Оценката на некои новинари дека директорот на македонските електрани Влатко Чингоски отворил фронт со државната компанија МЕПСО и со Австријците од ЕВН може да се оцени како крајно дилетантска. Затоа што не станува збор за лоцирање на нечија одговорност, туку за фактичка состојба поради која имаме енергетска криза што допрва ќе му нанесува тешки „ниски удари“ на македонското стопанство, се разбира и на македонските граѓани.

Изјавата на Чинговски:

„Хидроцентралите во Македонија ги води МЕПСО, операторот на енергетскиот пазар врз основа на потребите за електрична енергија. Ќе треба да се прашаме зошто порастот на потрошувачката во Македонија во овие први 2 месеца е 14% повисок од минатогодишниот. Дали тоа не претставува грешка во прогнозирањето од страна на дистрибутивната компанија“.

Раководството на МЕПСО веројатно се уште подготвува оценка односно одговор, а од ЕВН велат дека, доколку ЕЛЕМ во изминатиот период произведуваше струја колку што вети, недостиг немаше да има.

Фактичка состојба: акумулациите се испразнети. Во времето кога имаше дефекти кај термоцентралите (РЕК „Битола“ пред се), хидропотенцијалот се користеше до максимум, па сега, во пресрет на летото, земјава е пред закана од рестрикции на вода.

Експертската јавност од поодамна алармираше дека водата од македонските езера веќе не смее да се користи за производство на струја се додека не се подобри состојбата со резервите на вода. Тоа го потврдуваат и од Управата за водостопанство. Оттаму апелираат за внимателно трошење на водата.

Во меѓувреме,  објавено е дека 9 компании доставиле понуди до МЕПСО на тендерот за увоз на струја што недостасува за годинава. Земјава бара 300 гигават часови електрична енергија. Иако веќе еднаш набави, се покажа дека тоа е малку, па се потребни нови количини. Дополнителниот увоз земјава ќе ја чини повеќе од 35 милиони евра.

За енергетскиот проблем секогаш треба да се има предвид неверојатниот тренд на пораст на цените на енергенсите на светските берзи, кој е веќе катастрофален за светското стопанство (а е резултат на обезвреднувањето на американскиот долар- дали со цел да се избегне „неизбежната“ рецесија во САД?).

Нафтата денеска (12.03.) достигна рекордна цена од над 109 долари за барел, како реакција на падот на вредноста на доларот на рекордно ниско ниво во однос на еврото. На денешните електронски тргувања пред отворањето на Њујоршката берза, американската лесна нафта за испорака во април достигна цена од 109,20 долари за барел. Последниот раст на цената на нафтата уследи откако еврото на европските валутни берзи достигна рекордна вредност од 1,5495 долари.

Она што македонската Владата мора час поскоро да го направи е да спроведе темелна, во сите детали осмислена едукативна кампања за штедење на енергијата (не само струјата), но и акција за масовно користење на алтернативните извори, пред се Сонцето и ветерот.
Стимулациите на тој план секогаш имаат ефект.

Лидерот на ДПА, Мендух Тачи, изјави дека нема отстапување од неговата решеност за напуштање на владината коалиција:

„Ако мене ме прашате, таа работа е веќе завршена. Јас вечерва ќе излезам со предлог пред партиското Претседателство. Уверен сум дека тој предлог ќе се прифати“.

Со овој став Тачи излезе по средбата што ја имаше со претставници на американската амбасада во Скопје, при што ги информирал за владината криза. Потврди дека нема намера да отстапи од шесте барања, за кои признава дека не наишле на сериозен одговор од Груевски:

„Се забележува една необичност во функционирањето на државните институции во овие многу важни деликатни и историски моменти за Македонија. Не би сакал мојата партија да биде дел од таа несериозност. Јас отприлика, фигуративно, само го вклучувам црвениот семафор да не дојдеме до сообраќајка“, додаде тој.

За одлуката се информирани и амбасадорот на Велика Британија, како и европретставникот Ерван Фуере.

Од кабинетот на Груевски не ги потврдуваат, ниту ги демантираат информациите дека веќе имало средба со американската амбасадорка Џилиен Миловановиќ.

Владиниот портпарол, Ивица Боцевски, излезе со смирувачка порака:

„Владата функционира нормално и регуларно, со полн капацитет. Вчера имавме владина седница каде што буквално сите точки беа претресени и беше констатирано дека реализацијата на програмата за работа на Владата се одвива во согласност со предвидената динамика“.

НСДП смета дека сега не е време да се растура владината коалиција. Иако и таа партија веќе подолго време е незадоволна од односот на Груевски, бара партиските прашања да се отворат откако Македонија ќе добие покана за НАТО.

Од друга страна, Тачи убедува дека оваа Влада ги брои последните мигови. Се до вечерва кога, според него, партиското раководство најверојатно ќе се согласи со неговата одлука за напуштање на владината коалиција. За него Груевски веќе не е премиер. На прашањето што е пореално- предвремени избори или ново владино мнозинство, тој одговара:

„Тоа е за новиот мандатар, тоа е негова работа не моја“.

Иако сето ова се најавува од поодамна, многумина изненадува, а особено опозицијата која, засега, останува без коментар („не знаат“ што се случува). Лидерот на ДПА уште пред неколку месеци побара распуштање на Владата и предвремени парламентарни избори. „Излегувањето“ на министрите од оваа партија беше „логичен чекор“ по тоа барање.

Сосема е друго прашањето дали е избран „вистинскиот“ тајминг за ваква „драматургија“, кога актуелната опозиција, што е многупати
потенцирано како апсурд, „единствена на светот“ не сака во овој момент предвремени избори. Се разбира, мислиме пред се на „историскиот- судбинскиот“ исчекор на државава: или покана за членство во НАТО и датум за преговори со ЕУ со (најверојатно- повеќе од сигурно?!) сменето уставно име, или…

Интересно и чудно: многу ретко се зборува, пишува, ниту сум слушнал, ниту прочитал подетална анализа за учеството на знаењето, стручноста (стручни, учени луѓе и експерти), на нивниот ангажман во сите области на нашето работење и дејствување, особено во политиката; наспроти импровизацијата, волунтаризмот, кои се „темелат“ на незнаење, неукост, па и елементарна неписменост. Белким нема некој што тврди дека таква споредбена анализа не ни е потребна и оти состојбите на тој план кај нас се мошне „благопријатни“, што ќе рече дека стручњаците, компетентните- експертите постојано, „стручно“ се консултираат, а импровизацијата, волунтаризмот се присутни во безначаен процент.

Меѓутоа, прашање е дали ни се воопшто потребни такви, темелни анализи за да го аргументираме ставот дека состојбата на тој план кај нас е катастрофална. Била во минатото, е сега, и најверојатно ќе биде и во „поблиска“ иднина. Освен ако, на пример, на политичката сцена не се појави партија која својата активност ќе ја темели исклучиво на стручноста, знаењето, искуството, на личности со потврден, неспорен авторитет.

Дека искажаниот став нема потреба да се елаборира, доволен е следниов аргумент: една „ветувачка“ програма на „голема“ партија (нема потреба да ја спомнувам, токму поради „големината“) наводно ја подготвувале 200-300 „експерти“, а во многу сегменти (тоа го оценија токму стручњаци, но во меѓувреме им се „докажа“ и на „обичните“ луѓе) е крајно дилетантска.

Во сите партии, без исклучок, има по некој експерт-конултант кој, „се разбира“, нема „лидерска харизма“, па им е „при рака“ (приврзок) на оние што, наводно, ја имаат („дадена од Господа“?). (Секоја чест на исклучоците, докторите и професорите во врвните тела на некои партии, но нивниот политички ангажман е повеќе аматерски- волунтаристички отколку стручен, компетентен- во областа за која докторирале, за која се професори.)

Или уште поконкретно, како прашање со претпоставен одговор: колкумина во врвовите на политичките партии се дипломирани политиколози (значи, учени на факултети- универзитети по политички науки во светот), со завршени дипломатски школи (не неколкумесечни курсеви)?

Да повторам, не станува збор само за (не)ангажираноста на знаењето, односно стручноста во одделни сегменти (на пример, политиката), туку во сите клучни, од кои зависи нашата перспектива.

Пред некоја година (2005-та) имав можност да прочитам еден текст во еден независен неделник (без наводници) токму на оваа тема, но од друг агол. Автор беше Благица Новковска, а текстот носеше наслов: „Две третини од парите во Македонија се во џебот на 4% богати!” (Насловот според мене не беше баш најсоодветен, иако е всушност наведен податок, како и другите, од Пописот од 2002-ра година, а кој исто така загрижува). Во него Новковска, меѓу другото, напиша:

„Најобразованите кадри во една земја за очекување е да се во категоријата членови на законодавни тела, државни функционери, раководни државни службеници, дипломати и директори или, пак, во категоријата стручњаци и научници. Според пописните резултати, кај вработените како членови на законодавни тела, државни функционери, раководни државни службеници, дипломати и директори, доминираат лицата со средно училиште, основно училиште, некомплетно училиште или се без училиште. Дури 55% од вработените ги имаат овие нивоа на школска подготовка, а 108 лица се со некомплетно основно образование“.

Новковска во својот текст наведе и многу други „чудни“ пописни податоци во контекстот на темава.

А за волунтаризмот (во „одредени ситуации“ може да се поистовети со аматеризмот), само ќе посочам на една „желба“, вградена во милениумските цели на Република Македонија, а која го предизвика на коментар постојаниот координатор на ОН и постојан претставник на УНДП во Македонија, Фроде Мауринг (во интервјуто за Радио Слободна Европа): дека до 2015-та година сиромаштијата во Македонија од „околу“ 55% ќе се сведе на „околу“ 9,5% (?!).

Кога ќе се соочи со вакви дилетантски „проекции“, народот обично вели: „Не умри магаре до зелена трева“. Со тоа што во конкретниов случај зелената трева „по задача“ мора да „никне“ до посочената година. Дека станува збор за неверојатно „висок“ волунтаризам кој го „преименувам“ во дилетантизам, потврдува и одговорот- анализата- пораката на Фроде Мауринг:

„Да се намали сиромаштијата на 9,5% до 2015-та година е можно, но тоа бара економски предуслови. Тоа нема да се случи без економски раст и развој, а нема економски раст без инвестиции во приватниот сектор“.

Би било добро, би било мошне корисно Владата да излезе пред јавноста со стручна- научна- компетентна- авторитетна проекција за економски раст и развој кој го гарантира ваквото „предвидено“ навистина драстично намалување на сиромаштијата во Македонија за период од „само“ (неполни) 10 години. Без оглед што ваквата дилетантска проекција не е нејзина (на Владата на Груевски), туку на претходната, на сегашната „најголема“ опозициона партија- СДСМ (во наводници оти не е јасно што значи тоа).

(Прилог на Љупчо Димитровски објавен во „Дневен е-Еснаф“, 14.07.2006)

Судејќи според мои ептен блиски извори до „врвовите“ на ВМРО-ДПМНЕ и оние со кои тие преговараат за состав на новата Влада, за вториот, третиот итн. „ешалон“, овие денови е најактуелен видокругот. Некои ме убедуваат дека е тоа сосема нормално, му дошла „сезоната“, ама јас се надевам дека и тој, како и се друго, не е исто „како лани“.

Оти не само што „него го нема“, туку „новиов“ не ми изгледа ист или сличен како преходниот и претходните пред него. Ако не сте забележале нешто друго (како што јас сум забележал одамна), ова сигурно: тој е во доминантно портокалова боја. Претходниот, да ве потсетам ако заборавивте, беше во доминантно сина.

Мене лично никогаш не ми се допаѓале, ниту многу- многу сум ги третирал видокрузите. Некои мои добронамерни пријатели (кои беа злонамерни?) ме убедуваат дека е токму тоа причината што сум на дереџето на кое сум. Демек, никогаш не сум знаел, ниту сум се трудел да научам да се местам на „видно место“, поточно навреме да се сместам во видокругот на оној што „се грижи“ и дошол во позиција да „згрижува“.

Знам само едно: ако не си му во видокругот на оној од кого нешто (или се- скраја да е) ти зависи, твојата зависност губи на сила и вредност (што се тие во неа?), па со текот на времето може да ти се случи да станеш делумно (или тотално- дај Боже!) независен. Да, тој е многу важен, во „дадени“ моменти и пресуден за стекнување на личната, а
потоа и на колективната независност.

Дали сум му во видокругот на „новиот“?

За мене лично е одамна познато дека сум „тотално“ независен мислечки човек и творец- создавач- креативец (нескромно звучи, ама е така). Па, ако се има предвид видокругот, од претходното е сосема јасно како сум се изборил за таквиот статус. Се разбира, со сите последици што ги трпам јас, но и мојата најблиска „природна“ средина и околина.

Значи, да се повторам малку: не сум му бил во видокругот на никој од претходните, не сум се местел на „видно место“, па со текот на времето (стажот и стареењето) сум станувал се повеќе независен, се додека не сум станал тоа во тотална смисла. Каква ми е позицијата кај „новиов“?

Не знам дали не ќе е предоцна, ама сум решен деновиве да слезам (од високо, каде што моментно се наоѓам) и да вложам максимални напори да му влезам во видокругот. Веќе си набавив портокалова вратоврска, а ако не биде доволна, подготвен сум и за следниот чекор: ќе си купам портокалов костум.

Мислам дека ми е време „новиов“ да ме „згрижи“ на некое министерско место. Би можел да ме избере за министер за култура, уметничко творештво, образование, наука и едукација (така би го нарекол Министерството ако не може да се издвојат образованието и едукацијата). А може и за нешто „поскромно“, од вториот ли, третиот (кој да е ) „ешалон“. На пример, да ме намести на некое „местенце“ во врска со медиумите. Затоа што е општо познато дека сум ептен експерт за нив. Гарант ќе ги средам и суредам за 24 часа.

Се разбира, како тотално независен!

А има ли некој во мојот видокруг? Баш ќе проверам. Би морало да има.

Важна напомена:

Како што веројатно претпоставувате, како што претпоставував, очекував, во меѓувреме останав до ден- денес надвор од видокругот на „новиов“. Којзнае, можеби затоа што само еднаш слегов од високово (каде што ми е, искрено, многу убаво и здраво) со портокалова вратоврска и портокалов костум. Со други зборови, уште еднаш се „повторив“ како ептен неподобен односно независен во тотална смисла. И мислам дека ми личи, не само поради стажот и стареењето. Без оглед на сите последици што се уште ги трпам јас, но и мојата најблиска „природна“ средина и околина.

(Прилог објавен во Дневен е-Еснаф на 19.11.2005, сега со незначителни измени)

Дали оваа тема поставува некаква дилема (или трилема, полилема…), предизвикува промислување, макар маргиналија?

Не како дилема, туку како „необврзно“ прашање: дали постоела, постои или може да постои „несериозна“ држава, за да можеме да зборуваме за „сериозна“ во споредбена смисла?

Но и реторичко прашање: дали постоела, постои или може да постои „несериозна“ власт, поконкретно Влада, за да зборуваме за „сериозна“ со нејзини „специфики“?

Поконкретно: дали постоела, постои или може да постои „несериозна“ партија  која се стремела, се стреми или може да се стреми да победи на избори и да формира „несериозна“ Влада која ќе владее со „несериозна“ држава?

Од каде потребата на една партија постојано, за разлика од другите, да потенцира дека е „сериозна“?

Најнапред да го расчлениме терминот:

Во Речникот на македонскиот литературен јазик „сериозен- сериозна“ се нарекува оној- онаа што се одликува со разумен однос кон животот, што ја знае добро својата работа, што се одликува со добри намери; обмислен. Има и други „блиски“ значења: важен, значаен во однос на темата, содржината, потоа кој- што заслужува особено внимание (сериозна ситуација, сериозна опасност, сериозна болест, сериозен противник), но и кој изразува замисленост- сосредоточен, невесел: спокоен и сериозен, сериозен тон.

За државата, пак, има многу да се изнесе како теорија и искуство (од најразлични аспекти, области итн.), но во контекстов ќе посочам само на основното значење: таа е организација на човечкото општество на одредена територија, потчинета на одредена власт (сила) која е суверена спрема сите внатрешни и надворешни субјекти, во однос на сите прашања на власт  на тоа подрачје.

Ќе ги спомнам и основните права што, според меѓународното право, ги имаат (треба да ги имаат) сите држави: право на опстанок или самоодржување, на независност (сувереност), на еднаквост, на меѓународен сообраќај, на почитување.

Значи, сериозната држава би можеле да ја дефинираме вака:

Таа е организација на општество на една територија, потчинета на сериозна власт (сила) која си ја знае добро својата работа и се одликува со добри намери, спокојна и сериозна, со сериозен тон, и, се разбира, суверена спрема сите внатрешни и надворешни субјекти, во однос на сите прашања што произлегуваат од владеењето со тоа подрачје.

Ако се обидам да „скратам“, да „редуцирам“ односно „симплифицирам“ (без да ми се приговори, а единствено за „практични цели“), ќе речам дека сериозна е онаа држава која има сериозна власт.

Сметам дека досегашната елаборација е сосема доволна за да поставам во форма на прашања некои конкретни „нешта“, а потоа да се обидам на  нив и да одговорам:

Дали нашава држава е сериозна? Дали со неа владее сериозна власт-Влада? Дали сме нејзини сериозни граѓани?

Еве обид за одговор (можеби ќе го оцените како „успешен“):

Власта си ја знае добро својата работа и се одликува со добри намери. Успесите од „добрата работа“ се видливи, се среќаваат на секој чекор: сите работат со полн капацитет, и живата и „неживата” работна сила (капацитетите во максимален „напон“); поради просторните и „меѓните“ можности не може да им се излезе в пресрет на неброените странски инвеститори кои се подготвени и да платат многу повисока „провизија“ од онаа законски одобрената во нивните земји (за да имаат предност на некој тендер, на пример); насекаде владее здрава и сериозна конкуренција која ја овозможуваат прецизно поставени, дефинирани и строго спроведувани „правила на игра“; стандардот е толку висок што владее правилото „Трошам, значи постојам“; раслојувањето е завршен процес, а од ден на ден јакне тн. средна класа која ја обезбедува перспективата; благодарение на независното, деполитизирано и ефикасно судство, државата е лидер во регионот како правна, праведна, правична; во континуитет, секојдневно се води мошне успешна антикорупциска и антикриминална битка, откривајќи мали и големи пирамиди и фаќајќи мали и големи октоподи; системот на вредности во сите области овозможува афирмација и висок статус на врвните дела и врвните творци; благодарение на независните медиуми, јавноста внимателно се слуша и се реагира на секоја нејзина критика или проблематизација.

За добрите намери:

Тие постојано се афирмираат, практицираат и потврдуваат со строго придржување на „егзистенцијалниот“ принцип или „мудра заложба“: само да има мир, па макар тој се обезбедувал со помош (коалиција) на терористи, криминалци, бандити. На пример, тие и таквите да се амнестираат за да не се „интервенира“ со безбедносни сили против нив, а притоа, недај боже, да падне по некоја жртва. Што ќе рече да се дејствува демократски- врз нивната свест и подобрувањето на нивната социјално- психолошка состојба. (Од тие причини затворите ни се многу повеќе поправни отколку казнени установи, па затоа условите и правилата во нив се мошне благопријатни.)

Нашава држава е спокојна и сериозна, секогаш со сериозен тон, особено на меѓународен план. Спокојно, сериозно и долгорочно работи на консензусно утврдените стратешки определби, како на пример интегрирањето во НАТО како побрза, и во ЕУ како побавна (можеби повеќедецениска) цел, а особено на планот на одбраната, зачувувањето на нејзиното (уставно) име, макар во догледно време, во рамките на одбраната, да се оцени дека има уште по некоја  „фабричка грешка“ во Уставот, па тоа „да мораме“ да го промениме, со „варијанта“ блиска на сегашната. Сериозниот тон и го даваат одделни министерства и  министри од Владата при договарањето- преговарањето со работодавците и работниците (нивните синдикати, а особено лидер-и), па и во монологот пред јавноста (некои тоа погрешно го нарекуваат отчет).

Што се однесува на сувереноста спрема внатрешните и надворешните субјекти, во однос на сите прашања што произлегуваат од практицирањето на власта, не треба да се трошат многу зборови. Таа се потврдува секој ден и на секој чекор. Кога некое прашање или проблем зависи од „меѓународниот фактор“, всушност станува збор за консултација, експертиза, договор во обостран интерес. На пример, кога се работи- договара-преговара  со ММФ, Светската банка или „некои други“ за постојната и идната задолженост на државата, со мошне „поволни кредити“- грејс периоди и долгорочни отплати со мали камати.

Државава ни е сериозна оти си имаме сериозна власт најмногу кога е под прашање опстанокот и самоодржувањето. Притоа, крајно сриозно и внимателно ги следи интегративните процеси во регионот, а посебно иницијативите за нови федерални и конфедерални групирања. Во тој контекст, со многу напор, труд и мудрост се успеа (но и со помош на „меѓународниот фактор“) проблемот со одбележувањето на северната граница спрема скорешното Независно Косово да се сведе на техничко прашање.

И конечно последното, а меѓу првите:

Благодарение на сериозноста на сите чинители, не само во власта, туку и на оние надвор од неа, а пред се со стриктното и доследно спроведување на Рамковниот договор (без промена ниту на точка, ниту на запирка, освен за „нешто повеќе“ во негов „дух“),  нашата држава е многу почитувана на меѓународен план. На внатрешен е најпочитувана од најголемата немнозинска заедница.

Што се однесува на нас како сериозни граѓани, тоа е неспорно. Ние како лојални граѓани на „оваа“ држава не само што сме сериозни, туку сме и крајно загрижени за нејзиниот опстанок денес, а особено утре.

А која би била несериозна држава? Како да ја препознавате за да не ни помислите дека живеете-живуркате во таква?

Можете лесно сами да си одговорите: со спротивни или обратни одговори на сите релевантни прашања, проблеми и дилеми на кои се обидов да одговорам. Сигурен сум дека ќе ви бидат  „успешни“ (одговорите), барем во иста мера и премера.

Освен како болест (најмногу старечка склероза), краткото паметење е свесно или „самовлијание” (во рамките на самоконтролата) или резултат на акција- дејствие (моќ на влијание) во манипулативни цели. Тоа најдиректно и најбрзо го загрозува, поточно го уништува идентитетот, препознавањето во светот на различностите, траењето во времето и просторот. Поред се на колективен, но и на индивидуален план.

Опасни за една средина (заедница, општество, народ, држава) се оние што играат на „картата“ на краткото паметење. Опасни се ако им го дозволуваме тоа, ако не ја согледуваме нивната организираност и крајната цел што си ја поставиле. Таа, пак- крајната цел, најчесто е (повторно) освојување на власт, владеење со народ што го третираат како „стадо овци“. А им дозволуваме кога прифаќаме препораки од типот: „Заборавете го минатото-свртете се кон иднината“; или „Напред-не назад“ (страв од свртување, од „рекапитулар”?); или „ново пишување на историјата“, што подразбира и бришење на нејзини страници кои, најчесто, ги пишуваат „победниците“ односно владејачите, притоа не знаејќи или намерно „заборавајќи“ дека историјата не се пишува, туку се создава).

Каде и кога успева краткото паметење? Таму кајшто блиското минато воопшто не е „розово“, а го пишувале (или создавале- во овој контекст сеедно) „погрешни луѓе на погрешни места“. „Стадото овци“ постојано, секојдневно се „бомбардира“ со избор од „големи постигања“, „немерливи успеси“ кои се „гарант“ за иднината, залога за новите ветувања („лажги со опашки“), а се всушност „обично“ продолжување на владеењето. Успева кога е урнисано, згазено личното достоинство, кога духовната егзистенција не може да опстои, а камо ли да продолжи поради „голата“ (што, инаку, се дефинира како „беда на душата и телото“). Кога се дозволува недоветни, неуки, неумни луѓе да го наметнат „своето“, имено дека во иднината е денес, сега, но не и вчера.

Краткото паметење им е својствено на недоучените, неискусните, несигурните, наивните и неслободните. Него особено го „милуваат“, го „негуваат“ оние што манипулираат, мамат, лажат, крадат, имаат немерлива нечиста совест. Кај нив целта оправдува секое средство, газат се пред себе за да стасаат до неа. Тоа е мошне ефикасно „оружје“ на итроманите, дилетантите, лакташите, коленичарите, а пред се и над се на недостојните.

Како против краткото паметење? Едноставно: со постојано навраќање кон поблиското и подалечното минато и, што е можеби најважно, инсистирање на отчет на оние што „ја пишуваат“ историјата. Значи, да не им се дозволи на „големците“, а всушност ништожниците, и натаму да не убедуваат со познатото: „Историјата ќе ги оценува мојата работа и моето дело“, туку нивните „постигања“ да ги оценуваме сега и овде, пред да се одлучиме дали ќе бидеме со нив и утре, дали ќе дозволиме и натаму да владеат со нас. Како стадо овци.

Да не веќе Ве поразило краткото паметење?

Токму тоа, не за да се „потсети“ на одамна осознаената и развивана- практицирана суштина на демократијата, туку како дециден став и порака треба државниот врв на Република Македонија да му го испрати на светот, пред се на Грција. Затоа што е очигледно дека свесно, намерно се заборава, се напушта- исклучува, не „соодветствува“ на денешната стварност.

Аргументот на силата постојано, а деновиве мошне „интензивно“, би рекле и успешно го применува нашиот јужен сосед. Не во „втерување“ на страв во нашите „коски“, туку во „убедувањето“ на своите сојузници и во НАТО и во ЕУ, а што очигледно воопшто не и е тешко. Затоа што, кога би било поинаку, сојузниците лесно би го смириле нејзиното „врескање“ со предупредувањето: „

Да, Грцијо, пријателке наша, имаш право на вето, ама со тоа de facto ни се спротивставуваш нам, на нашите, се надеваме и твои интереси!“

Едновремено, на сите членки на НАТО и ЕУ треба  како закана (токму така) да им се испрати силата на следниов аргумент:

Доколку Грција стави вето на поканата за членство во НАТО, но и за почеток на преговори со ЕУ (добивање на датум), Република Македонија ќе ја „откаже“ времената спогодба со Грција, односно ќе ги прекине разговорите- преговорите во врска со нејзиниот проблем со уставното име на земјава (значи, тој не е, како што е веќе „општо прифатено“ билатерален- на ова постојано укажувам).  Со „додавка“: Република Македонија е подготвена да и помогне на Грција откако ќе ги признае малцинските права на „грчките Македонци“ и ќе се извини за геноцидот извршен при „ослободувањето“ на Македонија во 1913-та година. (Патем, на вчерашната средба во Сандански-Бугарија, македонскиот претседател Црвенковски, повикувајќи се на времената спогодба од 1995-та година, според која Грција се обврзала да не го попречува приемот на Македонија во меѓународните институции, потсети дека е таа на сила „се додека една од страните не ја откаже“.)

Ваквикот став треба да биде проследен и со брзи, конкретни чекори на воспоставување и јакнење на секаква, се разбира пред се на економска соработка со сите земји во светот кои не се членки на НАТО и/или на ЕУ. А не се малку на број. Напротив, ги има многу!

Дека на НАТО и ЕУ не им е баш „пријатно“ однесувањето на Грција кога е во прашање Република Македонија, доказ се многу предупредувања, па и притисоци врз неа, без оглед што се „прифаќа“ аргументот на силата и се
предупредува нашава земја на правото на вето. „Типичен пример“ се САД, „најзаинтересираната страна“ за решавање на „билатералниот проблем“ (ако е „билатерален“, зошто толкав „помагачки ангажман“?).  Имено, според дипломатски извори, пред неколку дена, по состаноците на шефот на НАТО, Шефер, со грчкиот државен врв, дојде до итна средба помеѓу првиот грчки дипломат Бакојани и американскиот амбасадор во
Атина, Даниел Спекхард. Многумина тоа го протолкуваа како „притисок“ односно предупредување на Грција „да се соземе“, да се „приземји“, без оглед што потоа министерката Бакојани повтори дека компромисот е услов за покана. Според неа, преговорите за името би можеле да траат само до априлскиот самит на НАТО во Букурешт:

„Грчката дипломатија е добро подготвена, позицијата ни е јасна и преговорите продолжуваат. Рок за решавање на овој спор е средбата на врвот на НАТО од 2-ри до 4-ти април“.

Портпаролот на Стејт Департментот, Том Кејси, не ја исклучи можноста во Брисел американскиот државен секретар Рајс за проблемот со името да има консултации со Бакојани, на маргините на состанокот на министрите за надворешни работи на НАТО. Тој повтори дека Рајс и претходно, а особено сега, бара од министрите за надворешни работи Бакојани и Милошоски да продолжат да се обидуваат, заедно со медијаторот Нимиц, да најдат решение за проблемот. Прашањето за името е исклучително важно не само за САД, туку и за сите други членки на НАТО, изјави Кејси.

Грчкиот премиер Костас Караманлис, повеќе за „внатрешна употреба“ отколку за „меѓународниот фактор“,  испрати уште една во низата уценувачки пораки, додавајќи дека грчката влада немала притисоци од никого за прашањето за името:

„Не чувствувам притисок од никаде. Имаме многу јасна политика кон Скопје, им го кажавме тоа многу јасно, со искреност и отвореност, на сојузниците, на пријателите и, ако сакате, и на Владата на засегнатата земја. Мислам дека е многу јасно- сакаме да одиме кон компромис, сакаме да се најде решение, но ако не се најде, поради евидентна одговорност на другата страна која не сака да одговори, која не сака да изоди половина од патот до заеднички прифатливо решение, тогаш Грција не може да каже “да“ за покана за НАТО“.

Специјалниот посредник на ОН Метју Нимиц одново дојде во Скопје и имаше средба се претседателот Црвенковски, премиерот Груевски, шефот на дипломатијата Милошоски и македонскиот преговарач Димитров. По средбата тој даде изјава за медиумите и замина за Солун:

„Им ја кажав мојата перцепција за тоа каде сме по средбите во Њујорк, од пред неколку дена. Тие ми го пренесоа ставот на Владата, многу детално. Очигледно е дека овде постои огромен интерес за решавање на
овој проблем. Многу интензивен интерес, ги разгледавме сите можности. Не дадов нов предлог. Овдешната Влада има сериозни проблеми со мојот предлог од 19-ти февруари. И другата страна има сериозни проблеми со него. Ги разгледавме сите идеи… Постоеше јаз помеѓу двата става и тој јаз уште постои. Тоа се две позиции, а подобрата ќе го реши овој проблем. Тоа се различни гледишта на историјата, но обете земји сакаат да завршат со тоа. Најневеројатното нешто кога ќе отидам во Атина или кога ќе дојдам во Скопје е тоа што имам чувство дека луѓето сакаат да речат оти тоа е спор кој сакаат да го остават зад себе. Сепак, решенијата се уште се различни. Не донесов нов предлог. Зборувавме за нови идеи. Ќе одам да го информирам амбасадорот Василакис во Солун“.

Дали е „позитивно“ примена пораката што во заедничка статија во пишаните медиууми во Македонија, Албанија, Хрватска и Бугарија ја испратија шефовите на дипломатиите? Судејќи според „премолкот“, засега не. А таа не е без „значење“. Еве некои акценти:

„Во почетокот на април НАТО има можност да се прошири со три нови земји членки од ЈИЕ. Тие земји се Република Албанија, Република Македонија и Република Хрватска, т.н. Јадранска тројка. За да се оствари ова, тие се целосно свесни дека треба да продолжат со своите напори до самитот на НАТО во Букурешт, со цел да ги завршат преостанатите задачи и на сојузниците да им испратат уверлив сигнал дека нивните реформи ќе
продолжат и откако членството ќе стане факт.

(…)

Здружената работа за остварување на заедничките цели и сојузничките одговорности бара поголема конструктивност, регионална соработка и добрососедски односи преку партнерство и соработка, а не преку призмата на историско соперништво.

(…)

Придобивките од колективната безбедност се големи и во мирни времиња. Тие претполагаат начин на размислување и јавен став кои се отворени и втемелени на доверба помеѓу сојузниците. Ова ќе ја подобри атмосферата во Југоисточна Европа. Проширувањето на НАТО и на ЕУ играат голема улога во менувањето на колективниот начин на размислување во ЈИЕ. Пристапувањето кон најмоќниот и најуспешен одбранбен сојуз во историјата, кој следната година ќе ја прослави својата 60-годишнина, не е само прашање на цивилизациски избор, туку и на преземање на сериозни одговорности, како и ангажирање за сериозен придонес кон преобразбата на Алијансата.

Преобразбата се наметнува од неопходноста да се градат капацитети за ефикасно соочување со новите безбедносни закани кои ги надминуваат националните граници. Неопходно е засилување на политичките и оперативните ангажмани, како и натамошно зајакнување на оперативните способности и сознавање на еден сеопфатен пристап, како што се географијата и карактерот на соработката.

(…)

Земјите од Јадранската група знаат дека преземениот ангажман за конструктивна регионална позиција, соработка и добрососедски односи треба да се докажува секој ден со конкретни активности. ЈИЕ заслужува
светла иднина и ќе ги вложиме сите наши напори за да се оствари тоа. Патот кон ваквата иднина води низ членството во НАТО.

На крај, убедени сме дека проширувањето на Алијансата со јадранската тројка ќе биде од дополнителна вредност не само за стабилноста во регионот, туку и за способностите на НАТО во Југоисточна Европа“.

Дека е нужно час поскоро македонскиот државен врв да излезе со наведениот став (од почетокот на текстов), односно со силата на аргументот, „потврдува“ и „непријатната“ изјава на „пријатниот пријател на Македонија“, еврокомесарот за проширување Оли Рен. Имено, тој без „дипломатски ракавици“ предупреди на можноста од вето на Грција и во ЕУ (освен во НАТО):

„Сите одлуки што се однесуваат на прашањата на ЕУ и НАТО бараат едногласност…Грција е посветена на европските аспирации на ФИРОМ и ние сакаме да ја видиме земјата да се придвижи кон ЕУ, но ако не го решат прашањето за името, се плашам дека ќе има негативни последици во ЕУ и НАТО“.

Аналитичарите со право веднаш оценија дека ова „предупредување“ е во тотална контрадикција со клучните „дополнителни“ приоритети кои на Македонија и беа соопштени (како услов за добивање на датум за
преговори), а претставуваат само негова „додавка“: имплементација на сите обврски преземени со Спогодбата за асоцијација и стабилизација, дијалог помеѓу политичките партии, имплементација на Законот за полиција, законодавство за антикорупција, реформа на судството, на јавната администрација, мерки во политиката на вработување, подобрување на бизнис средината.

Би било добро кога би можел „некој“ да го „натера“ Рен да одговори: која е таа Влада што би можела сето тоа да го исполни за само неколку месеци, односно до крајот на годинава (па да „помогне“ при нејзиното формирање). И зошто се тие „дополнителни“, кога во „истите“ самиот констатира дека е постигнат „виден напредок“?

Бугарија и дава целосна поддршка на Македонија на патот кон НАТО и ЕУ, му соопшти на претседателот Бранко Црвенковски неговиот колега Георги Прванов. Претседателите на Бугарија и Македонија ги поддржале билатералните односи и соработката помеѓу двете земји, но разговарале и за актуелните случувања во регионот.

На средбата со новинарите беа поставени очекувани, „интересни“ прашања.

Едно од нив беше уривањето на бистата на Тодор Александров во Велес. Црвенковски „државнички“ одговори дека Тодор Александров и НАТО немаат ништо заедничко. За НАТО е важно функционирањето на правната држава. А бугарскиот претседател, инаку историчар, им порача на македонските пријатели внимателно да ја проучат историјата и да научат за личноста на Александров, бидејќи тој и Јане Сандански, според него, биле „две страни на еден медал“.

Во овој „контекст“ да потсетиме на некои факти што се одамна потврдени од историјата, и без нејзино внимателно читање:

Во 1897 година Тодор Александров се вклучил во македонското револуционерно движење. По Балканските и Првата светска војна тој станал прв човек на ВМРО. Според некои македонски историчари, тоа се случило со повеќе отпори, пред сè од постарите револуционерни кадри. Имено, се тврди дека неговите истомисленици, за да ги заплашат претендентите за таа висока функција, извршиле неколку убиства, главно на луѓе од левицата (помеѓу нив и на Ѓорче Петров).

Општо прифатено е дека Александров бил во групата на десните македонски револуционерни сили, кои имале пробугарска ориентација и кои сметале дека Македонија била бугарска територија, а Македонците се Бугари. Повеќемина од историчарите тврдат дека зад залагањето на Александров за автономна Македонија секогаш стоела прикриена цел подоцна, кога ќе се создадат услови, да се приклучи кон Бугарија.

Се смета дека потпишувањето на познатиот Мајски манифест во Виена, во 1924-та година, е најголем дострел во револуционерната аквивност на Тодор Александров. Со него е постигнат договор за обединување на левите и десните македонски револуционерни сили. Манифестот е потпишан по преговорите што ги имал тој со претставници на тогашниот Советски Сојуз и Коминтерната. Тогаш е потпишана и посебна декларација, според која иднината на Македонија повеќе не се поврзува со Бугарија, туку во една сосема самостојна држава, обединета во нејзините етнички граници, која би можела да се обезбеди во рамките на една балканска федерација.

Според македонските историчари, поради потпишувањето на манифестот Александров ќе биде ликвидиран крај селото Сугарево во Пиринска Македонија, неколку месеци подоцна, на 30-ти август 1924-та. Се смета дека убиството го нарачало бугарскиот двор, незадоволен од тоа што тој се здружил со левите сили кои се бореле за самостојна Македонија.

И самиот Александров набрзо ќе сфати каква голема грешка направил со тоа што го потпишал манифестот. Затоа ќе прави сè тој да не дојде до јавноста. Во една пригода на својот истомисленик Александар Протогеров ќе му се исповеда: „Кога ги читав, се накострешив. Големи пакости ќе се направат со неговото публикување, не само на борбена Македонија, туку и на целото бугарско племе… Ќе помислиме како да ја поправиме таа наша грешка“.

Бугарските историчари, пак, сметаат дека нема никакви дилеми за љубовта што ја имал Александров спрема Бугарија. Според нив, тој целата своја волја ја насочувал кон заштита и спасување на македонската бугарштина. Револуционерен идеал на Александров бил „среќно доведување до добар крај на започнатото дело – обединување на бугарското племе“.

Според приведеното, од каде Александров и Сандански се „две страни на еден медал“? Да не го имал историчарот Прванов „в раце“? Да не (случајно) мисли дека медалот е „обединување на бугарското племе“?

Црвенковски и Прванов положија цвеќе и на гробот на Јане Сандански, а притоа стотина приврзаници на Каракачанов протестираа носејќи транспаренти на кои пишуваше: „Без правата на Бугарите во Македонија нема НАТО“ и „За Македонија без Бугари нема место во Европа“.

На претседателските избори Медведев освои повеќе од 70% од гласовите.

Второпласиран е лидерот на комунистите Генадиј Зјуганов, со неполни 18%, а  Владимир Жириновски освои помалку од 19%.

Освен што освои очекувано најмногу гласови, Медведев освои и милион ипол
гласови повеќе одошто на претходните избори освои Владимир Путин, неговиот
главен ментор.

Се очекува тој во сите аспекти да ја продолжи политиката на Путин кој, најверојатно, ќе биде претседател на Владата на Русија. Тоа и го најави во првата „постизборна“ изјава:

„Имаме шанса да одиме напред, како што тоа го правевме во претходните години, да ја зајакнеме стабилноста, да го подобриме квалитетот на животот, да продолжиме напред според планот со кој се водиме сиве овие години“.

Опозицијата се жали на нерегуларност, а Зјуганов дури најави и судска тужба.

Повеќе десетици демонстранти од опозиционите партии се уапсени во центарот на Москва поради учество на јавен собир без дозвола на власта, затоа што се обиделе да протестираат против резултатите на претседателските избори. Една група предводеше Гари Каспаров, поранешниот светски шаховски шампион. Силни полициски сили брзо го растури протестот на тн. „марш на незадоволните“.

Западни аналитичари, но и многумина набљудувачи во Русија, тврдат дека медиумите изразито го фаворизирале Медведев и оти опциите кои се противат на ставовите на Путин свесно се гушат и маргинализираат.

„Се слуша, се чувствува и се гледа дека во оваа земја демократијата е дискредитиран збор, целосно дискредитиран за многумина луѓе“, смета Андреас Грос, шефот на делегацијата на Советот на Европа.

Една од првите реакции од ЕУ стаса од Франција. Освен претседателот Саркози, кој на честитките на Медведев и ги придружи и желбите за продолжение на соработката и поканата за посета на Париз, министерот за надворешни работи Бернар Кушнер изјави дека, без оглед на сите забелешки, Медведев секако беше фаворит.

Германската канцеларка Ангела Меркел и британскиот премиер Гордон Браун, како и функционерите на Европската унија од Брисел, му ја честитаа победата на Медведев и нагласија дека сакаат натамошно зацврстување на стратешкото партнерство и соработка со Русија. Меркел веројатно веќе на крајот од неделава ќе ја посети Москва.

Вашингтон го чека објавувањето на официјалните конечни резултати.

Дмитриј Медведев уверливо победи во Русија, освојувајќи 51,3 милиони гласови (70,21%). Тоа е резултат врз основа на 98,54% обработени гласачки ливчиња. Со тоа тој го надмина рекордот на Владимир Путин, кој на изборите во 2004-та година освои 49,6 милиони гласови, што тогаш изнесуваше 71,3%. Таквата разлика се објаснува со тоа што одзивот на избирачите на вчерашните избори беше поголем- излегле 69,6%, додека на претходните избори во 2004-та одзивот беше 64,4%, наведе Централната изборна комисија.

Првиот претседател на Русија, Борис Елцин, кој првпат беше избран во 1991-ва година, тогаш доби 45,6 милиони гласови на избирачите.

Посматрачите на Парламентарното собрание на Советот на Европа денеска оценија дека руските претседателски избори ја одразуваат волјата на народот, но дека нерамноправното присуство на кандидатите во медиумите ја доведува во прашање севкупната правичност на изборите.

Лидерот на мисијата Андреас Грос го опиша вчерашното гласање како „израз на волјата на избирачите чиј избирачки потенцијал, за жал, не е искористен“. Грос додаде дека изборите имале и „карактер на плебисцит“:

„Би било премногу едноставно да се каже дека резултатите се наместени“.

Организацијата за европска безбедност и соработка, која обично ги набљудува изборите, одби да го надгледува вчерашното гласање, оценувајќи дека руските власти наметнале такви ограничувања што набљудувачите не би можеле да работат во поволни услови.

Притисоците што се вршат врз Македонија од „сите“ страни (всушност од сојузниците и „симпатизерите“ на Грција; дали, на пример, сте слушнале- прочитале за такво нешто од страна на Русија?) да биде „конструктивна“ односно „флексибилна“, всушност „попустлива“, е буквално спасување на Грција во последен момент, за да не се удави во сопственото „мочуриште“ што го создаде, а во меѓувреме не успеа, не се ни потруди или не знае(ше) како да го „исуши“.

Имено, одамна на сите (без наводници) им е јасно дека уставното име „Република Македонија“ (веќе признато- прифатено од 120 земји во светот) не е проблем на Грција, туку нејзин проблем е државотворното име „Македонија“. На ова одамна укажувам во своите коментари и можам да констатирам дека конечно домашните стручњаци и политичари почнаа да го прифаќаат. Исто како што почнаа да го прифаќаат мојот став (или укажување, а може да се нарече и предупредување) дека не станува збор за спор на две соседни земји, за билатерален, туку единствено за (ирационален) проблем на Грција- значи унилатерален. Доколку сето тоа навреме беше прифатено од „пријателите“ на Грција, многу полесно ќе и помогнеа и немаше да се доведе (да ја доведат) во ваква ситуација на политичка и секаква друга параноја односно шизофренија.

Како и да е, „спасувањето“ на Грција се чини дека влегува во „завршна фаза“. Се разбира, преку „грбот“ на Македонија.

Во овој контекст уште еднаш, по којзнае кој пат, инсистирам на уште една „дилема“ на која сите „наши“ одбегнуваа да одговорат: дали во Њујорк, под покровителство на ООН- под медијаторство на Метју Нимиц, се водат разговори или преговори. Се разбира, не случајно, бидејќи станува збор за многу суштинска и важна разлика. Сега се повеќе слушаме „преговори“, а се „заборава“ на „разговори“.

Доколку се работи за преговори, тогаш тие веднаш треба да се прекинат, поточно да ги прекине Република Македонија. Од едноставна причина: затоа што таа нема за што и со кого да преговара! Најмалку, пак, смее да преговара за сопствениот идентитет, за идентитетот на државата и нејзиниот народ (на народот и малцинствата, а не на „мнозинска и немнозински заедници“). Да се прекинат, без страв од некакви последици оти не може и нема да ги има. Последица би била невлегување во НАТО и одложување на почетокот на преговорите за влез во ЕУ?  А „обратното“: НАТО и ЕУ без Република Македонија сега и во „блиска“ иднина? Можете ли тоа да го замислите, сметајќи ги (пресметувајќи ги) пред се нивните стратешки интереси? Од друга страна: кој би влегол во НАТО и во ЕУ? Некоја нова држава? Која „синоќа“- „денеска“ е формирана, дури и по Република Косово? (Токму така: државава би била несомнено „нова“ од моментот на нејзиното преименување, со кое било од понудените „именувачки решенија“ на Нимиц.)

И уште нешто. Aко Република Македонија (значи со нејзиното уставно име) не биде примена во НАТО поради вето на Грција, дали тоа значи дека од Алијансата ќе биде нападната и окупирана (или од еден нејзин член- Грција, бидејќи таа тврди дека северниот сосед и е закана по сопствената безбедност, па „нормално“ е таа (-заканата) да се отстрани)?

Но, да видиме што се случува во овој момент во Њујорк. Започна „првата вистинска рунда“ на преговори (значи, дефинитивно не разговори). Според најавите, тие ќе се водат поинаку од досега (неповолно за Македонија): според принципот употребен од Ричард Холбрук во „Дејтонските преговори“, помеѓу Милошевиќ, Туѓман и Изетбеговиќ. Доколку двете страни прифатат, тогаш средбите во најголем дел би се одвивале на засебни сесии. Откако Нимиц ќе ги презентира своите најнови предлози, креирани врз основа на последните забелешки на двете страни, двајцата преговарачи- Димитров и Василакис ќе имаат можност за секоја од предложените точки да се консултираат со властите во Скопје и Атина.

Според последните изјави на државно- владиниот врв, на Црвенковски во Брисел и на Груевски во Будимпешта, се очекува Македонија преговорите да ги започне со ригиден став, според кој единствено може да се разговара за име различно од уставното, но само во билатерална комуникација со јужниот сосед (што го сметаме за уште една отстапка односно конструктивност- флексибилност). Дипломатски извори ги потврдуваат ваквите позиции на Македонија, договорени со сите партиски лидери во земјава.

Да потсетиме на нивните изјави.

26 февруари 2008-ма, Бранко Црвенковски, претседател на Македонија:

„Сосема легитимно е да се грижиме за нашите национални и државни интереси и да го зачуваме нашиот национален идентитет. Затоа велиме дека ќе се обидеме да најдеме решение, но нема да биде прифатливо секое решение“.

26 февруари 2008-ма, Никола Груевски, премиер на Македонија:

„Членството во НАТО е еден моментум којшто ќе биде, се надеваме, оваа година или можеби некоја друга година. Историски, тоа е мал период, но градењето на идентитетот е нешто што се градело со векови, со илјадници години“.

Иако помошникот државен секретар на САД за Европа, Даниел Фрид, ја отфрли како шпекулација можноста во процесот директно да бидат вклучени претставници на САД, се шпекулира дека Вашингтон е одлучен најдоцна до 5-ти март двете страни да дојдат до заемно прифатливо решение.

Според грчките медиуми, евентуалниот успех ќе треба да го верификуваат министрите за надворешни работи на Грција и Македонија на итна средба организирана во Стејт департментот.

Македонските власти се уште молчат за начинот на кој ќе се водат најновите преговори, но се дознава дека во екипата која ќе треба да ги анализира сугестиите на Нимиц ќе се најдат, освен владините претставници и експерти за меѓународно право, и дипломати кои претходно биле вклучени во преговорите.

Треба да се спомне и реагирањето на партијата на Македонците во Грција- нејзиното писмо до Кондолиза Рајс, Нимиц, Бакојани и Милошоски, во кое се отфрлаат предлозите „Нова“ и „Горна“ Македонија и се бара Нимиц да не го ограничува правото за користење на терминот македонски.

Инаку, денешната рунда на преговори во Њујорк е најтаинствената од почетокот. И повторно, преговорите наместо во ОН, се случуваат во адвокатската канцеларија на медијаторот и во хотелот „Риџенси“. Василакис на брифингот со грчките новинари одби да даде коментар. Неофицијално, тој преговорите ги започнал со цврст став дека Македонија ќе мора да ја прифати грчката формула, според која и во меѓународна комуникација Македонија ќе мора да добие ново име. Наводно, грчкиот дипломат во досегашните разговори со Нимиц и со Димитров никогаш не спомнал можност за вето, но според грчки извори, доколку најдоцна до утре нема видлив напредок, Грција ќе ја информира Северноатлантската алијанса да се подготви за вето.

За проблемот со името Македонија се очекува викендов да разговараат и претседателот Буш и шефот на НАТО Шефер, којшто в понеделник заминува и во Атина, на средба со грчкиот премиер Караманлис.

Американскиот Стејт департмент искажа песимистички став за можното приближување на ставовите помеѓу Грција и Македонија.

Изјава на Том Кејси, портпарол на МНР на САД:

„Сакаме да ги охрабриме грчката и македонската Влада да ги разгледаат поволните предлози на господинот Нимиц, за да се дојде до заемно прифатливо решение во врска со спорот за името. Грција е важен пријател и НАТО- сојузник на САД. Имаме и добри односи со Владата на Македонија и мислиме дека ова прашање е важно за двете земји, па затоа се надеваме дека ќе најдат решение во ОН и преку господинот Нимиц да дојдат до решение“.

Грчки „Елефтеротипос“, повикувајќи се на изјави од американски дипломати, пишува дека САД планираат да организираат средба помеѓу премиерите на двете земји- Груевски и Караманлис. Пред овој дијалог би имало директни разговори помеѓу Скопје и Атина, на кои би присуствувал и американскиот државен секретар Кондолиза Рајс. Не се исклучува можноста да се вклучат и други дипломати, помеѓу кои Ричард Холбрук.

За Груевски е прифатлив предлогот за тет-а-тет средба со Караманлис. Кога станува збор за државните интереси на Македонија, тој не гледа причина зошто не би се сретнал и со грчкиот колега, изјави владиниот0 портпарол Боцевски.

Од друга страна, гласноговорникот на грчкото МНР, Кумуцакос, вели дека неуспехот во изнаоѓањето на заемно прифатливо решение за името ќе значи не покана на Македонија во НАТО.

Вашингтон возврати дека грчката блокада ќе значи и дестабилизација на регионот, па во интерес на Атина е да се најде решение до Букурешкиот самит.

Да потсетам и на „најновиот“ став (всушност притисок) на ЕУ. Имено, „евродипломатите“ очекуваат флексибилност, наводно не само од Македонија, туку и од Грција, за да се избегне евентуална ескалација во односите Македонија- ЕУ. Во таа насока се и предупредувањата кои ги доби претседателот Црвенковски во ЕУ, а особено во НАТО. Се стравува од насилства, водејќи се од лошото искуство со Македонија која не е имуна од излегување од контрола во изборните периоди. А една од опасностите по европската иднина за Македонија се сметаат токму евентуални предвремени избори.

Генералниот секретар на НАТО, Шефер, на средбата со Црвенковски исто така инсистирал на решение за името пред самитот. Црвенковски реплицирал дека не очекува тоа да биде пречка, повторувајќи го ставот дека црвени линии сепак ќе има, во контекст на зачувување на македонскиот идентитет.

Хавиер Солана, пак, очекува конструктивни и позитивни преговори во Њујорк, но одбива да ги коментира грчките закани за вето.

„Светла точка“ претставува повикот на Грција од страна на Европскиот парламент да не ја блокира Македонија на нејзиниот пат кон НАТО и ЕУ. Во резолуцијата, прифатена со 55 гласа „за“ и 5 „против“, европарламентарците бараат Грција да ја почитува времената спогодба од 1995-та, според која јужниот сосед се обврзува да не ја блокира земјава при членство во меѓународни организации, доколку ја користи референцата „Поранешна југословенска Република Македонија“. Повикот на Брисел дополнително ја вжешти атмосферата во Грција, каде што, освен опозицискиот ПАСОК, и дел од пратениците на „Неа Демократија“ го зголемуваат притисокот врз Караманлис. Десетина од нив, предводени и од поранешниот министер за надворешни работи Самарас, бараат од Караманлис Грција да го одбие притисокот од САД и да не прифаќа име што ќе ја направи губитник.