Несериозен, па и карикатурален беше настапот (15.03) пред јавноста на екс министерот за култура Благоја Стефановски. Сепак, незаслужено беше одмолчен. (Медиумите само „голо“ информираа.) Ако не поради друго, барем поводно уште еднаш да се (у)каже во што е, каде е проблемот на „незгодната“, најчесто лицемерна позиција на сегашната опозиција: во сопственото (не)чинење кога таа ја практицираше власта.

Тоа поинаку се нарекува: немање ниту морално, ниту какво било друго право да се посочува на работи кои самиот си ги правел. На пример, партизацијата на културата.

Излезе Стефановски пред новинарите и рече:

„Македонија не може на секои четири години да почнува од почеток во македонската култура. Македонија не може да ја поднесе оваа партизација во културата, овој тип на забрани што и поголемите култури не можат да ги направат“.

Циниците знаат да речат: „Тресна зелена и остана жив (па и здрав)“. Бидејќи ние не сме такви, не велиме така, туку само (се) прашуваме без да бараме одговори (оти ги знаеме):

Зошто „на секои четири години“? Зарем Македонија не поднесува партизација на културата цели 16 години? И тоа не „четири по четири“? Дали со тоа што го кажа мислеше и на партизирањето на стартот од сопственото министерување? Колку раководители смени тој кога стана министер?

Да, точно, проблематично е, па и неприфатливо да се сменат 7-мина стручни раководители кои биле блиски до СДСМ, а притоа да се вработат тројно повеќе луѓе. Ама пак, сами по себе се наметнуваат некои прашања:

Дали тие биле само блиски? Да не биле членови на неговата партија (макар некои од нив)? Зошто не биле во Министерството пред тој да влезе во него како министер?

Не е само Стефановски тој кој го крева гласот против она што на кадровски план е направено во Министерството за култура. Го кренаа и сменетите директори на Балетот, на Драмски, на Музејот на Скопје и на Турскиот театар (кој останал и без локација за своја зграда; тврдење кое нужно бара дообјаснување и аргументи-  зошто, на пример, не била изградена?).

Стефановски беше уште поконкретен, па посочи дека во филмската програма е направена партиска поделба на „наши“ и „ваши“, со што „и се нанесува долгорочна штета на државата и на културата“. Изнесе уште некои „скандалозни“ потези како „доказен материјал“: протерувањето на балетскиот уметник Чичијашвили, парализирањето на работата на културните центри во Софија и Њујорк, а поставувањето на скулптурите пред Владата односно вадењето од археолошките локалитети Климе Коробар, поранешен директор на Музејот на град Скопје, го окарактеризира како една од авантурите на Паско Кузман која „и нанесува штета на Република Македонија“. Притоа не објасни каква и колкава. (Патем, токму пред влезот на Музејот одамна се поставени археолошки споменици и, колку што може да се види, се уште ништо не им фали: башка што поставувањето пред Владата е привремено.)

Стефановски и соработниците најавија јавни трибини за состојбите во културата.

Да, постои и станува неподнослива партизацијата во културата, но и во сите други области на нашето севкупно живеење (на пример, партизацијата на бизнисот). Меѓутоа, таа не е ниту од вчера, ниту од завчера. Трае цели 16 години, па и пред тоа, одамна. Меѓу другото, една од главните „домашни задачи“ на СДСМ (партијата на Стефановски) на патот кон Европската унија, која не ја исполни, па и ја остави во аманет на новата власт, беше токму таа- департизацијата. Зошто им беше поставена ако не го правела тоа како што, според „обелоденувањето“, го прави сегашнава? И што ако третина од „тројно повеќето“ вработени (другите две третини треба да се анализираат од други аспекти, а пред се од економски и функционален) се исто така стручни, а само блиски до ВМРО-ДПМНЕ или ДПА?

Конечно: зошто Стефановски како министер не се опкружи со „чисти“ (ниту блиски) односно независни, авторитетни, почитувани творци, личности, и со меѓународно потврдени вредности? Се разбира и стручни?

Крајна цел? Повеќе од јасна: однапред да се обезбеди алиби за сопствениот пораз на претстојните вонредни парламентарни избори. Со други зборови, за оној што ќе изгуби тие „мора да  бидат“ нерегуларни, нефер и недемократски. Па ќе следи барање, веројатно со помош на меѓународниот фактор, тие да се поништат.

Ова што се случува со денови, веќе два- три месеци, е фактички предвремена, предизборна кампања во која учествуваа неколку опозициони партии со медиумска поддршка на медиумите чиј сопственик е обвинет за повеќегодишен криминал.

Дали „кулминативната точка“ се списоците што ги обелодени и со лажно претставување и загрозување на приватноста јавно (во снимен и емитуван прилог) ги проверуваше А1 ТВ? Да, токму на предвремената, што ќе рече незаконската предизборна кампања. Се поставува прашањето: зошто „скандалот“ не беше откриен подоцна, по нејзиниот официјален- законски почеток?

Одговорот е познат: предизборната кампања и самите избори внимателно ќе ги надгледуваат бројни домашни и меѓународни набљудувачи, па таква груба манипулација е „опасна“ доколку се открие макар еден таков случај, а не цели списоци. За такво нешто би било и предоцна. Вообичаено, во предизборната кампања, пла и на денот на изборите се применуваат многу „пософистицирани“ методи.
Уште нешто: многу е полесно да се режира, фалсификува медиумска валканица против власта, зашто пред се таа е одговорна за комплексноста на регуларноста на изборите. Одговорноста на опозицијата е многу помала, а тоа значи и вниманието спрема неа, следењето на нејзините дејанија е послабо.

Конкретно за случајот „Притисок врз гласачи“ (ако може да се нарече „скандалот“ на А1 ТВ), а за кој, нормално, СДСМ побара оставка на премиерот Груевски (Гордан Георгиев: „Во секоја нормална демократска држава после ваков скандал премиерот не само што безусловно поднесува оставка, туку се повлекува и од политиката“.), но и „одговорот“ од ВМРО- ДПМНЕ кој, патем, не е неочекуван:

Не станува збор за никаков скандал, ниту за нешто што изненадува, а најмалку шокира! Дури и А1 ТВ тоа го потврдува со потсетување на забелешките на извештајот на ОБСЕ/ОДИХР за локалните и претседателските избори во 2009. година.

Имено, биле забележани бројни, загрижувачки искази за притисоци или застрашувања на граѓани во врска со изборите, потоа на државни службеници- да поднесат листи на лица кои би ја поддржале владејачката партија; потоа закани за даночни контроли на носителите на трговска дејност и закани за укинување на пензиските и социјалните бенефиции доколку не ја поддржат партијата на власт.

Она на што треба да се укаже е дека ниедна партија, ниту од позицијата ниту од опозицијата, не е имуна од давање на партиски задачи на своето членство, особено кога станува збор за избори. Какви би можеле да бидат тие на теренот, освен „кампањски“, односно привлекување- убедување или „обработка“ на што поголем број на гласачи за својата партија? Како, на кој начин? Се разбира, не со притисоци и закани (доколку такви се потврдат, нужна е осуда од сите, а санкционирање од страна на институциите на системот), но кога станува збор пред се за партиското членство, меѓу другото и со реализација на партиски задачи.

А дали е различна „тежината“ на списоци со буквално исти задолженија на членови на СДСМ? ВМРО- ДПМНЕ до јавниот обвинител достави документи со кои се бара да се утврди колку СДСМ со проектот „20 х 5“ го прекршил законот. Имено, до нивното партиско седиште стигнале документи од „разочарани социјалдемократи“ кои биле задолжени да донесат по 20 лица кои со сигурност ќе гласаат за СДСМ.
Спиро Ристовски од ВМРО- ДПМНЕ:

„Оваа документација ја доставуваме до Јавното обвинителство кое има за задача да ја утврди нивната веродостојност, да го расветли сомнежот за тоа дали СДСМ на овој начин врши манипулација и подведување на граѓани за да гласаат за оваа партија. Ние очекуваме Јавното обвинителство да покрене случај кој потоа ќе се процесуира низ судските инстанци. Овие документи се со официјални ознаки на СДСМ и со печат на Андреј Петров“.

Реакција на „збунетиот“ Гордан Георгиев од СДСМ:
„Доказите што ги поднесоа до Јавното обвинителство можат слободно да ги фрлат во кантите на Ставрески што ги отвораше, бидејќи тоа се тотални глупости и измислици“.

Веднаш потоа си противречи на себе си:
„Третпат кажувам дека тие списоци се легални и доставени до ДИК. Тоа се нашите најсилни момчиња – Да, најсилни по волја и срце, партиски активисти кои ќе ги чуваат кутиите на денот на изборите и ќе ја бранат слободата на денот на изразувањето“.

Легални списоци за во кантите „на Ставрески“ со „тотални глупости и измислици“?!

Јавниот обвинител е пред мошне тешка задача. Да се пронаоѓа „непознат сторител“ („скандалот“ што го „откри“ А1) и да се оценува- разграничува што е партиско задолжение, а што манипулација, подведување, притисок…

Жестоката реакција на опозиционата СДСМ не е предизвикана поради „фрлените пари“ за печатење на книгата- отчет (лично воопшто не ми изгледа дека е луксузно издание, та да чини „дури“ милион евра!; според моите скромни познавања на печатарските услуги, ќе да е грешка- додадена најмалку една нула), туку токму поради „отчетувањето“, односно резултатите.

Оние што се стручни за политички маркетинг знаат дека токму отчетот е најсигурна и најдобитна предизборна „карта“.

Само напишаното- отпечатеното е лесно проверливо, особено кога се тврди дека е лага. Ако се покаже и докаже дека не е?

Вицепремиерот за европски прашања Васко Наумовски на прес- конференција истакна дека „Отчетот за работењето на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ 2006-2011“, што излезе како прилог на дневни весници, е дел од заложбите на партијата за транспарентност и одговорност пред граѓаните:

-ВМРО-ДПМНЕ е прва политичка партија во Република Македонија која дава отчет пред граѓаните во многу прецизна и транспарентна форма како што е оваа. Кога ја добивме довербата од народот презедовме обврска да реферираме за она што сме го сработиле, за проектите кои сме ги спровеле, за реформите и за модернизацијата кои сме ги направиле. Обврска да истакнеме јавно дека ветувањата кои сме ги дале ги исполнуваме. Таа обврска денеска ја исполнуваме

Проектите што се реализирани во целост претставуваат 83% од вкупниот број, а проектите што се реализирани и што се во тек заедно сочинуваат 98% од она што го ветивме на изборите и за што јавно дадовме збор во текот на управувањето со државата дека ќе го оствариме.

Притоа посочи дека од 2006. година до  првата половина на 2011. во целост се исполнети 1.185 од вкупно 1.428 ветувања и е започната или веќе тече реализацијата на дополнителни 216 проекти. Не се завршени 1,33% , а чија реализација ќе биде дел од новата програма на партијата и ќе бидат остварени по воспоставувањето на неопходните услови. 8 од вкупно 1.428. проекти нема да бидат спроведени во најголем дел поради изнаоѓање подобра алтернатива за нивна реализација. Реализирани и голем број проекти што не биле во програмата, а кои биле спроведени поради доброто работење и изнаоѓањето средства за нивна реализација или поради тоа што граѓаните или компаниите тоа го побарале.
Секој граѓанин може да ги прочита и ние апелираме да се издвои време да се прочита за секој да може да се увери дека гласот кој го дал за оваа политика на изградба на Татковината и за грижа за своите граѓани дала резултат, дека ветувањата кои сме ги дале се реализирани.

Премиерот Никола Груевски изјави оти отчетот на Владата на ВМРО-ДПМНЕ е прв таков гест од владејачка партија во досегашната историја на државата и воведува нов стандард во политичкото делување, а ќе создаде и големи очекувања кај граѓаните во иднина тоа да го прават сите политички партии.

-Ние сме партија која што на некој начин воведе не само давање на конкретна програма со рокови со конкретни проекти, со носители на тие рокови со датуми кога ќе бидат завршени, туку и отчет пред граѓаните. Такво нешто во минатото, ќе се потсетите, немаше. Ниту програма, ниту отчет имаше, особено кога доминираше на политичката сцена СДСМ некаде во 90-те а и потоа, до доаѓањето на ВМРО-ДПМНЕ во 2006. година. И да се правеа некакви програми, тие беа прилично општи, еднаш покажани на камера и никогаш видени од граѓаните. Овојпат имаме програма од 2006., 2008. исто така, која што е многу конкретна, која што е многу мерлива, која што секој може точно да пресмета што било ветено, до кога било ветено, која што цело време е на нашата веб страна, програма којашто беше дистрибуирана во стотици илјади примероци до граѓаните.

Ние не бегаме од тоа што сме го ветиле. Првпат во историјата на земјата имаме ситуација кога владејачката партија по 4,5 години од владеењето излегува пред граѓаните со исто така конкретен отчет како што беше конкретна и програмата, во кој што кажуваме што е завршено од програмата, што е во тек, а не е завршено, и што не е започнато што е сосема мал дел од нашите активности.

Мислам дека веќе доаѓа период во Македонија кога ќе биде неизбежно партиите, наместо само со препукувања, пред граѓаните да излезат со многу конкретна програма која што граѓаните ќе ја прочитаат и ќе ја валоризираат преку нивното давање на глас, но и ќе ја оценат. Веќе нема да може да поминат во Македонија неразумни ветувања, неразумни напаѓања на противникот, без разлика дали тој бил добар или лош. Веќе работите се кристализираат, добиваат еден свој облик и граѓаните имаат изострено чувство за тоа што е можно да се направи во 4 години, што не е можно да се направи. Затоа што веќе имаат видено и конкретна програма и конкретен отчет.

СДСМ го обвини ВМРО-ДПМНЕ за „расипништво и безмилосно трошење на народните пари“ поради изданието „Отчет за работењето на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ 2006-2011 – Македонија не запира повеќе“ од 260 страници.

Јани Макрадули, член на Извршниот одбор:

-Ако до вчера за еден месец потрошија еден милион евра за реклами, сега само за еден ден успеаја за книга полна лаги да потрошат еден милион евра. Книгата е испечатена во услови на рекордна сиромаштија, не содржи одговори како и каде се трошат народните пари и се фрлени милион евра во бунар. Со овие пари можеше да се изгради едно училиште или, пак, еден студентски дом, дури да се реновира една болница. Доволни се и за отворање  фабрика и нови работни места.

Вчера зборувавме за владините реклами, а денеска граѓаните се сведоци на уште едно ново расипништво на Груевски и ВМРО ДПМНЕ. За некои предмети учениците се уште не добиле книги, но затоа денеска експресно беше испечатена ВМРО-вската книга под мотото: лагите на Груевски не запираат повеќе! Таксиметарот на фамилијата забрзува“.

Интересна реакција на економистот Никола Узунов кој, патем, веќе јасно и „транспарентно“ се декларира како СДСМ-овски експерт: отчетот е дегутантна  пропаганда на власта. Граѓаните во „партиската книга“ се информирани за сите проекти и за најситните – но нема отчет за парите што се вложени за се да се реализира.

-Во книгата нема финансиски отчет за најспорниот проект што го одбележува владеењето на ВМРО ДПМНЕ како симбол на нивниот мандат- „Скопје 2014“. Откако ги поставија Илинденците и лавовите, голем дел од бронзените статуи во кои ВМРО ДПМНЕ даде милиони евра лежат по хангари и чекаат погоден момент за да се постават со неизбежната црвена панделка. Камен – темелници, патриотски проекти, партиски реклами, дебели промотивни книги и реклами на одбрани медиуми – премиерот,како што и самиот рече, успеа да создаде нова култура на политичко работење.

Не е јасно во што е дегутантноста на отчетот. Во книгата нема финансиски отчет? А зошто да го има? Не е познато колку пари се потрошени за „најспорниот проект“? Па, само А1ТВ досега многупати пати ја информира јавноста за „стотици милиони евра“! Можно ли е Узунов да не ја гледа „најгледаната народна телевизија во Македонија“?

Отчетот е пропаганада? Зошто да не? СДСМ и сите други не прават и допрва нема да прават предизборна пропаганда? Во колку примероци СДСМ планира да ја отпечати својата програма- заложби и ветувања? Колку пари ќе потроши за неа? Да не им биде само „усно“ презентирана на граѓаните и нивните потврдени и потенцијални гласачи.

А дали за „партиската книга“ се потрошени еден милион „народни пари“, тоа е во најмала рака сериозно обвинување за кое би можело и да се одговара доколку е лага.

Ќе биде мошне интересна реакцијата на најавената нова програма која ќе ги замени досегашните „Преродба во 100 чекори“ и „Преродба- надградена и проширена“.

Никола Груевски:

-Станува збор за програма која е конкретна и за која сите можат точно да пресметаат. Не бегаме од тоа што сме го ветиле, туку напротив. ВМРО-ДПМНЕ излегува со тоа што е започнато да се гради, со тоа што е изградено и со тоа што допрва ќе започне да се гради според запишаното во програмата.

Програмата на партијата во нарениот период ќе биде дистрибуирана до медиумите. Којзнае, за неа можеби ќе бидат потрошени и повеќе од 1 милион евра.

Не беше неочекувано, но пратениците како да заборавија дека се собраа последен пат ЗА ДА ГО ВРАТАТ ПРАТЕНИЧКИОТ МАНДАТ добиен од граѓаните на Република Македонија на избори!

Наместо макар „најопшт“ јавен отчет, макар „пратеничко групен“ со кој ќе се обидат да го прикажат како одработен пратеничкиот мандат, слушавме жестоки препукувања и (само)обвинувања дека овој собраниски состав бил најлошиот во сиот изминат 20-годишен демократски плурален живот на земјава. Како тие да не беа дел од него!

А неприсуството на пратениците од СДСМ или „доследниот бојкот“ („до последен здив“) не само што е проблематичен, туку е и катастрофален за партијата, а што ќе се покаже на изборите.

Тоа најнапред значи дека тие НЕ ГО ВРАТИЛЕ СВОЈОТ ПРАТЕНИЧКИ МАНДАТ! Бидејќи не присуствуваа, значи не учествуваа во распуштањето на Парламентот, за нив ТОЈ НЕ Е РАСПУШТЕН. (Без оглед што одлуката за распуштање се носи со двотретинско мнозинство, а ја потпишаа сите присутни 79-мина пратеници.) Од друга страна, СДСМ ќе учествува на вонредните избори и ќе бара нови пратенички мандати. Доколку не понуди список со НОВИ КАНДИДАТИ, доколку на изборните листи во сите изборни единици се појави КОЈ БИЛО од досегашните пратеници, ќе биде во најмала „рака“ проблематично: ДА СЕ БАРА НОВ ПРАТЕНИЧКИ МАНДАТ, А ПОСТОЈНИОТ НЕ Е ВРАТЕН. Не се работи за некаква симболика, туку пред се и над се за почит на избирачите и лично и партиско достоинство.

Следевме жестока расправа помеѓу пратениците на ДУ и ДПА (чии пратеници исто така ја бојкотираа работата на Парламентот повеќе од една година, но дојдоа ДА ГИ ВРАТАТ ПРАТЕНИЧКИТЕ МАНДАТИ), на моменти и со речник кој не му доликува ниту на просечно култивирана личност („да ви ја скинеме главата“). Веројатно во предизборната кампања ДПА ќе оди (главно) токму со барањата поради кои бојкотираа: нов политички договор, автентично толкување на Законот за амнестија и нов Закон за службена употреба на албанскиот јазик.

Жестока дебата имаше и помеѓу македонските пратеници- од ВМРО-ДПМНЕ и опозиционата ЛДП. Ќе останат запаметени, а можеби и со „соодветна реакција“ во предизборната кампања зборовите на Јован Манасиевски (од СДСМ и лично „мртвиот Индијанец“ Бранко Црвенковски):
„40 пратеници ќе имате, со тоа не се прави влада. И ве молам, оставете го Бранко Црвенковски. Што трошите муниција на мртов Индијанец? Што зборувате за Црвенковски? Тој е минато, тој тоа го знае. Тој нема да се кандидира на ниедна листа. Што го мачите човекот? Во потрага е по премиер, зашто никој не прифаќа да влезе во пораз“.
Претседателот на Собранието Трајко Вељановски со право поентираше во своето обраќање:

„Мора да разбереме дека пратениците во делот на обврските не се и не треба да бидат различни од сите други граѓани во државава кои работат макотрпно и кои секојдневно мора да ги исполнуваат своите обврски. Од друга страна, не знам дали некој друг претседател на Собранието бил толку активен да ја врати опозицијата во парламентот. Трпеливо чекор по чекор разрешивме повеќе спорни прашања во текот на овој мандат. Доколку парламентарниот политички дијалог се одвиваше во континуитет, без оглед колку беа големи недоразбирањата, ќе дојдевме до заеднички решенија во интерес на граѓаните“.

Што се однесува на изборните калкулации, нормално е да ги држат во строга тајност оние партии кои се во „грч“, кои или не се сигурни во изборна победа или знаат дека ќе изгубат, па со „правилен“ избор на кандидати ќе се обидат колку- толку да го ублажат поразот. Во најтешка и најнезавидна ситуација е СДСМ. Оваа главна опозициона партија за првпат ќе мора да „работи“ за свој нелидерски кандидат- за премиер кој нема да биде едновремено и партиски лидер. Бранко Црвенковски треба сиот свој лидерски авторитет да го вложи во некој што ќе биде „негов“ (послушен) премиер. Ќе најде ли таков-  доброволно инфериорен и однапред етикетиран како „Бранков послушник“? И како тој ќе се брани дека нема да биде тоа, односно дека граѓаните не гласаат за Бранко, туку за него?

Адутот на Црвенковски во најголема тајност? Не, туку во најпроблематична! Се разбира, не помала грижа е и изборот на кандидати за пратеници. Очигледно, тој не е „доволно голем“, особено ако се „избришат“ досегашните (штотуку „распуштени“) како прилично негативно „прокажани“.

Потврда на ова е поместувањето на датумот на одржување на партискиот конгрес на кој треба се да биде „расчистено“ (наместо околу 20. овој месец, на  почетокот од идниот).

На владејачката партија и е многу полесно, зашто може да настапи со сегашниот пратенички и владин состав, со неколку „освежувања“, па полесно и посигурно може да се шпекулира кои ќе се најдат на изборните листи и во кои изборни единици. Разбиурливо, и од ВМРО- ДПМНЕ се инсистира на законски утврдениот датум за тоа.

Како и да е, она што е најважно е неспорно: што се однесува на победникот- победниците и поразениот- поразените, претстојните вонредните парламентарни избори се едни од најизвесните досега. Сигурно победува ВМРО- ДПМНЕ, само со помал број на пратеници од досегашниот, но доволно за формирање на нова влада со сегашни и идни коалициони партнери. Последните релевантни истражувања и анкети на јавното мислење (деновиве) го потврдуваат тоа.

Јасна е само веќе разнишаната „пуста“ надеж дека колегите од А1 ТВ и од печатените медиуми „на Велија Рамковски“ ќе „ќарат“ одмрзнување на сметките и „колку- толку“ ќе ја покријат кловновијадата пред Владата на Македонија секоја вечер веќе два и кусур месеца. (Ако се негови, тоа е спротивно на Законот за радиодифузија кој прецизно го дефинира „медиумскиот монопол“.)

Главниот аргумент дека нема што да се очекува од средбата на Груевски и Црвенковски, а најмалку „нешто историско“, е дека опозицијата, и покрај барањето пред неколку месеци и декларираниот став дека е за предвремени избори, всушност тоа не го сака; дека се работи само за лесно читлив- разбирлив „мангупски блеф“. Во тој „контекст“ разговорите на иницијатива на Груевски (Црвенковски се пожали дека „му се читани мислите“, односно бил прислушкуван зашто пред повикот токму тој го имал предлогот за таква средба) се уште еден голем поен за него. Сега СДСМ итно да ја формира веќе најавената Влада во сенка и Црвенковски час поскоро (веднаш) да го напушти челното место на својата партија. Зашто избори ќе има (таман работа огромната предност Груевски да не ја искористи, а притоа да остане „чист“), а неучеството на СДСМ и неговата коалиција на нив (не целата опозиција) ќе значат вистинска катастрофа и нивно долгорочно маргинализирање.

Можеби „најпозитивниот“ исход е веројатно скорешната (деновиве) лидерска средба на сите релевантни партии кои ќе учествуваат на изборите што, како што изјави, го согледал и Црвенковски, а на која  е повеќе од јасно дека тој нема да биде „главен“ од опозиционерските.

Сепак, дека имало добра желба и надеж оти од разговорите нешто добро трреба се „изроди“, говори не само нивното времетарење (повеќе од 10 часа), туку пред се заедничката главна  цел и подготвеноста тие да бидат темелни, конкретни и конструктивни.

Што се однесува на барањата на опозицијата, од изјавата на Црвенковски е јасно дека она што е невозможно да се исполни, бидејќи станува збор за судска одлука- одлука на судската власт, е веќе „во втор план“. Впрочем, како што и претходно беше јасно нагласено од СДСМ (тоа не е услов, туку „предмет“ на разговорите- што е суштински голема разлика). „Проблематичното“, пак, останува такво и тешко дека ќе може да се надмине со „тенкото“ образложение.

Од изјавата на Црвенковски:
„Токму за избирачките одбори, составот, не се договоривме. Тоа е едно прашање без кое ние едноставно не можеме да дадеме согласност на Изборниот закон“.

Образложението е „тенко“ зашто власта со право потенцира дека за да се избегне партизација на избирачките одбори тие треба да се составени од членови на јавната и државна администрација, а не и со членови на партии (зашто „администрацијата е партизирана“; што во најмала рака треба да се докажува, без оглед дали „и врапците знаат“ или не).

Се разбира, проблем се и некои други барања, но тие реално може да се прифатат односно реализираат, како што се  составот на комисијата која ќе го проверува и, доколку треба, ќе го „допречистува“ избирачкиот список и начинот на гласање на дијаспората. Сосема логички и нужно е предлогот малите етнички заедници да имаат загарантирани квоти во Парламентот (за што е постигната начелна согласност) да не се решава во името на другите партии, особено во името на партиите на Албанците.

По разговорите, лидерот на ВМРО- ДПМНЕ Никола Груевски детално соопшти за што е постигната согласност: избегнување на појава на шпекулативни листи, да не се врши никаква вонредна исплата на плати, пензии или социјална помош, да не се употребуваат мобилните телефони за сликање на гласачкото ливче:

„Предложивме опозицијата да се врати во Парламентот, а доколку не се врати, за гласањето на сопствениот предлог, бидејќи претседателот на ДИК го предложи токму опозицијата, односно СДСМ, кажавме дека не се исклучува можноста парламентарното мнозинство да го изгласа самостојно предлогот на СДСМ, односно на опозицијата“.

Што се однесува на предлогот на СДСМ за рамномерно распределување на буџетските средства за медиумско презентирање, како услов за рамноправен пристап до медиумите за време на кампањите, и тој не може да биде прифатен од проста причина што статусот на медиумите не е еднаков, а особено според рејтингот на гледаност и читаност (тираж).

Од мое лично искуство и теоретски- експертски сознанија: рејтингот на гледаност и слушаност на електронските медиуми отсекогаш бил и е мошне дискутабилен, а најчесто се злоупотребува за маркетиншки цели (да се учествува со што поголем дел во делбата на маркетиншкиот „колач“). Конкретно, А1 ТВ не била и не е најгледана телевизија, со што постојано се залажува- манипулира јавноста, туку се најгледани одделни нејзини дневни односно вечерни термини (2-3 часа) „покриени“ со странски серии- „сапуници“.

Според веќе познатата и на средбата уште еднаш „обелоденета“ агенда, ВМРО ДПМНЕ предвидува денеска во Собранието да биде избран претседателот на ДИК, предложен од страна на опозицијата, и да поминат на прво читање измените на Изборниот законик.

Допрва ќе се потврди или не заложбата на 31. март Собранието да се распушти, со што би почнал изборниот циклус.

Да, најзначајното нешто поврзано со претстојните избори ќе биде средбата во четири очи помеѓу Груевски и Црвенковски, овие денови, а на иницијатива на премиерот. (Црвенковски се пожали дека му била „прочитана“ и „украдена“ идејата за неа- тврди дека го прислушкуваат).

И така. Се уште малку се менува, за да може да се рече дека конечно почнува сменувањето во Република Македонија, особено во перспективна смисла. Велам малку, што значи дека сепак се менува, ама „тоа не е тоа“. Ништо радикално, де.

А и не е за очекување. Што треба да се смени? Нешто не чини? Не чини што правеше и прави позицијата односно власта? Е, добро де, ќе се поправи, особено ако пак победи на избори, а и ако изгуби. Не и чини на опозицијата во опозиција? Е, добро де, ќе победи на вонредните избори и ќе почне да и чини. Се разбира, и на Репуиблика Македонија, тоа гарант, нема ни дилема, ни трилема, а камо ли полилема. Фалело трета опција, зашто вака не оди со „Симни се Мурто, за да се качи Курто“? Ете ја, де, се појави „десница рука“, либерал- демократите повикаа „Дојдете при нас, ние сме третата“, а и „брат Љубе“ (според некои тврдења „сестра Љубе“) се „шета“ некаде „помеѓу“.

Албанските опозициски партии ДПА и НД многу „комплицираат“- не се откажуваат од барањето за прекројување на границите на шесте изборни единици.

А таман им олесна на многумина поборници на демокератски и фер избори, во кои Државната изборна кмомисија има главна неутрална улога: СДСМ го предложи адвокатот и поранешен пратеник од оваа партија Борис Кондарко за нејзин претседател, веројатно оценувајќи го како најмалку партиски „бојосан“(?!). Дали ќе биде легален, ама не легитимен? „Дриблање“ пред „шут“: таман работа такво промашување на „празен гол“ да дозволи неговата партија! Утре (евентуално задутре или позадутре) пратениците од СДСМ (и неколкумина други опозицоионери) со кренати глави (поради исполнети услови) ќе си седнат во фотелјите на Парламентот и легитимноста ќе ја „обезбедат“.

Што со замрзнатите сметки на „најдемократските“ медиуми на Велија Рамковски? Лесна работа, ќе биде кренат „познатиот“ телефон (на Црвенковски) и ќе се одмрзнат. Па време е, на вакви пролетно- летни температури и позамрзнати работи се одмрзнуваат, се топат, а камо ли сметки за- со криминални дејанија (добро де, сосе презумпцијата). А некои „толкуваат“ дека Црвенковски „го пуштил низ вода“ Велија, со тоа што СДСМ го смени условот (колегите од „И јас сум А1“ ко да се подисплашени): одмрзнувањето веќе не е услов, туку тема –„предмет“ на разговорите.

Лично јас, со сиот мој старосен интегритрет и авторитет, сум тотално сигурен дека претстојните вонредни парламентарни избори ќе бидат најдемократски и најфер од кога било досега. Ќе видите и чуете што ќе се договорат Груевски и Црвенковски. Ма, на денот на изборите има се да тече како мед и млеко. А и пред тоа, во предизборната кампања. Како да не, кога сите барања на опозицијата, како гарант за тоа, ќе бидат исполнети.

На претстојната средба Црвенковски и Груевски ќе се обидат и, се разбира, ќе успеат да најдат решение за отворените прашања и да бидат распишани предвремени парламентарни избори. Потоа ќе се одржи лидерска средба „од поширок формат“ (ко што бара Црвенковски, а и други- колку да не се најдат во друг „план“).

Мошне важна и сериозна, односно разумна изјава на Црвенковски:

„Поканата за средба му ја прифаќам и однапред му соопштувам дека прашањето за избори не е само на СДСМ и ВМРО-ДПМНЕ. На таа средба ние можеме дури и да се договориме, но останува потребата за лидерска средба на сите парламентарни партии кои ќе учествуваат во изборниот процес. Се надевам дека ќе го убедам да го прифати предлогот и да свика лидерска средба“.

Да бидам докрај искрен, и јас лично ептен се надевам дека лидерската средба ќе биде свикана, сеедно дали тоа ќе биде со појадок, ручек или вечера.

А од изјавата на прес конференцијата најмногу ми се допадна следново од Црвенковски, што е, се разбира, ептен за паметење:

„Доста беше перчење и чаламење. Ајде да се договориме, па да одиме на избори“.

Најавата со која на многумина им олесна (само не е сигурно дека е видена и чуена, зашто беше на „латасовската“ Сител ТВ, а не на „И јас сум А1“):

Во интервју за магазинот „Ние“ (на колегата Драган Атрноновски, „сителџија“, ама внимателно премолчуван дека е тоа кога е проблем „латасовштината“), Бранко Црвенковски изјави дека не е битно дали предвремените избори ќе бидат во мај или јуни, туку се битни правилата на игра, посебно кога е во прашање „расчистувањето“ на медиумскиот простор:

„Што се случува во овој период? Груевски го расчистува медиумскиот простор. Тие медиуми кои што се критички настроени кон него, не само што не добиваат средства од буџетот, туку реши да ги затвори. Нека се даваат тие пари, според критериумот на гледаност. Во тој случај А1 треба да ги добие најголемите пари, а не на пример Сител и Канал 5.
…

Од кога се одвива случајот „Пајажина“? Проаѓа веќе трет месец? Луѓето се во притвор, сметките се блокирани, се повикуваат сведоци. Слушнавме ли ние досега, во јавноста, Обвинителството да се позанимава со тој дел за плаќање на партиска кампања со буџетски пари? За каква борба со криминалот зборуваме? Принципиелна или политички селективна? Кому во оваа земја не му е јасно дека одлуката да се затвори А1 беше политичка одлука на Никола Груевски?“.

За барањето на албанските ДПА и НД (недоговорено):

Според пресметките на ДПА, бројот на избирачи во шестата, тетовско- гостиварска изборна единица, спротивно на законот, има 30.000 гласачи повеќе од петтата и 34.000 од третата изборна единица. Доколку тоа не се корегира, изборите ќе бидат неуставни бидејќи сегашните продуцираат нееднаквост на гласот и дискриминација.
За гласачкото тело да биде соодветно со бројот на пратениците што ги избира, Нова демократија предлага шесте изборни единици да се спојат во 3: првата со втората, третата со четвртата и петтата со шестата изборна единица.

Според законот, пак, сразмерот на гласачи помеѓу избирачките единици не смее да отстапува повеќе од плус/минус 5%, или во бројки не повеќе од околу 14.000 гласачи.

Нема никакво значење тоа што прашањето за ново прекројување се најде на маса и пред членовите на ДИК, ама по кратка дискусија беше отфрлено. Когха ќе дојде Кондарко на чело…Впрочем, надлежно за тоа било само Собранието.

На конгресоти на ЛДП просто изненади, просто шокира лидерот Јован Манасиевски со својата инвентивност. Лично мислам дека многумина, особено од СДСМ и ВМРО- ДПМНЕ остави со отворена уста: доколку тој стане премиер, проектот „Скопје 2014“ ќе го надгради и прошири со два нови музеја- едниот за Груевски другиот за Црвенковски:

„Гаранција за одржливоста на овој проект, дека ќе биде така, е тоа што за одржување и раководење на овие музеи ќе ги избереме најдобрите можни кустоси, со доживотен мандат: за музејот посветен на Никола Груевски кустосите Латас и Неделковски, а за музејот посветен на Бранко Црвенковски господата кустоси, Ефтов и Геровски“.

Само уште да не заборавеше да каже колку ќе чинат „народни пари“. Притоа, „за секој случај“ потенцира дека не мафтале и не се заканувале со прстот на ВМРО-ДПМНЕ, ниту со тупаницата на СДСМ, а и едните и другите ги нарече милозвучно „дечки“:

„На овие избори, на сите тие што ни се закануваат со прстот, што ни се закануваат со тупаницата, да им кажеме „Фјрон „дечки“, вашето заврши“.

Изненади и Адреј Жерновски со својата духовитост:

„Многумина денес од вас дојдоа да го добијат одговорот – кој е змијата а кој магарето? Меѓутоа, сакам да ви кажам дека го немаме одговорот, затоа што е сеедно“.

Па сега, ако се размисли подлабоко, навистина е сеедно, само што кога змијата ќе му се нафрли на магарето, а ова ако не успее да ја клоцне…

Во секој случај, серизони за замислување се основните заложби на ЛДП: наместо 22-12 министри, наместо 123- 90 пратеници, отворени изборни листи, функционери без два пасоша, воведување на нулта стапка на данок на добивка (?!), укинување на дискриминаторскиот данок за вкупен приход за микропретпријатијата, нулта толеранција за наплаќање на обврските на Владата, даночна политика во функција на економскиот развој, консолидирана државна позиција, прашањата врзани за идентитетот и јазикот да не бидат третирани, а секое решение постигнато низ процесот во ООН да оди на референдумска потврда на граѓаните (последново ми е некако ептен „блиско“ на БМРО- ДПМНЕ).

Се одржа основачко собрание на новата партија „Демократска десница“. Претседателот Филип Петровски порача дека тоа е израз на потребата на дадениот политички момент. Политичкиот систем е блоковски поделен, узурпиран и оттуѓен од граѓанинот, кој е фрлен на маргините. Демократска десница  партија ќе понуди конкретни и брзи решенија, а нема да се занимава со плукање по другите и нема да бара изговори насекаде. Ај ќе видиме што ќе биде што од тоа во кампањата.

Ништо ново на 14. конгрес на ВМРО- ДПМНЕ, што се одржа во Битола? А што треба кога на „дечките“ се им оди ко „подмачкано“? Само „злонамерните“ и „заслепените“ (од високи неоданочени плати…Ах „И јас сум А1“) цинично забележаа дека Груевски како „единствен кандидат“ пак бил избран за претседател на партијата (како беше избран Црвенковски, Манасиевски…?), дека во својот говор не рекол ништо ново, а делегатите и партиското раководство продефилирале по битолски Широк сокак, ама не ги слушнале маките и дилемите на Битолчани. Ги одминале и оние на кои им било најтешко. Што на „брат Љубе“, на пример, гледаме и слушаме на „И јас сум А1“, тоа не може, нема шанса да му се случи! Издвоија два „акцента“:

„Црвенковски, излези на избори, ако го почитуваш сопствениот народ. Не се криј, не се затскривај зад измислени, неостварливи барања, кои не ти поминуваат веќе ни кај сопственото членство. Мнозинството од народот денес сака избори. Време е.
(…)
Мора да победи правната држава, да победи правдата. Спроведување на правото и на законите. Или хоштаплерајо или спроведување на законите од страна на државата“.

Се си тече, а допрва ќе почне да истекува.

Се разбира, ги имам предвид и условите што ги постави, од кои самиот знае дека еден, кој се покажува дека му е најважен (одмрзнување на сметките на А1 ТВи печатените медиуми на Велија Рамковски), е неостварлив. Затоа што станува збор за судска одлука  која не може да се преиначи со политичка. Без оглед дали се употребувал и може да се употреби „телефонот“ кој го користел Црвенковски кога бил на власт при слични „деликатни проблеми“ ( според сопствено признание, нему му е познат, а како што изјави- тврди „го знае и Груевски“).

Лично, одамна не им верувам на моментните рејтинзи на партиите со кои одвреме- навреме, а во последно време ептен често не „бомбардираат“ разноразни „стари“ и штотуку формирани организации и  агенции за испитување на јавното мислење(најчесто „анкетарски“). Токму затоа што тие се „кројат“ исклучиво со помош на анкета, и тоа телефонска, на „релевантна“ група на испитаници. Имено, оние што барем малку ја познаваат оваа проблематика знаат дека таквото испитување е најнесигурно и подложно на најгруба манипулација.

Во овој контекст го споделувам ставот на лидерот на СДСМ, Бранко Црвенковски, дека анкетите што се спроведуваат во Македонија се релевантни „колку што е судството во неа независно“.

Зошто тогаш  упорното, секојдневното „релативизирање“ и тврдење дека високите рејтинзи на ВМРО- ДПМНЕ и Никола Груевски се „драстично намалени“, дури и со небулозни, па и крајно ступидни тврдења за „масовно напуштање на орото на Груевски“ (15.000 неделно или месечно- „сеедно“?!).

Затоа што анкетите за НЕСОМНЕНАТА голема предност на позицијата на власт се најголемата потврда на блеферството на опозицијата во врска со барањето за „итни“ предвремени парламентарни избори („Ако може денеска- денеска!“) Затоа што и на „жолтите канаринци“ (да, помеѓу нив и оние што неколку дена „седеа и летаа“ во македонскиот Парламент) им е совршено јасно дека ПОРАЗОТ не можат да го избегнат. Освен…бојкот кој не може да биде со „седење во папучи пред телевизорот на денот на изборите, туку…“ на улица…инцинденти и се на тоа слично.

Се разбира, и јас сум еден од оние кои сметаат  дека е нормално, од низа објективни и субјективни причини, разликата помеѓу позицијата и опозицијата да се намалува. Дека веќе не е 1:3 и дека можеби до денот на изборите ќе биде и помала од 1:2. Меѓутоа, никој (и мојава дребност, вклучувајќи ги и аналитичарите и експертите на опозицијата (без и со наводници), НЕ СЕ СОМНЕВА во уште една победа на ВМРО- ДПМНЕ, односно Груевски и неговите коалициони партнери.

Експертите за политички маркетинг (не во наводници) знаат за тн. суптилен маркетинг кој дава многу поголеми и потрајни резултати од „грубиот“. Во рамките на првиот, на пример, спаѓа јавната искреност и објективност односно самокритичност, но исклучиво поткрепена со аргументи и факти, со јасно и прецизно диференцирање на „она што е и не е“. Или, пак, споредбените анализи на сегашни со резултати од минатото, а во корелација со реално остварливи во непосредна иднина. Наспроти тоа, „грубиот“ маркетинг (примитивизам, јасно изразен недостиг на политичка, но и основна култура во настапот пред јавноста, афективност, манипулација со случаи и „слуѕчаи“, негирање на какво било постигнување на власта, премолчување на реалните- објективните состојби кај нас и во светот и нивното влијание,  постојан кампањски повик за „преселување“ на партиското членство итн.)  воопшто не придонесува за растењето на партискиот рејтинг, туку напротив. Уште еднаш, по којзнае кој пат, тоа го потврдува моментната кампања (медиумски поддржана од А1 ТВ) на партиите на Бошковски и Селмани.

А рејтинзите? И во врска со нив нема ништо непознато, освен за оние кои не ја знаат ниту основната „азбука“ на политичкиот маркетинг. Најнапред дека тие не може да се менуваат „преку ноќ“, освен при некакви радикални пресврти кои исто така „не паѓаат од небо“ (на пример моментните случувања во арапскиот свет).

Став: анкетите за моментните рејтинзи на македонските политички партии и политичари не посочуваат на победникот на предвремените избори (евентуални) во Република Македонија, а уште помалку го докажуваат- потрдуваат.

Конкретно, тие воопшто не го покажуваат „трендот на паѓање“ на рејтингот на партиите на власт, ниту со која „вистинска“ разлика ќе победат. Поразот не го оспорува ниту опозицијата, бидејќи е јасно дека во меѓувреме (во наредните неколку месеци ) ништо „драстично“ во Македонија не може да се случи.

Прилично реален приказ (секогаш не апсолутно) давале и даваат единствено навистина независни, што ќе рече меѓународни организации- институции за испитување на јавното мислење (како што е, на пример, ИРИ). Или, пак, темелно и подолгорочно (на пример месечно) истражување кое би опфатило повеќе истражувачки форми и методи, а кое најмалку, дури воопшто нема да се потпира на анкетирање, особено не телефонско.

Дека не треба да им се верува на „моментните рејтинзи“, потврдува и од некои опзициони медиуми „одушевувачкото пречекување“ на резултатите од најновото истражување на „Брима Галуп“.

За неинформираните: не станува збор за странска агенција за истражување на јавното мислење и истражување на пазарот, туку за домашна, македонска, приватна „независна“ (наводите сугерираат само мој сомнеж), која своето реноме, несомнен респект го поткрепува со постојаното нагласување дека е членка на GALLUP INTERNATIONAL и во асоцијација со TNS (Taylor Nelson Sofres).

Што „одушеви“ од нејзините резултати? Дека „се топи разликата помеѓу ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ – сега таа е 5 проценти наспроти високата над двојно поголема предност што ја имаше партијата на Груевски пред половина година“ (од вест на А1 ТВ). Конкретно: на прашањето која партија би било најдобро за Македонија да победи на следните избори,  пред 6 месеци за ВМРО-ДПМНЕ се изјасниле 28%, за СДСМ 13%, а сега 17% граѓани сметаат дека треба да победи СДСМ (22% одговориле ВМРО-ДПМНЕ).

Меѓутоа, споредбата се „премолчува“ кога се изнесува најважниот податок: 33,2% од испитаниците сметаат дека на изборите ќе победи ВМРО-ДПМНЕ, 17,6 % СДСМ, 7,4% ДУИ, 1,7% ДПА, а 1% Обединети за Македонија. Овој резултат е одвај „голтнат“ (сепак е превисок и победата на предвремените избори е „запечатена“, без оглед со која разлика). Обид за „амортизација“ се прави со посочувањето на големиот број на оние кои не се изјаснуваат за кого ќе гласаат (дури третина од анкетираните), но со погрешен заклучок дека тие најчесто го одредуваат исходот на изборите. И „бабите“ знаат дека не се тие „факторот“, ниту неутралните, туку неопределените гласачи.

Мошне интересни (па и забавни) се споредбите помеѓу анкетата на „Брима Галуп“, спроведена во периодот од 26. јануари до 3. февруари (во која учествувале 1.158 полнолетни граѓани, а маргината на можна грешка е 2,89%)  и онаа од пред 10 дена на Институтот за политички истражувања – Скопје (ИПИС), спроведена телефонски во периодот од 25. до 28. февруари, на стратифициран примерок од 1.100 испитаници (без посочување на маргина на можна грешка).

Комплетно ги презентирам двете и ве оставам на личната „расположба“:

Истражување на „Брима Галуп“:

Доколку утре се одржат парламентарни избори 18 % од граѓаните би гласале за ВМРО-ДПМНЕ, за СДСМ би гласале 11,2%, за ДУИ 8,6% и за ДПА 2,9% од македонските граѓани со право на глас. Сите останати политички партии би добиле под 1% од гласовите.

Од вкупниот број анкетирани, 55,3% изјавиле дека нема да гласаат, не знаат за кого ќе гласаат или одбиле да одговорат.

Од гласачите кои се произнеле дека ќе излезат на избори 24,5% својот глас ќе го дадат за ВМРО- ДПМНЕ, 15,2% за СДСМ, 11,6% за ДУИ, 3,9% за ДПА и 1,3% за Нова Демократија.

33,2% од испитаниците сметаат дека на изборите ќе победи ВМРО-ДПМНЕ, 17,6 % СДСМ, 7,4% ДУИ, 1,7% ДПА, а 1 отсто Обединети за Македонија.

Истражување на ИПИС:

На прашањето за која партија би гласале ако утре се одржат избори, 23,5% се определиле за ВМРО-ДПМНЕ, 13% за СДСМ, 7% за ДУИ, 3,2% за ДПА, за Нова Демократија 2%, додека ЛДП би освоила 1,1%. На изборите не би гласале 27,7% проценти, а 20,8% немале одговор на прашањето.

Премиерот Никола Груевски има најголем рејтинг кај македонските гласачи: 24,1%, Бранко Црвенковски 9,2%, Али Ахмети 6,9%, Мендух Тачи 2,9% и Имер Селмани 2,2%. На дното на листата се Руфи Османи со 1% доверба и Тито Петковски и Љубе Бошковски со по 0,5%. Вкупно 38,3% од испитаниците рекле немаат доверба во ниту еден политичар.

Најголем дел од граѓаните мислат дека ВМРО-ДПМНЕ ќе победи на следните избори:32,9%, а СДСМ 13,4%, ДУИ 5,6%, ДПА 1,7%, Нова Демократија 1%. Одговор немале 44,4%.

Вкупно 61,8% од испитаниците не го оправдуваат бојкот на собранието од страна на опозицијата, додека 26,4% го поддржуваат. Без став по ова прашање се 11,8%.

Над половина од испитаниците поддржуваат распишување предвремени парламентарни избори: 55,1% за, а против 36,5%.

А всушност се работи само за едно „нешто“: на „раздрнданата“ опозиција и е „совршено јасно“ дека помина времето кога народот беше можно да се „обработи“ (читај: придобие) само за време на предиозборна кампања, сосе вообичаениот нејзин предвремен „неформален“ период. Особено ако се има предвид нејзината (пре)длабока „однароденост“.

Оние што во континуитет ги следат изборите во Македонија, од првите до последните предвремени парламентарни и досегашните локални (помеѓу нив и мојата дребност), забележуваат дека почнува да се случува токму како што е потенцирано со насловот: ако не е се исто, се е ептен слично. Уште една од многуте потврди за тоа е прилогов под наслов „Затишје пред бура или ‘чаша култура’“, објавен на 12.05. 2006. година, а кој се однесува на еден мошне важен, еден од  (нај)приоритетните „сегменти“ на секоја програма со која се сака да се освои власта. Без оглед дали се вика „Решенија“ или „Преродбата продолжува“.

Да, веќе се забележува постапно затишје на македонската политичка сцена, иако се уште некои партии одржуваат редовни, речиси секојдневни прес-конференции. Некои од нив ги промовираа своите изборни програми, некои тоа го најавија за деновиве, но е видливо дека сите (и од позицијата и од опозицијата) како полека да се „повлекуваат“. Бидејќи е време за интензивни подготовки за предизборната кампања. Можеме да очекуваме дека во наредните денови, особено во втората половина на месецов, нивната „редовна“ активност целосно ќе замре. Особено затоа што, како што самите најавуваат, претстои предизборна „бура“.

Предизборната кампања за годинашниве парламентарни избори ќе биде мошне бурна (бура? хм!), жестока? Некои прогнозираат и мошне валкана, што ќе рече некултурна. Јас, напротив, го тврдам спротивното.

Не само што по „неминовното затишје ќе нема никаква бура, не само што предизборната кампања нема да биде бурна, жестока, па и мошне валкана, туку ќе биде тотално неинтересна, неатрактивна. Се ќе се одвива според веќе виденото во досегашните кампањи за разни избори: „прошетки по градовите и селата, промоција на кандидатите, ветувања на лидерите и „стрели“ кон противниците.

Медиумската кампања, и платената и неплатената, уште отсега се знае каква ќе биде, со каква содржина: тв и радио спотови, партиски и изборни химни- песни (всушност партиски „хитови“), „соочувања“ односно дебати за изборните програмски заложби и…толку. Неинвентивноста на изборните штабови и на оние што ги реализираат медиумските кампањи е одамна потврдена. „Копијата на оригиналот“ продолжува, дури до смешно-комични размери (на пример, доминантна боја, портокалова на ВМРО-ДПМНЕ; нели некој во една земја направи „портокалова револуција“?).

Новото, „освежителното горко“ можеше да го донесе само сосема нова опција, нова политичка партија од граѓанска провениенција, која во својата основа, во сушноста на своето постоење ќе ја имаше валоризацијата и афирмацијата на индивидуалниот творечки ангажман. Имаше инцијатива за нејзино формирање, ама навреме беше „подзапрена“ (дури поминат парламентарните избори, а после „нема гајле“ и ако се формира). Со оглед на првите јавни, промотивни чекори, сигурен сум дека таа ќе настапеше со многу оригинални идеи, ќе реализираше акции и манифестации со кои сигурно ќе привлечеше огромен број од гласачите (особено неопределените), па можеби и ќе победеше на изборите. Едноставно, затоа што на индивидуалниот творечки ангажман му се туѓи стереотипите, клишеата, стандардот, deja vu.

„Чаша култура“ не е моја метафора, туку на сатиричарите (автор е Софе Штерјоски) кои како протестен транспарент („Бура во чаша култура“) на најпрецизен начин ја означуваат повеќедецинската „зла судбина“, па и иднина на едно општество, ако сакате и држава со која владеат дилетанти, политиканти, медиокритети, малограѓани, полит-бизнис олигарси. И во која најмалото вредно „случување“ претставува потрес, опасност, кататастрофа за нив.

Моментниов период (деновиве, неделиве, се до денот на парламентарните избори) не е никаква бура, а уште помалку „чаша култура“. Тој може единствено да се означи како затишје пред „бокал не-култура“. Притоа не мислам на некакво некултурно, малограѓанско, примитивно, уличарско однесување на политичарите, а пред се на кандидатите за идни пратеници, ниту на елементарната политичка култура. Мислам на промовираните и најавените предизборни заложби во кои ќе доминира економијата (со оглед на состојбите на тој план, а пред се на бедата и сиромаштијата на „граѓанството“), со акцент на земјоделството. Културата и пошироко надградбата (ќе) ја нема ниту „помеѓу две запирки“. Веројатно некој ќе го спомне образовниот процес, пред се развојот на информатичкото општество (и ќе вети компјутери „за секој ученик“, а не, на пример, бесплатен Интернет за секој граѓанин на Македонија, од 7 до 77 години-едно од залагањата или, ако сакате, ветувањата на неформираната партија). Но културата и уметноста…

А знаете зошто? Затоа што, како што не учеа бившите комунисти и сегашни „комуњари“, се зависи од економијата. Што значи дека се друго може да почека додека не се обезбеди „базата“ (без база нема надградба).

Ги прашувам јавно политичките партии, а пред се нивните лидери:

Знаете ли што е тоа културна политика?

Важна напомена:

Во „Преродба во 100 чекори“ на ВМРО-ДПМНЕ на проекти во образованието и културата им е отстапен „задоволувачки“ простор (во наводници оти е прашање дали е), што сигурно ќе значи многу голем „поен плус“ на изборите.

Меѓутоа, недозволиво е нешто што е комплексно, дел од системот да се симплифицира, а особено да се именува со „балон што издишува“. Особено кога тој- „балонот“ е признат од „меѓународниот фактор“ како клучна исполнета одредба („бенчмарк“) од страна на ЕК за добивање на датум за почеток на преговори за членство во ЕУ. Тоа е не само несериозно, туку и штетно по угледот на државата.

Како што „женска расправа“ не би  смеела толку инфантилно да ја поттикува надежта за брзо „растурање на владиниот брак“.

Најнова прес конференција на СДСМ од се позачестените со „откритија“ и „конкретизација на заслепеноста“ на народот. Портпаролот Емилијан Станковиќ го пренесе „несоборливиот аргмент“ дека „балонот што го дуваше тројката Груевски, Маневски и Јанкуловска полека почна да издишува“: одлуките на Апелациониот суд пресудите за Владо Бучковски, Васил Тупурковски и случајот „Змиско око“ се враќаат на повторно судење во Основниот суд.

Веднаш се забележува дека „дувањето“ се третира како минато не баш определено свршено време, а „издишувањето“ како започнат процес.

Меѓутоа, многу „посериозно“ звучи оценката дека „борбата против криминалот и корупцијата стануваат најобична фарса, а со спектакуларните апсења само се газеше по достоинството на луѓето“. Едно затоа што се работи за „мешање на баби и жаби“, а друго оти очигледно најголемата опозициона партија се уште не може да се ослободи од сопствениот „манир“ кога беше на власт- да става знак на равенство помеѓу извршна и судска власт, особено кога станува збор за независност или деполитизација. Имено, во трите случаи не се работи за „крах“ на борбата против криминалот и корупцијата и на ослободување од вина, туку за пропусти во судските процеси (на ослободувањето треба да се почека). Натаму, во обидот да се прикажат како жртви отворено се лаже: за Бучковски и Тупурковски не беа „организирани“ никакви „спектакуларни апсења“ за газење на нивното достоинство.

Циничната „поентата“ на Станковиќ:

„Истата министерка (се  мисли на Гордана Јанкуловска- заб.м.), која нарачуваше СМС пораки до медиумите за да ги чекаат осомничените и да прават спектакл од апсењата и мизерното спроведување со лисици во рацете, сега се прави на удрена, демек не коментирала судски пресуди“.

Зарем треба да ги коментира за да не се „прави“?

Владејачката ВМРО-ДПМНЕ не остана „должна“, возврати дека СДСМ реагира само кога се во прашање нивни членови, осомничени за тежок криминал (што не е баш точно- Тупурковски не бил и не е тоа, а ниту поголемиот број „фатени“ во акцијата „Змиско око“). Поважно е прашањето на коеопозицијата би требало да одговори, а го постави Александар Бичиклиски, портпарол на партијата:

„СДСМ мора директно да одговори колкаво е нејзиното влијание врз судските органи. СДСМ мора да престане да ја малтретира јавноста и судските органи во Република Македонија. СДСМ мора да сфати дека во оваа држава не постојат граѓани од прв и втор ред“.

А „женската расправа“ (има ли „машка“?; ако има, во што е разликата?) би требало да предизвика поширока (се разбира, како и за многу друго ќе изостане), но не како „тресење“ на владејачкиот коалиционен „брак“, туку како изнесени аргументи и контрааргументи кои задираат и во меѓуетничките односи (навредливи „тонови“ на адреса на македонското достоинство).

Што ја предизвика пратеничката на ВМРО-ДПМНЕ Косана Николиќ Мазнева да реагира жестоко, со нагласка дека се работи за лична изјава, а не за партиски став? Две нешта: колумна на Теута Арифи во весникот „Дневник“ и изјава на Ермира Мехмети, односно „прозивка“ на Груевски наместо подигање на споменици и „јадење бурек“ да изгради стратегија со која Македонија ќе ја обезбеди евроатлантската перспектива во следните 6 месеци, зашто Албанците во Македонија не можеле повеќе да чекаат за влегување на земјата во НАТО и во ЕУ (а другите можат?!).

„Како во најлошите поглавја од романите на Орвел, ригидните не учат што е толеранција, клаустрофобичните ни држат лекции по широкоградост, а национално фрустрираните не учат за меѓуетничка солидарност и почитување“.

Според неа, „двете снаи на ДУИ“ се обидуваат да им држат лекции на граѓаните на Македонија за наводна демократичност и прогресивност:

„Двете дами во стилот на српската „кралица“ Мира Марковиќ, крајно парадоксално, во името на некаква албократија, им држат лекции на медиумите, јавноста и на цивилниот сектор.

Македонија го толерираше налетот на омраза, која секојдневно искреше од нивното перо. Хартијата ја доживуваа како калашњиков, мастилото како муниција, со која треба да се покоси на земјата се што е национално и прогресивно, се што е македонско. Мора на овие изблици на омраза, нетолерантност и ригидност да покажеме со прст и да им кажеме дека Македонија гледа и оценува. Македонија простува, но не заборава. И нема да дозволи личните фрустрации на малите луѓе да имаат и најмал одраз врз големите идеи, кои ја определуваат смислата на нејзиното постоење“.

И тоа е се. Да повторам, затоа што не предизвика, ниту ќе предизвика поширока расправа, а „сонот“ за „растурање“ на „бракот“ помеѓу ВМРО-ДПМНЕ и ДУИ „спијачите“ ќе мора да го продолжат. Не до „варијантата“ на пролет „да се трча повторно парламентарна изборна трка“. Оти станува збор само за „женска расправа“ која според нејзината „природата“ нема таква моќ.

Се менува ли нешто на македонската политичка сцена? Несомнено не! Владејачките партии, на чело со ВМРО- ДПМНЕ, се толку зацврстени на своите позиции (тоа не го покажуваат само оние на рејтинг листите) што можат спокојно да работат до следните избори, да сработат многу од ветеното и без никаков проблем, уште помалку стравување да очекуваат нова изборна победа. Додатен голем поен за нив е евро- интегративниот процес на Балканот (не само Западниот), се разбира со нужно реализираните реформи и оние што допрва следат во интензивирањето на преговарачкиот процес за членство на Република Македонија во ЕУ. Реално е да се очекува дека проблемот на Грција со името на земјава наскоро ќе се надмине и сигурно не како „предавство, пораз, срам…“, туку како  обостран и пристоен компромис, а што исто така ќе биде впишано во позитивното конто на актуелната власт.

Опзоцијата практично не постои. Главната- СДСМ Црвенковски не успеа да ја „преврти“ од „роза“ во „тупаница“, без оглед што, како што се пофали новото раководство, е сменета околу 95% од елитата до неговото „старо- ново“ лидерство. Нејзе не само што воопошто не и одговараат „брзи“ (предвремени) избори, туку уште сега е јасно дека на следните редовни, ако не се „случи“ нешто радикално, ќе доживее нов, можеби „нешто поблаг“ пораз.

Всушност, ништо не е променето во изминативе неколку години и ништо не се менува. Тоа го потврдува и мојот текст објавен под горниот наслов во електронскиот весник „Дневен е-Еснаф“ на 13.03.2006. Уверете се сами:

Станува се поизвесно дека главните долгогодишни „играчи“ на македонската политичка сцена ќе успеат да извојуваат победа во „решавачката битка“ против заедничкиот „непријател“ (може да се рече и дека успеаја): по секоја цена да го спречат да се појави и да им ги замрси конците. Токму така: бараната, но не и реално очекуваната појава на нова партија (со оглед на вкупните состојби, а особено методите на владеење- притисоци, уцени итн.), на нови луѓе со нови идеи, најверојатно нема да се случи. Велам најверојатно, зашто ги имам предвид минималните шанси во наредниот мошне кус период (2-3 месеци-до јуни) најавената Граѓанска партија-ГПМ (најавена и во дневниот печат со комерцијално „обзнание“) сепак да успее да се формира, регистрира и, најважното за следните парламентарни избори, да развие солидна инфрастуктура на целата територија на Република Македонија. Едноставно, за сето тоа се чини дека е веќе премногу доцна.

Значи, без оглед на навистина големата тајност на работата и активноста на конститутивното тело-Конститутот (до ден- денес за пошироката јавност не е познат неговиот состав, но не и за „потесната“ која, се знае, ништо не може „навреме“ да не дознае), од информациите со кои располагам конституирањето оди многу бавно и тешко, со многу пречки и валкани игри. Впрочем, тоа не е ништо специфично за оваа навистина оригинална идеја (со сосема поинаков политички дискурс, со сосема поинаква раководна структура-д осега непознати органи и тела, а примерени за партија со граѓанска провениенција- без лидер, а со лидери- авторитети итн.- види го веб сајтот на партијата и комерцијалните „обзнанија“ во дневниот печат). Помали, но исти проблеми постојните им задаваат и на оние кои како нови веќе се промовираа (во создавањето на инфраструктура проблеми имаат и ДОМ на Лилјана Поповска и ПЕО на Велија Рамковски, и „малку постарите“). Единствено нешто полесно минува НСДП на Тито Петковски, и тоа благодарение на предвидениот процес: прелевање на голем број од членството на СДСМ во неа.

Со еден збор, нема ништо од појавата на нови луѓе со нови, свежи идеи кои сплотени во нова партија сигурно ќе изојуваа лесна победа на парламентарните избори- буквално ќе ги збришеа постојните, а со оглед на нивниот катастрофален рејтинг кај гласачкото тело. Затоа велам дека постојните можат да здивнат. Сигурно им е веќе многу полесно. Досега можеби не, ама сега е сосема прифатлива оценката на Бучковски дека следните избори ќе бидат најнеизвесни. Затоа што треба да победи некој од одамна поразените!

Да повторам, на македонската политичка сцена не се случи и нема да се случи ништо ново: ниедно ново „политичко име“, никаква свежа идеја, никаков бар малку оригинален пристап, ништо пријатно (па и непријатно) изненадувачко. На радост на старите, разголени до гола кожа, истрошени, уморни, банални и безидејни.

Здодевно и банално за „обичните“, жално и сожалувачко за сите на кои „овие“ одамна им се дојдени преку глава.

А можеше ли да се очекува нешто друго? Лично мислам дека ова е клучното прашање. Има ли некој толку наивен помеѓу вас што се надевал дека постојните (кои досега без договор се менуваа на власт, а сега сигурно ќе се договорат да не се менуваат, макар да треба да се случат и чудни комбинации- коалиции, кои „на време“ ги најави еден од одамна поразените) ќе дозволат да се појави партија на личности- авторитети што ќе ги симне од власта нанесувајќи им жесток, горчлив и долготраен пораз? На такви кои во сиот изминат транзиционен период изградија „машинерија“ која кога ќе се стави во погон е во состојба да сомеле- сотре се пред себе? И тоа на „кристален“, „скандинавски“ начин, односно на фер и демократски предизбори. (Таман работа да дозволат нешто „необработено“ да се појави во предизборната кампања, а камо ли на самите избори.)

По оваа проценка (никакви односно минимални шанси да се конституира новонајавената партија), како и површната согледба во овој прилог, дали ви е тешко да прогнозирате кој ќе победи на парламентарните избори? Дали се согласувате со Бучковски дека тие ќе бидат најнеизвесни? Мислите дека таа неизвеснот е поради неутралните и сигурните апстиненти на гласањето?

Заборавате на обработката на „теренот“? Вчера беше поставен првиот камен- темелник (на едно основно училиште во Берово). Не ќе е лошо, барем како забава, да почнете да ги броите. Се разбира, заедно со црвените ленти чие сечење допрва ќе почне. „Успесите“ мора да се потврдат во „вистинско време“.