката ПАСОК да се реши на таков чекор, но проценуваат дека е многу пореална реконструкција на Владата. Го имаат предвид евентуалниот неуспех во исполнувањето на тешките обврски кои пред се паѓаат на товарот на работниците.

Според весникот „Вима“, лидерот на опозиционата „Нова демократија“  Андонис Самарас минатата недела имал средба со членовите на пратеничката група на партијата, при што оценил дека е нужна мобилизација на силите, бидејќи не е исклучено „социјалистичката Влада да изненади со предвремени избори како последица на јавното незадоволство од владините економски мерки“.

Весникот „Авријани“ оди дотаму што го прогнозира и датумот на предвремените парламентарни избори: 27. март или 3. април. Според овој и други весници критички настроени спрема Владата, но и спрема ЕУ, условите на германскиот канцелар Ангела Меркел (стрелите се насочени пред се кон неа) се „понижувачки“. Се потенцира дека договорот предвидува, меѓу другото, сите придобивки на работниците во Грција кои се однесуваат на приходите и на работничките и социјални права да бидат укинати.

Сепак, анкетите на јавното мислење покажуваат дека владејачкиот ПАСОК и натаму е најпопуларна политичка сила во земјата. ПАСОК, пак, постојано уверува дека има намера да го истера целиот четиригодишен мандат, кој истекува во октомври 2013. година.

Да потсетам, пред локалните избори во ноември грчкиот премиер оцени дека земјата е во вонредна ситуација и притоа најави распишување на вонредни парламентарни избори ако на неговата Влада и бидат „врзани рацете“ во спроведувањето на политиките на оздравување на економијата. Меѓутоа, по успехот на локалните избори, тоа веќе не важи.

Политиката на ригорозно штедење, што беше услов за добивање на заеми од ММФ и европските финансиски институции во износ од 110 милијарди евра, предизвика големо незаводолство во земјата и синдикатите со месеци, речиси без прекин, организираат штрајкови. Тие се масовни, а во некои случаи имаше и жестоки судири со полицијата.

Се чини дека прашањето дали ќе има или не вонредни парламентарни избори во Грција на пролет во наредниот период, од ден на ден ќе станува се поактуелно. Освен „жестокото“ стегање на ременот, над „главата на Владата“ како Дамоклов меч стои и „спорот“ на Грција со Република Македонија околу нејзиното име. За чие решавање таа трпи се посилен притисок од меѓиународната заедница, а во наредните денови и недели тој несомнено ќе се зголемува.

Впрочем, убедливата предност на ПАСОК над опозицоната „Нова демократија“ во сите анкети на јавното мислење би можела да биде „клучната карта“ за распишување на избори и победа што би овозможило прилично олабавување на „опозициониот синџир“ околу нејзиниот „врат“.

Од друга страна, предупредувањето дека нерешавањето на „спорот“ со Грција може да предизвика тензии во земјава, како што предупреди македонскиот премиер Никола Груевски, е навистина контрапродуктивно. Тензичноста е присутна уште од проблематизирањето на името од страна на Грција, а не може да биде поинаква, освен најмалку регионална.

Многу позначајно, но не и заушено, е уште едно од многуте предупредувања досега- овојпат на Милан Кучан: дека барањето на Грција Македонците да се откажат од националниот идентитет е несфатливо, а молкот на ЕУ е недемократски.

Во усвоениот извештајот за Македонија во Европскиот Парламент, со огромно мнозинство, чиј автор е Зоран Талер, се бара итно решавање на „спорот“ за името и преговори со ЕУ во март. Талер ја повика Грција да одигра лидерска улога во регионот и предупреди дека нерешавањето може да доведе до меѓуетнички тензии во Македонија:

„ Секогаш кога одам во Скопје јасно порачувам: вие сте одговорни да изнајдете решение со Грција. Мора да сториме се што можеме за да помогнеме во изнаоѓање на решение“.

Од расправата при усвојувањето се издвојува ставот на пратеникот Ианис Касулидис од Кипар, дека е нужен „посериозен пристап“ од Европа:

„Ако дозволиме ПЈРМ да го отвори прашањето за името нарекувајќи го смешно, ќе и бидеме лоши советници и нема да и служиме на нејзината кауза“.

Воопшто не изненадува „превртливиот“ или „превртениот“ став на бугарските пратеници, а кој допрва ќе се „радикализира“: Македонија треба(ла) да демонстрира добрососедски дух. Засега само еден, а допрва повеќемина, веројатно и сите нема да се придржуваат на она што нивната држава го има решено- прифатено: Евгениј Кирилов државата ја нарекуваше ФИРОМ, а македонската нација вештачка.

Во Скопје допатува шефот на дипломатијата и вицепремиер во Владата на големото војводство Луксембург, Жан Аселборн. Изјави дека неговата земја е на страната на Македонија кога е збор за интеграцијата на Македонија во ЕУ и НАТО, но мора да се направи заеднички напор (Македонија и Грција) да се изнајде решение за спорот за името:

„Значи, потребно е да се има дух кој што е решително свртен кон иднината за да може и двете земји да направат напори и да дојдат до решение“.

Изјава на македонскиот министер за надворешни работи Антонио Милошоски:

„Цениме дека треба де се покаже конструктивност и од грчката страна за да можеме да стигнеме до одредени решенија кои што ќе можат, како што имам кажано, и на македонски и на грчки да бидат напишани и преведени како компромис“.

Аселборн се сретна и со вицепремиерот за европски прашања Васко Наумовски и претседателот Ѓорге Иванов, а тема беа надминувањето на грчко-македонскиот „спор“ и како Македонија да добие датум за започнување на преговори со ЕУ за време на шпанското претседателство. Тој побарал поддршка од Македонија при изборот на неговата земја за непостојана членка на Советот за безбедност на Обединетите Нации.

Изјавата на поранешниот претседател на Словенија Милан Кучан може да се смета за досега најостра забелешка за однесувањето на членките на ЕУ. Во обраќањето по повод одбележувањето на Денот на словенечката култура завчеравечер во Нова Горица тој, говорејќи за улогата на јазикот и културата во историјата на Словенија и Словенците како клучни фактори за зачувување на името и територијата пред посегањата на соседните држави, потенцира:

„Македонците денес се принудени цврсто да инсистираат на културата, јазикот и името, кои што им ги оспоруваат Грците со несфатливото барање да се откажат од националниот идентитет, ако сакаат да минат преку прагот на европската интеграција. Пред ова несфатливо барање молчи целокупната европска демократска елита концентрирана во Европската унија“.

„Молчеше и Словенија“, самокритично потенцира Кучан, без оглед на историското искуство кога „кон нашето име, јазик, култура и територија, посегнуваа соседите“.

Молкот пред несфатливото барање само ја потврди шефот на делегацијата на ЕУ во Скопје, Еерван Фуере, со изјава за виенски „Стандард“, а која предизвика реакција на премиерот на Македонија, Никола Груевски:

„Доколку решението и натаму временски се забавува, тогаш тоа сигурно може да има потенцијал кој води кон меѓуетнички тензии. Колку повеќе минува времето, тоа ќе биде потешко да се одржи духот на реформите во Македонија“.

Тој смета дека до решение за името може да се дојде само доколку состаноците на водечките политичари од Македонија и Грција се оддржуваат во „интензивен ритам“.

Во тој „контекст“ весникот оценува дека Македонија нема проблем со идентитетот само поради Грција, наведува дека Бугарија на голем број Македонци им дала работни дозволи и пасоши, а голем дел од македонските Албанци го претпочитаат албанското пред македонското знаме.

Фуере потврди дека стои зад изјавата, дадена во Европскиот парламент, а требало да се сфати „како охрабрување за двете страни понатаму да не го одложуваат изнаоѓањето на решението“.

Груевски престојува во Чешка, а порача дека таа изјава нема логика и оти ако станува збор за притисок, тој може да биде контрапродуктивен:

„Нема логика во такво нешто, доколку на таков начин се сака да се постигне било каков прогрес. На таков начин би се постигнало нешто што е спротивно на прогрес“.

Според Фуере, не станува збор за притисок, туку за охрабрување за двете страни, охрабрување какво што на премиерот Груевски му било дадено од комесарот Оли Рен.

Потврдено е дека медијаторо на ОН Метју Нимиц ќе дојде во посета на Скопје најверојатно на 23-ти овој месец. Во македонското Министерство са надворешни работи, на чија иницијатива е договорениот датум, се надеваат дека и грчката страна ќе усогласи термин за посета на Атина. Портпаролката на ОН Ванеса Маестрачи, пак, соопшти дека амбасадорот Нимиц работи на усогласување на заеднички прифатлив датум за посета на регионот на покана на владите на двете земји.

ЕУ чувствуваше дека Грција ја „легнува“ (се сеќавате на „евробуџетската“ лага- лажното претставување на трошењето на „евроипските пари“?), ама веројатно од „навика“ („старата дама“) тоа не и пречеше се додека не почна да излегува на виделина дека „онадењето“ започнало и во „внатрешните односи“ на Грција (придружени со криминал, корупција, неказнети во врвот на власта и партизираната јавна администрација…), доведувајќи ја во опасност стабилноста и „единството на различностите“ на сите „нивоа“.

Лондонскиот весник „Фајненшел тајмс“ предупреди дека грчката драма може да се претвори во криза, доколку финансиски не интервенира Меѓународниот монетарен фонд, а не ЕУ. Затоа што поради надворешниот долг на Грција веќе се случија серија на потреси на светсите берзи, а што сигурно ќе предизвика забавување на заздравувањето на глобалната економија од кризата, со опасност „сапуницата“ многу брзо да се „развие“ во Шпанија и Португалија. Се разбира, најголемото стравување е од она што го наведов во насловот на овој прилог- расцеп во еврозоната и почеток на пропаѓање односно „растурање“ на ЕУ.

Кон предупредувањето се „приклучи“ и Европската инвестициона банка (ЕИБ), главниот кредитор на ЕУ. Таа вчера „јасно и гласно“ порача дека не може да ја спасува Грција или која и да е друга европска земја која не може да ги плаќа своите долгови. Објави коминике во кое потенцира дека може „да ги финансира само економски надежните проекти“ и оти нејзините правила не и дозволуваат да и помага на европска членка за да го покрива својот буџетски дефицит.

Потсетување: ЕИБ годинава ќе додели 75 милијарди евра главно за истражувања во областа на енергетски ефективни автомобили или инфраструктурни проекти за посиромашните членки на ЕУ.

Зошто многумина „евроунијати“ инсистираат на сестрано помагање на Грција за таа што поскоро да се стабилизира? Да, не поради „сакање и онадење“, туку поради страв од пропаѓање на еврото како најголем „интегратор“, односно на монетарното заедништво како почетокот на, според многумина експерти, неминовното пропаѓање на ЕУ (пред некоја година беше „откриено“ и предвидливо сценарио на ЦИА).

Сосема разбирливо, „главните“ во ЕУ тоа не можат и нема да го дозволат. Во „природата“ на ТВ „сапуниците“ е тие да се одолговлекуваат, односно да траат најмалку „до 100 и назад“. Политичката поддрршка на Грција се подразбира, но таа не значи ништо доколку Грција, која засега, ама само засега не бара финансиска помош од Унијата, не ги примени сите мерки за намалување на огромниот буџетски дефицит.

Претседателот на Европскиот Совет, Херман Ван Ромпуј, најави поддршка, но и договор за конкретна помош на ЕУ за Грција на средбата со грчкиот премиер Јоргос Папандреу, францускиот претседател Николас Саркози, германскиот канцелар Ангела Меркел, претседателот на Европската Централна Банка, Жан Клод Трише, и првиот човек на Европската Комисија, Жозе Мануел Баросо:

„Целосно ги поддржуваме напорите на грчката влада и нејзината решеност да направи се што е потребно, вклучувајќи и усвојување на дополнителни мерки за да се осигура дека ќе се остварат амбициозни цели, изнесени во програмата за стабилност за 2010-та година и годините што следат. Ја повикуваме грчката влада ригорозно и одлучно да ги имплементира овие мерки, а со цел ефикасно да го редуцира буџетскиот дефицит за 4 % во 2010-та година“.

Интересно  помош за Грција побара и шпанскиот премиер Хосе Луис Сапатеро, но и на неговата земја која е  исто така во тешка финансиска положба, па и е неопходна европска помош.

Министрите за финансии на ЕУ ќе се состанат идната недела за да го усвојат новиот предлог на Европската Комисија за ситуацијата во Грција. Тој содржи низа строги мерки и препораки проследени со редовен мониторинг на Брисел. Првата проценка се очекува во март. Мониторингот може да биде продолжен.

Грчкиот дефицит достигна 12,7% од БДП, па за да ги покрие долговите Атина мора да позајми 75 милијарди долари.

Во меѓувреме, незадоволството од севкупната состојба во Грција расте, протестите и судирите со полицијата се се пожестоки. Против владините мерки за надминување на економската криза денеска штрајкуваат вработените во јавниот сектор. Тие се судрија со полициските кордони, при што употребија камења, а полицијата солзавец. Се протестира против кратењето на платите, намалувањето на пензиите и реструктуирањето на даночниот систем. На 24-часовниот штрајк им се приклучија контролорите на летови, вработените во државните болници и училишта, како и службеници од даночните и локалните власти.

Во „сапуницава“ има една „епизода“ која поради многупати докажаното лицемерие на ЕУ веројатно нема да биде слушната, забележана, ниту ќе се побара од Грција. Како што се бара, на пример, од земјите- аспиранти за членство во ЕУ (Република Македонија): силна и конкретна борба против криминалот и корупцијата. Тоа е „константата“ што ја повторуваат и демонстрантите во Грција: во кризата плаќаат само сиромашните, не и богатите (конкретно, на пример, ним им е дозволено да избегнуваат плаќање на данок). Најголемите виновници за неа- во претходната власт, околу неа и со неа, остануваат и ќе останат неказнети.

Затоа е тоа „главната црвена линија“ на Грција, од која нема да остапи „по никоја цена“.

Затоа и експлицитните ступидни барања за ограничена (зло)употреба на „придавката“ македонски (во случајов таа воошпшто не е тоа) имаат предвиден „празен простор“ за премолчена „отстапка“.

„Едно име за севкупна употреба“ не значи ништо друго, освен самоукинување, самообезличување, „доброволно бришење“ од мапата на народите на светот. Имено, доколку се прифати, тоа неминовно ќе се „рефлектира“ и на името на народот (мнозинската заедница во Република Македоникја) и на неговиот јазик, култура, корени, традиција, минато…

Конкретно: ако се прифати „се чини најприфатливото“ решение „Северна Македонија“ (сеедно дали „Република“ пред или помеѓу) со „севкупна употреба“ (значи и внатре- во земјата и на меѓународен план), неминовно е народот во неа да се вика „северномакедонски“, што значи „дојден од север“, и се од него и што се однесува на него да биде „северномакедонско“. Со други зборови, дека е тоа народ кој се изделил од „некој“ што се нарекувал македонски, а во меѓувреме исчезнал (зашто нема негови други „делови“). „Паднал од небо“ на ова тло, со „зачувана меморија“ за изделувањето, па се нарекол „северномакедонски“. Никако не значи дека постојат и јужно… и западно…и источномаедонски, како што поддржувачите на овој предлог наивно веруваат. Од проста причина што не можат никаде да се лоцираат (каде се, каде „егзистираат“?).

Како минува времето, без оглед на надворешните и внатрешните притисоци, се повеќе „само по себе“ се наметнува единстеното решение на овој ступиден проблем- кал што сама си го создаде Грција, па сега не знае како да излезе, да се спаси: не „двојна формула“, туку, како што веќе се заложив, алтернативно (едно) или алтернативни (повеќе) имиња на земјава. Само тоа ја овозможува бараната „клучна отстапка“ од Република Македонија: имиња за севкупна употреба (и внатре и надвор). Едновремено не остава никаков простор за наметнато или постапно-премолчено губење на идентитетот на македонскиот народ во сета негова комплексност.

Инаку, се почесто познати, истакнати европски политичари и аналитичари недвосмислено изразуваат неразбирање, неприфаќање, па и револт од однесувањето на Грција.

Една од нив е европратеничката Дорис Пак, која пред два дена изјави на прес конференција во Софија, на меѓународната трибина „Европа 2020- граѓанска визија“:

„Македонија не е падната од небо. Како е возможно да се оспоруваат имиња? Се срамам оти една европска држава може да се однесува на начин на кој што се однесува Грција“.

Бугарската агенција Бгнес пренесе дека таа изнела редица препораки до Грција поврзани со подобрувањето на нејзините односи со соседите.

Изнесувањето на ваков јасен и дециден став на Пак не и е првпат. Таа на неколку наврати застана во одбрана на правото на Македонија да го користи своето уставно име и ја осуди Грција што го оспорува приемот на државата во ЕУ.

Во земјава престојува финскиот шеф на дипломатијата, Александар Стуб, се разбира со јасна цел: да „придонесе“ за што поголем притисок врз Македонија.

Гостинот од Хелсинки април го одреди како временска рамка до кога би требало проблемот да се реши, а за што е потребно многу посуштински да се навлезе во него.

Тој потенцира дека Финска нема намера да посредува во македонско- грчкиот дијалог, но смета дека е неопходно да се инволвира некоја од моќните земји на ЕУ, како на пример Германија, Франција или Велика Британија:

„Се надевам и верувам дека она што не успеавме да го постигнеме во декември 2009- тата ќе успееме да го постигнеме во март или најдоцна до април годинава. Сметам дека треба да водиме сериозни разговори за спорот со името“.

Во пресрет на посетата на медијаторот Нимиц на Скопје и Атина, најавена за крајот на месецов, домаќинот- министерот Милошоски упати порака до јужниот сосед да демонстрира искрена волја, а не само декларативно да се залага за изнаоѓање на компромис:

„Македонија ќе биде подготвена за компромис што се однесува на спорот за името, но кој ќе го зачува нашето национално достоинство, нашиот национален идентитет, идентитетот на нашиот јазик и нашето суверено право. Крајната одлука за сите важни прашања, вклучувајќи го и името на Р. Македонија, ќе ја донесат нашите граѓани“.

Во меѓувреме продолжуваат јаловите обиди на Грција оние што не и се премногу наклонети (пред се поради свои интереси и позиции) да го разберат нејзиниот проблем и да и дадат поддршка. Особено сега, кога е јасно дека и на Европа и на „големите и малите“ надвор од неа „спорот“ им е веќе преку глава.

Грчкиот заменик- министер за надворешни работи Димитрис Друцас замина во посета  на САД, на разговори за „спорот“, но и за грчко-турските односи, кипарското прашање, соработката помеѓу Атина и Вашингтон, како и за можноста за укинување на американските визи за грчките граѓани.

Во интервју за грчкиот весник „Етникос кирикс“, тој вели дека очекува од САД да играат конструктивна улога во напорите да се најде решение „и затоа е важно Вашингтон да биде добро запознаен со грчките позиции, кои се познати и јасни: име со географска одредница за севкупна употреба“.

Договорени се средби со американскиот државен секретар Хилари Клинтон, првиот заменик- државен секретар Џејмс Стајнберг, како и со повеќемина сенатори и конгресмени. За утре се закажани средби во седиштето на Обединетите нации, а на 4- ти февруари тој ќе разговара со генералниот секретар на ОН, Бан Ки-мун.

Со веќе познати ставови „се јави“ и претседавачот со Советот на министри на ЕУ, Мигел Анхел Моратинос. Тој во интервју за белградскиот весник „Вечерње новости“ нагласува дека шпанското претседателство со ЕУ ќе настојува да биде постигнат напредок во однос на стартот на пристапните преговори со Македонија, штом биде решено прашањето за името „за што сме оптимисти“.

А едно многу важно филмско остварување почнува да го обиколува светот и да го потсетува на апсурдниот, ступидниот проблем што го наметна  Грција. Имено, филмот „Име си е име“, посветен на македонскиот народ и проблемот со името на неговата држава што го има Грција, започнува да се емитува „тргнувајќи“ од САД. Тој е дел на исландскиот режисер Сигурјон Еинарсон, продуцент е Џејсон Мико, а музиката ја напиша и ја изведува фронтменот на групата „АХА“, Мортен Харкет.

На еден скандинавски патник неколкумина Македонци му објаснуваат што значи да си Македонец. Еинарсон Македонците ги нарекува „нација во заложништво поради своето име“.

Премиерата ќе се одржи со помош на Обединетата македонска дијаспора во САД, а се очекува присуство на политичари, претставници од американскиот конгрес и дипломатскиот кор, како и Македонци кои живеат во Вашингтон.

Во изработката на „Име си е име“ учествуваа луѓе од Македонија, Исланд, САД, Норвешка, Велика Британија. Светската премиера веќе се одржа, во октомври минатата година во Торонто, Канада.

Интересно е што американската премиера на филмот беше предвидено да се одржи во резиденцијата на исландскиот амбасадор во Вашингтон, но е откажана поради притисок на грчката дипломатија и дијаспора. Тоа секако значи јасна најава дека допрва ќе има проблеми со “одот низ светот“. Впрочем, како што има проблеми секоја вистина болна за оние на кои таа се однесува. ѓ

Во земјава, пак, „нормално“, не „мирува“ тн. невладин сектор, поточно делот од него кој е директно илио индиректно „врзан“ за „неутралниот“ Институт Отворено општество (на чело со „неутралниот“ Владимир Милчин). Најновиот „успех“ е „откритието“ дека „загрижува назадувањето на Македонија во исполнувањето на европските закони“.

Институтот Отворено општество и Македонскиот центар за европско образование „МЦЕО“ дојдоа до „големо откритие“: во денеска презентираниот квартален извештај потенцираат дека од вкупно 108 Владата донела „само“ 46 закони со европското знаменце, а голем дел од донесените минатата година не се според програмата НПАА 2009/10 година која подразбира целосно преземање на законодавството од ЕУ.

„Триумфална“ изјава на Лидија Димова од МЦЕО:

„Весела математика се тврдењата на владините претставници дека земјава исполнила 75% од ЕУ законите. Овој извештај јасно покажува дека од вкупно 184 донесени закони само 46 се со европското знаменце, додека останатите се антикризни закони на Владата“.

Забележан „делумен напредок“ има само во донесувањето на законите од областа на полицијата, царината и статистиката, додека како проблеми кои се уште и пречат на земјава во ЕУ – интеграциите се големите измени на веќе постоечките закони, паѓањето на голем број на закони пред Уставниот суд, донесувањето на закони по скратена постапка, како и спорот за името со Грција.

Се разбира, ваквите „невладини институции“ не би биле тоа ако не и упатат „сериозна порака“ на Владата, односно ако не ја советуваат и предупредуваат: во наредниот период таа треба во целост да се ангажира во усогласување на македонските со ЕУ законите, во делот на изготвување на подзаконските акти од Законот за државна администрација, зајакнувањето на внатрешната контрола и во делот на ревизијата.

Усогласувањето на македонското со европско законодавство бил и е еден од приоритетите- предусловите на земјава за побрзо евроинтегрирање, но малиот број на веќе усогласените во моментов не е „горлив проблем“. Поинаку ќе „изгледаше“ оваа „невладина активност“ (квартален извештај) доколку Димовска не „згрешеше“ во „сериозната порака“: наместо последен во редот проблеми, спорот за името со Грција да го ставеше прв.

Сепак, многу е пореално дека се ќе остане само во рамките на притисокот што побрзо да се изнајде компромисно решение- ново име, со „поголемо попуштање“ на земјава.

Кое решение? Најнеизвесно и најопасно е да се договори новото име, а „проблематизирањето“ на идентитетот на македонскиот народ, во сета негова комплексност, да се премолчи. Тоа би значело само одлагање за „некое време“ и менување на идентитетот (на пример „Северномнакедонци“) по „автоматизам“.

Изјава на македонскиот министер за надворешни работи, Антонио Милошоски, на отворањето на новите простории на македонската амбасада во Република Словенија:

„Добивањето датум за почеток на преговорите со ЕУ не зависи само од Македонија, туку и од Грција кај која треба да преовладее прагматизмот.

Дали ќе ја постигнеме целта – добивање датум за почеток на преговорите со ЕУ, не зависи само од нас. Ќе се потрудиме да направиме се што е во наша моќ, вклучително да ги интензивираме и нашите дијалози со соседна Грција за билатералниот спор. Но, дали прагматизмот и разумот ќе преовладеат кај официјална Атина не би можел да одговорам. Се надеваме, иако засега немаме охрабрувачки сигнали.

Ако навистина реториката оди во насока на добрососедските односи, тогаш треба и делата и содржината да го покажуваат тоа. Македонија е подготвена за збогатување на соработката и се надеваме дека и Грција ќе покаже подготвеност повеќе од она што досега реторички го прокламира“.

Според него, добар сигнал е залагањето на Словенија и на неколку други земји, кои во текот на шпанското претседателство со ЕУ се обидуваат прашањето на Македонија и на Западен Балкан и неговото интегрирање во ЕУ да не остане заборавено.

Вчера МНР иницира директна средба помеѓу Милошоски и алтернативниот шеф на грчката дипломатија Димитрис Друцас. Имено, до официјална Атина е испратено барање тие да се сретнат во Лондон на 28-ми јануари, на маргините на меѓународната конференција за Авганистан. Освен за името, би се разговарало за многу теми, како и за подигнувањето на односите на повисоко ниво. По нивната средба контактите би продолжиле на премиерско ниво.

„Веројатно и во Република Грција еден ден ќе се роди политичар како претседателот Желев, кој ќе може порационално и подолгорочно да ги согледа балканските случувања, каде што секогаш имало повеќе историја отколку географија. А јас сега мислам дека е време да работиме за нашата иднина со сите сили и заедно“, изјави Милошоски.

Меѓутоа, македонскиот премиер Никола Груевски не е оптимист дека овие средби ќе донесат нешто:

„Апсолутно, доста ќе бидат долги и детални разговори. За жал, сигналите што доаѓаат досега од Република Грција не оставаат преголем простор за надеж дека нешто ќе се случи, но да се надеваме дека дотогаш нешто ќе се промени и во свеста и генералното позиционирање на нашиот сосед. Затоа што деновиве доаѓаат многу негативни коментари во однос на нивната позиција, па преку средби и изложување на аргументи и нови идеи можеби и ќе дојде до нешто ново“.

Филип Рикер, амбасадор на САД во Македонија:

„Прашањето е за тоа кое име ќе се користи во национални рамки. Веруваме дека проблемот може да се реши без да се влијае врз идентитетот и наследството. Во првата половина на годинава очекуваме македонските власти да го следат и да го решат овој проблем што трае веќе 18 години. Сега е најдобар момент“.

Денеска посредникот на ОН добил покана во претстојниот период да дојде во Атина. Ја упатил заменик- министерот за надворешни работи Димитрис Друцас, кој вчера од Брисел му телефонирал на Нимиц се вели во соопштение на грчкото МНР.

„Не дај Боже“ притоа да побарате од неа споредба со некои соседни земји, на пример токму со „кочничарот“ на Македонија за нејзино членство во НАТО и почеток на преговорите за членство во ЕУ, Грција. Мислите дека ќе добиете „експерттска анализа“? А зошто да барате? Нема ли таа „опозиционерска обврска“ при оценка на состојбите во земјата да има и споредбен пристап, особено со земјите од регионот?

Се разбира, не е дека нашите опозиционери не знаат или се толку недоветни и слепи за реално да ги согледуваат и оценуваат постигањата и промашувањата на власта (нормално дека ги има). Се работи за тоа дека воопшто не им одговара, а ќе се доведат во непријатна позиција да мораат да одговорат на прашања, какво што е следново: која е поевропска земја во секој поглед- Македонија или Грција?

Да, јужниот сосед од поодамна не може, дури е срамно да се нарече европска земја. А е повеќе од евидентно дека од неа се срамат и нејзините европски сојузници. Едно поради катастрофалната економско-финансиска ситуација, друго поради енормно раширените корупција и криминал, а трето (всушност прво) поради срамната наци-фашистичка политика спрема сопствените малцинства и спрема соседите, пред се спрема Република Македонија.

Европската унија станува се понервозна и се позагрижена. Особено имајќи ги предвид мошне реалните, аргументирани прогнози. Најновата е  на агенцијата за рејтинг „Мудис“ (Moody’s).

Имено, наведената агенција излезе со оценка дека нема да се случи колапс на Грција, но може „полека да искрвави“. Како што објави германскиот весник „Фајненшл Тајмс Дојчланд“ (ФТД), а пренесе Танјуг, слично сценарио на „бавна смрт“ се прогнозира и за Португалија.

„Мудис“ предупредува дека овие две земји мораат поголем дел од своите финансиски средства да издвојат за отплата на долговите, при што инвеститорите бараат високи доплати за ризик за да купат нивни долгорочни хартии од вредност. Тие се уште можат да ја избегнат катастрофата, но мораат многу брзо да дејствуваат. Пред се Грција оти и „истекува времето“.

Стравот поради платежната неспособност на јужниот сосед веќе неколку недели создава нервоза на финансиските пазари. Минатата година е забележан буџетски дефицит на ниво од 12,7%, а вкупниот јавен долг претставува дури 125% од бруто домашниот производ (БДП).

„Мудис“ пред новогодишните празници го намали рејтингот на долгорочни обврски на Грција на ниво А2, а обврските на Португалија засега се проценуваат нешто подобро- на ниво од Аа2.

Треба да се има предвид дека вреднувањето на Грција од страна на агенцијата „Мудис“ е за 2 степена поголемо од прогнозите на другите две најпознати светски агенции за рејтинг „Стандард енд Пурс“ (Standard &Poor’s) и „Фич“ (Fitch), кои за таа земја воспоставија рејтинг на ниво БББ+. Доплатата за ризик на грчките долгорочни хартии од вредност во однос на референтните германски хартии достигнаа дури 250 базични бодови.

Владите на двете држави можеби ќе бидат принудени да ги зголемат даноците што ќе ги забави инвестициите и ќе го поддржи одењето на многу граѓани во странство.

Со свој напис за кризата во Грција се јави и угледниот „Тајмс“. Тој потенцира дека најмоќната и најголемата земја членка на еврозоната Германија може да се случи да биде погодена од тешката економска криза во Грција, затоа што случувањата во оваа земја се претвораат во тест за целата зона на заедничката европска валута.

Според весникот, планот за стабилизација, кој го прогласи Владата во Атина, изгледа неверојатен бидејќи предвидува сегашниот огромен буџетски дефицит од 13%, за само 3 години да го намали на 3%, колку што е дозволено и предвидено во еврозоната. Тоа значи дека со еден потег во Грција би биле изведени коренити реформи во државниот и во приватниот сектор, што досега никој не успеал да го направи. Тоа неминовно ќе предизвика длабока криза, а што директно ќе ја погоди и стабилноста на целата зона на заедничката валута.

Најтешко помеѓу сите земји членки ќе и биде на Германија. Оваа најбогата земја во еврозоната ќе се најде во улога на гарант на долгот на Грција, иако тоа не е никаде предвидено со условите за влез и членство во зоната. „Тајмс“ наведува дека германските гаранции за темелно растресената грчка економија се „неопходни за да се зачува стабилноста“ на целата зона на еврото. Со други зборови, грчката криза ќе падне на товар и на Германија и на нејзиниот канцелар Ангела Меркел, која на тој начин ќе се најде во тешка ситуација како сето тоа да им го објасни на германските гласачи.

Мошне мрачни прогнози дава во своја анализа и „Дојче банк“: евентуалниот банкрот на Грција би бил поголем од оној на Русија и на Аргентина, со оглед на тоа што нејзиниот долг е двојно поголем во споредба со овие две држави кои прогласија банкрот во 1998-ма и во 2001-ва година. Државниот долг на Русија во 1998-ма изнесуваше 51 милијарда, а на Аргентина 57 милијарди евра, додека долгот на Грција во моментов изнесува 254 милијарди евра.

„Бројките кои се однесуваат на државниот долг на Грција се огромни во однос на оние кои ги видовме во минатото во други држави кои банкротираа“, изјави аналитичарот на „Дојче банк“, Џим Рејд.

На „оние“ од ЕУ не им преостанува ништо друго, освен да се обидат да и помогнат, поточно да ја спасат својата сојузничка. Најнов таков обид е вечерашната доверба (без „покритие“), што ја изгласа  Еврогрупата во Брисел, а во која членуваат министрите за финансии на земјите од еврозоната. Со една „задршка“ односно барање: Грција да преземе итни мерки за намалување на државниот долг и на буџетскиот дефицит. Министрите нагласуваат дека Атина сепак самата ја сноси одговорноста за решавање на сопствените проблеми со државните финансии.

Грчкиот министер за финансии Јоргос Папаконстантину пред своите колеги од еврозоната го претстави планот на грчката Влада за стабилизирање на економијата. Документот предвидува буџетскиот дефицит на Грција да биде намален од минатогодишните 12,7% од бруто домашниот производ на 8,7% оваа година, а во следниот период, до 2012-та година, да достигне 3%. Планот предвидува и постепено намалување на државниот долг по 2012-та.

„Дознав од информациите, кои ни ги презентира нашиот грчки колега, дека мерките кои Владата планира да ги преземе се во вистинска насока“, изјави претседателот на Еврогрупата, Жан Клод Јункер.

Тој изрази надеж дека Грција во разумен рок ќе воспостави баланс на сопствените државни финансии.

Проблемот со грчките финансии ќе биде разгледан на утрешната средба на министрите за економија на 27-те земји-членки на Европската унија во Брисел.