Зголемувањето на бројот на жителите на планетата Земја до 2050. година предизвикува загриженост и предупреда: проблемите поврзани со егзистенцијата, поточно преживувањето на луѓето (економско- социјалните) во наредните години и децении ќе се зголемуваат со геометриска прогресија. Не само во сиромашните и средно развиените, туку и во земјите кои сега (утре можеби не) се дел од развиениот свет.

Прв податок кој загрижува е дека бројот на лица постари од 60 години ќе се зголеми тројно и ќе достигне 2 милијарди до 2050. година, односно една петина од очекуваната популација. Светската популација ќе се зголеми за 2,5 милијарди луѓе. Сегашната бројка на жители на Земјата е 6,7 милијарди.

Едно од бројните предвидувања во извештајот на ООН под наслов „Можностите на светската популација“:

„Светската популација е на пат да надмине 9 милијарди до 2050. година и да продолжи да се зголемува, додека популацијата во најразвиените региони нема значајно да се менува, но ќе остари“.

Миграциите од сиромашни во богати држави би требало да го надоместат недостатокот на работна сила во развиените региони, а се очекува популацијата во 46 држави, вклучително Германија, Италија, Јапонија, Јужна Кореја, повеќето поранешни советски републики и помали островски држави, да биде помала до 2050. година.

Извештајот ги наведува очекувањата за тројно зголемување на популацијата во Авганистан, Бурунди, Конго, Либерија, Нигерија, Источен Тимор, Уганда и Гвинеја- Бисау.

Податоците покажуваат дека населението на Индија, Нигерија, Пакистан, Конго, Етиопија, САД, Бангладеш и Кина ќе сочинуваат половина од порастот на светската популација.

Ваквите предвидувања потврдуваат дека, од една страна, поместувањето на старосната граница (ќе) значи поголем и вредносно порамномерен квалитет на животот (во сета негова комплексност), а од друга миграционите движења, особено на младите и работоспособните (пред се квалификуваните) од неразвиените кон
развиените земји (со се постаро население) ќе бидат се поинтензивни, а што ќе претставува нивна егзистенцијална загроза, уништување на идентитетот.

Дали тоа не е веќе денес, а утре ќе биде неминовен процес?

Единството во различностите во наредните години и децении сигурно ќе добива се поголема „гласност“.

Несериозен, па и карикатурален беше настапот (15.03) пред јавноста на екс министерот за култура Благоја Стефановски. Сепак, незаслужено беше одмолчен. (Медиумите само „голо“ информираа.) Ако не поради друго, барем поводно уште еднаш да се (у)каже во што е, каде е проблемот на „незгодната“, најчесто лицемерна позиција на сегашната опозиција: во сопственото (не)чинење кога таа ја практицираше власта.

Тоа поинаку се нарекува: немање ниту морално, ниту какво било друго право да се посочува на работи кои самиот си ги правел. На пример, партизацијата на културата.

Излезе Стефановски пред новинарите и рече:

„Македонија не може на секои четири години да почнува од почеток во македонската култура. Македонија не може да ја поднесе оваа партизација во културата, овој тип на забрани што и поголемите култури не можат да ги направат“.

Циниците знаат да речат: „Тресна зелена и остана жив (па и здрав)“. Бидејќи ние не сме такви, не велиме така, туку само (се) прашуваме без да бараме одговори (оти ги знаеме):

Зошто „на секои четири години“? Зарем Македонија не поднесува партизација на културата цели 16 години? И тоа не „четири по четири“? Дали со тоа што го кажа мислеше и на партизирањето на стартот од сопственото министерување? Колку раководители смени тој кога стана министер?

Да, точно, проблематично е, па и неприфатливо да се сменат 7-мина стручни раководители кои биле блиски до СДСМ, а притоа да се вработат тројно повеќе луѓе. Ама пак, сами по себе се наметнуваат некои прашања:

Дали тие биле само блиски? Да не биле членови на неговата партија (макар некои од нив)? Зошто не биле во Министерството пред тој да влезе во него како министер?

Не е само Стефановски тој кој го крева гласот против она што на кадровски план е направено во Министерството за култура. Го кренаа и сменетите директори на Балетот, на Драмски, на Музејот на Скопје и на Турскиот театар (кој останал и без локација за своја зграда; тврдење кое нужно бара дообјаснување и аргументи-  зошто, на пример, не била изградена?).

Стефановски беше уште поконкретен, па посочи дека во филмската програма е направена партиска поделба на „наши“ и „ваши“, со што „и се нанесува долгорочна штета на државата и на културата“. Изнесе уште некои „скандалозни“ потези како „доказен материјал“: протерувањето на балетскиот уметник Чичијашвили, парализирањето на работата на културните центри во Софија и Њујорк, а поставувањето на скулптурите пред Владата односно вадењето од археолошките локалитети Климе Коробар, поранешен директор на Музејот на град Скопје, го окарактеризира како една од авантурите на Паско Кузман која „и нанесува штета на Република Македонија“. Притоа не објасни каква и колкава. (Патем, токму пред влезот на Музејот одамна се поставени археолошки споменици и, колку што може да се види, се уште ништо не им фали: башка што поставувањето пред Владата е привремено.)

Стефановски и соработниците најавија јавни трибини за состојбите во културата.

Да, постои и станува неподнослива партизацијата во културата, но и во сите други области на нашето севкупно живеење (на пример, партизацијата на бизнисот). Меѓутоа, таа не е ниту од вчера, ниту од завчера. Трае цели 16 години, па и пред тоа, одамна. Меѓу другото, една од главните „домашни задачи“ на СДСМ (партијата на Стефановски) на патот кон Европската унија, која не ја исполни, па и ја остави во аманет на новата власт, беше токму таа- департизацијата. Зошто им беше поставена ако не го правела тоа како што, според „обелоденувањето“, го прави сегашнава? И што ако третина од „тројно повеќето“ вработени (другите две третини треба да се анализираат од други аспекти, а пред се од економски и функционален) се исто така стручни, а само блиски до ВМРО-ДПМНЕ или ДПА?

Конечно: зошто Стефановски како министер не се опкружи со „чисти“ (ниту блиски) односно независни, авторитетни, почитувани творци, личности, и со меѓународно потврдени вредности? Се разбира и стручни?

Што и да се случи вечерва со новата Влада на Папандреу- дали ќе и биде изгласана доверба или не, ништо драматично од утре нема да се случува. Зашто е се драматично веќе со месеци наназад, денес, а се чини дека кулминативната точка, по која се случува радикален пресврт, е се уште далеку.

Папандреу како да е сигурен дека неговиот нов или поточно подновен тим ќе добие доверба- најави дека идната недела ќе биде усвоен нов пакет на економски мерки. Во право е кога тоа го поткрепува со неопходното национално единство без кое надминувањето на кризата и стабилизација што ќе значи почеток на прогрес едноставно не е можно.

Меѓутоа, од друга страна граѓаните на Грција, од сите слоеви и професии, новиот пакет мерки, што е услов за добивање на европската помош, не им е прифатлив. Сметаат дека со дополонително зголемување на даноците и намалување на буџетската потрошувачка ќе тонат уште повеќе, без оптимизам дека брзо ќе го допрат дното по што ќе „запливаат“ кон површината. Огорченоста е веќе неизмерна.

Тоа го потврдуваат вечерашниот протестен собир против рестриктивните владини мерки пред парламентарната зграда и 48-часовниот штрајк на вработените во државната грчка електроенергетска компанија.

Папандреу е очигледно притиснат, и од опозицијата и од јавноста. Има се помал простор за маневрирање, па објавата за референдум во септември за новите големи промени на Грција е изнудена.

Тој доби нова „шлаканица“ од своите европски пријатели и партнери: за да ја добие 5-тата рата од кредитот, Парламентот на Грција треба да го изгласа среднорочниот план. Но она што има посебна тежина е условот на министрите за финансии во ЕУ, во соопштението на Еурогруп- да се постигне целосен консензус или согласност за новите мерки од сите партии. Опозицијата најави дека тоа не е можно (Самарас од Неа Димократија).

Доколку се изгласаат новите мерки на крајот од месецов, 12-те милијарди евра Грција ќе ги добие во јули. Веднаш потоа ќе се разговара и за условите за новиот заем за Грција.

Среднорочниот план на Владата на Папандреу предвидува отпуштања, намалувања на платите и пензиите, зголемување на ДДВ-то и даноците и итна приватизација на државни компании, се со цел обезбедувања на 6,4 милијарди евра.

Стравот дека кризата во Грција неминовно ќе се рефлектира и врз останатите членки на ЕУ е се поголем и поевидентен. Најмногу кај оние што се „носители“ на помошта за нејзин спас.

Резултати од најново истражување: Институтот „Форца“ покажа дека 44% Германци стравуваат дека ќе дојде до влошување на стопанската ситуација. Тоа е најверојатната причина поради која само околу половина од граѓаните го поддржуваат планот Грција да добие нов пакет економска помош од околу 110 милијарди евра. Околу 45% се изрично против (резултати од истражувањето на Институтот „Инфратест Димап“). Околу 50% сметаат дека грчкиот државен банкрот би бил радикално, но најдобро решение.

Врз основа на резултатите од најновите анкети, аналитичарите оценуваат дека германската влада не успеала да ги убеди граѓаните во правилноста на новата помош на Грција. Тоа значи дека грчката должничка криза и за Германија станува политички ризик, што подразбира  не само страв од инфлација, туку и од политичка нестабилност во Европа.

Се упатуваат остри критики за противречните пораки и нерешителноста на Германија, со што ситуацијата во Грција уште повеќе се влошила. Министерот за финансии Волфганг Шојбле неодамна побара банките да понесат дел од грчкиот товар во Грција, но тој предлог во меѓувреме е повлечен поради гласното противење, меѓу другите и на Европската централна банка и на француската влада. Донесено е решение учеството на приватни кредитори да биде исклучиво на доброволна основа.

Откако кон крајот на 2009. година изби кризата во Грција, одговорот на Европа беше обележан со нерешителност и одолговлекување, било да се работи за самиот износ на заемот, улогата на приватниот сектор или за издавање на еврообврзници.

Се разбира дека е ова важен момент за Хрватска- завршувањето на повеќегодишната макотрпна работа и затворањето на поглавјата од пристапните преговорите на земјата со ЕУ.

Меѓутоа, искажаната можност односно надеж од останатите земји Република Македонија наскоро да добие статус на кандидат е едкинствено во рамките на „поттикнувачката офанзива“ на САД и Европа што поскоро да се реши „билатералниот проблем“ за името на земјава („сега е моментот“- се мисли на постизборниов период).

Сосема друг одзив ќе имаше изјавата на европскиот комесар за проширување доколку не беше „врзана“ за нужноста од „заеднички јазик“ помеѓу Атина и Скопје. Имено, повеќе од сигурно е дека тој брзо нема да се „пронајде“ зашто Атина не ни помислува да ги „избрише“ своите „црвени линии“. ЕУ не познава такви, а тие (црвени) се сами по себе „бескомпромисни“, па…

Комесарот за проширување на ЕУ Штефан Фуле изјави дека заврши „долгото патување“ на Хрватска од пред неполни 6 години:
„Хрватска се промени и се трансформира во силна демократија втемелена на владеењето на правото со сигурна пазарна економија. Владата, институциите и сите граѓани мораат да бидат горди на се што постигнаа. Им честитам на работата зашто подготовките за членство се тешка работа. Најтешко е да се доведе сопствената куќа во ред. Мојата порака до земјата која се крена од војна и која наскоро ќе прослави 20 години независност е јасна: се радувам што ќе ве поздравам како 28 членка на ЕУ“.

Хрватските медиуми јавија дека на на пресот свикан по предлогот на ЕК да се затворат и последните поглавја Фуле истакнал оти работата во врска со Хрватска е завршена, а сега на земјите членки е да решат дали може да се потпише договорот:
„Сигурен сум дека тоа ќе се случи затоа што процесот на пристапување беше долг и темелен“.

Областите во кои Хрватска напреднала, поради што комисијата предлага затворање на преговорите и членство на земјата во Унијата од 2013., се процесуирањето на воените злосторства и соработката со Хаг, борбата против корупцијата и промената на Законот за јавните набавки и начинот на финансирање на политичките партии, како и реформата на судството.
Според Фуле, новото ниво на приклучување на Хрватска во ЕУ претставува значаен сигнал за останатите земји на Балканот. Одлуката за Хрватска треба да биде силен поттик за државите во регионот и комисијата ќе предложи до членките и други држави во тој регион да добијат статус на кандидат:
„Гледам потенцијал и останатите земји во регионот да добијат статус на кандидат, а една од тие држави би можела да биде ФИРОМ. Верувам дека Атина и Скопје ќе пронајдат заеднички јазик“.

Во изјавата за Македонија (ФИРОМ), поточно одговорот на Фуле на новинарско прашање, поважно од „можноста“ и „верувањето“ е нешто друго: повтореното (по којзнае кој пат) признание дека земјава ги има исполнето сите услови за почеток на преговорите, освен решавањето на спорот за името со Грција што не е „дефиниран“, туку е услов што се „подразбира“. Поважно е зашто на некои во земјава, пред се од опозицијата тоа или не им е „доволно“ познато или не им е јасно.

Во текот на сите фестивалски денови беа прикажани стотина филмови од целиот свет, а ги следеа околу 4.000 новинари.

Фестивалот остана во сенка на изјавата на Фон Трир дека сочувствува со Адолф Хитлер и оти е нацист, што доведе до негово исфрлање.

Што се случи?

На 19. овој месец организаторите соопштија дека данскиот режисер Ларс фон Трир е „ persona non grata“ во Кан поради своите неумесни изјави. Претходниот ден на конференција за новинари по повод својот нов филм „Меланхолија“ рече дека сочувствува со Хитлер и тој самиот е нацист, шокирајќи ги како насобраните новинари исто така и своите две главни глумици Кристен Данст и Шарлота Гензбург.

„Што да ви кажам. Го разбирам Хитлер, но мислам дека направи некои лоши работи…Тој не е добро момче, но го разбирам и по малку сочувствувам со него“. Режисерот потоа го нарече Израел „давеж“, за да ја заврши конференцијата со изјава дека е самиот нацист. Неколку часа подоцна се извини поради своите коментари.

Канскиот филмски фестивал веднаш се огради од коментарот, а го прогласи Фон Трир за непожелен.

„Бордот на директори остро ги осудува овие коментари и го прогласува Ларс фон Трир за persona non grata на Фестивалот во Кан, што е одлука која веднаш стапува на сила“, е наведено во соопштението. „Канскиот фестивал им нуди на уметниците ширум светот можност да ги претстават своите дела и да ја бранат слободата на изразот и создавањето. Организаторите длабоко жалат оти Фон Трир го искористи Кан за неприфатливи коментари кои не можат да се толерираат и се во спротивност со идеалите на човечноста и дарежливоста на фестивалот“.

Еврејските групи веднаш реагираа на Фон Трировите забелешки и ја поздравија одлуката на фестивалот да го исфрли. Неговиот филм не беше исфрлен од официјалната конкуренција за „Златна палма“.

Францускиот министер за култура Фредерик Митеран ја поддржа одлуката:

„Тоа што го рече е срамно и неприфатливо. Неговите забелешки и начинот на кој ги рече, таков вид на провокација на фестивал или каде било на друго место не е место“, им изјави тој на новинарите во Брисел.

Филмот „Дрво на животот“ (The Tree of Life) на американскиот режисер Теренс Малик ја освои „Златна палма“. Дејствието на филмот, во кој главните улоги ги толкуваат Бред Пит и Шон Пен, се одвива во Тексас во текот на 50-тите години од минатиот век. Дејствието го следи растењето на 11- годишно момче на Средниот Запад во САД, Џек, еден од тројца браќа. На почетокот на момчето се му изгледа прекрасно. Тој гледа како својата мајка, со очите на својата душа. Таа го претставува патот на љубовта и милосрдието, додека таткото се обидува синот да го научи по кој пат оди светот, со размислување пред се за себе. Секој од родителите се натпреварува околу него и Џек мора да ги помири тие две крајности. Се станува помрачно кога тој првпат гледа болест, патење и смрт. Светот, некогаш величествено место, станува лавиринт.
Браќата Дарден и турскиот режисер Нури Билге Џејлан рамноправно го поделија Гран при, втора според важноста награда на Канскиот фестивал, за филмовите „Момче со велосипед“ и „Беше еднаш во Анадолија“.

Претседателот на жирито Роберт Де Ниро го соопшти победникот на третата награда на фестивалот, наградата на жирито која му припадна на драмата „Полиција“ (Poliss) на француската режисерка и глумица Мајвен.

За најдобра глумица е прогласена Кирстен Данст, за улогата на депресивна жена во приказната за крајот на светот „Меланхолија“, на Ларс фон Трир.

Наградата за најдобар глумец ја доби Французинот Жан Дижарден, за улогата глумец на неми филмови во остварувањето „The Artist“ на Мишел Хазанависиус.

Признание за најдобра режија освои данскиот режисер Николас Виндинг за филмот „Возење“ (Drive).

Наградата за најдобро сценарио му припадна на филмот „Фуснота“ (Footnote) на Израелецот Џафер Седар, кој не беше присутен на церемонијата на врачување на наградите.

Иранскиот режисер Мохамед Расулоф ја освои наградата за режија во рамките на секцијата „Извесен поглед“, но не можеше да ја прими оти не смее да ја напушти земјата. Жената на Расулоф ја прими во негово име за филмот „Довидување“ (Be Omid e Didar), по бројни шпекулации дали на режисерот, кој е осуден на подолга казна затвор поради своите филмови- проценети се како активности насочени против власта, ќе му биде допуштено да го напушти Иран. Забрането му е во следните 20 години да снима филмови. Додека трае жалбената постапка пуштен е со кауција на слобода, но не смее да го напушта Иран.

Одлуката на организаторите на фестивалот во Кан да го прикажат неговиот филм од иранските власти беше оценета како „мешање во политиката“, зашто филмот бил против власта во Техеран.
Филмот е приказна за млад адвокат од Техеран кој се обидува да добие виза и да го напушти Иран.

Веста е најнова, денешна:

Иранските власти тврдат дека Техеран има цврсти докази- прецизни информации оти починал од болест.  Иранскиот министер за разузнавање Хеидар Молеши прашува: доколку ЦИА и американската војска го убиле, тогаш зошто не ги покажат фотографиите и зошто го фрлиле телото в море?

Да потсетам, телото на Бин Ладен беше погребано в море неполни 24 часа по неговата егзекуција, а ДНК тестот потврдил дека станува збор за него, а американскиот претседател Барак Обама не дозволи да се објават фотографиите од убиениот затоа што било можно тоа да покрене насилство врз американските граѓани.

Претходно Пакистан најави дека ќе започне истрага за убиството на Осама Бин Ладен. На тоа најмногу придонеле жестоките критики дека Исламабад дозволил американските специјалци да го нарушат суверенитетот на Пакистан со еднострано преземената акција. Ќе ја води армијата, а пакистанската власт е во мошне непријатна ситуација бидејќи нарушувањето на територијалниот суверенитет на земјата е неспорно. Згора на тоа, дојдоа и сомнежите на Вашингтон дека Пакистан соработувал со Ал Каеда во засолнувањето на Бин Ладен во куќата во Аботабад, каде што беше ликвидиран, а што премиерот Јусуф Џилали одлучно ги отфрли.

Очекувано, кризата помеѓу Пакистан и САД од ден на ден се повеќе се продлабочува. Во овој момент Пакистан одбива да ја објави адресата каде го засолнила семејството на Ладен уапсено веднаш по неговата ликвидација.

Имено, пакистанското Министерство за надворешни работи потврди дека нема намера да им ја открије локацијата на трите жени и осумте деца дури ни на агентите на ЦИА. Се очекува дека нивното сослушување би помогнало за расветлување на мистеријата за движењето на лидерот на Ал Каеда од 2001 -та година, но и детали за операцијата на американската морнарица.

Изнесен е податок дека 10- годишната потрага по Бин Ладен според некои процени ги чинела Американците најмалку три милијарди долари- пари потрошени за зголемување на безбедноста во земјата, за војните во Авганистан и Ирак и оние директно вложени за негово пронаоѓање.

Денеска се јавија неколкумина од синовите на Осама Бин Ладен, кои како Ал Каеда не го доведуваат под сомнеж неговото убиство, што ќе рече дека кај нив не „игра“ тврдењето на Иран,  ги критикуваа американските власти за сурово убиство на нивниот татко, нарекувајќи ја целата операција понижувачка. Тврдат дека тој бил убиен невооружен и фрлен в море.

Во изјава за најтиражниот американски весник „Њујорк Тајмс“ тие прашуваат зошто невооружен маж бил убиен наместо да биде уапсен и суден.

Во друга изјава, која исто така му се припишува на семејството на Бин Ладен, а објавена на џихадистичка веб страница, неговото погребување в море се нарекува „понижувачко“ за семејството, но исто така и се доведува во прашање дали навистина бил тоа Бин Ладен, поради тоа што не биле презентирани видео докази за тоа.

Дали се доволна потврда објавените 5 видео снимки (од кои, интересно, е отстранет аудио записот) запленети во куќата на Бин Ладен од страна на САД дека е тој навистина мртов? Пентагон потврди дека Осама останал клучен човек на организацијата се до неговата елиминација и активно ја предводел, а операциите ги надгледувал од Аботабад.

Една снимка била направена во октомври или ноември 2010. година, а на неа Осама е прикажан како подготвува порака која и е упатена на САД. Три снимки прикажуваат проба за снимање на видео порака. На петтата е прикажан како гледа телевизиска емисија за него на арапски јазик. На неа нема ништо што би укажало дека се наоѓа во куќата во која е убиен.

Би Би Си оцени дека е ова обид на администрацијата на Обама да ги убеди сите скептици дека Бин Ладен е убиен.

Од друга страна, САД објави дека во акцијата е запленета до сега најголема колекција материјал поврзан со тероризам. Во тек е проверка на компјутерите, опремата и документите запленети во куќата во Аботабод, каде што Пентагон тврди дека Осама се криел 6 години.

А колку заканите за одмазда го загрижува светот? Секако многу, иако сите се трудат, а пред се САД, да не го искажат, уште помалку да и го наметнат на јавноста.

Одмаздата беше објавена во вид на соопштение на милитантни сајтови на Интернет. Нивната автентичност не е потврдена, но се работи за сајтови на кои Ал Каеда и досега објавувала свои пораки.

„Набрзо, ако даде Бог, нивната среќа ќе се претвори во тага. Крвта ќе им се меша со солзите…Ќе останеме, ако е таква божјата волја, проклетство кое ги прогонува Американците и нивните агенти“- стои во соопштението потпишано со „Генерално раководство“.

А друга милитантна група, што се поврзува со Ал Каеда, наречена Ирачка исламска држава, која исто така се закани со акции на одмазда, се обврза на верност на вториот човек во хиерархијата на терористичката организација, Ајман ал Завахири. Познато е, тој е египетски доктор кој долго време се сметаше за втор човек во Ал Каеда.

Што ќе се случува во наредниот период, не се осмелуваат да прогнозираат ниту најголемите светски експерти и аналитичари. Едно е сигурно: со смртта на Осама Бин Ладен на тероризмот не му е зададен смртоносен удар. Напротив.

Сигурно „до срце“ ги заболе адвокатите- бранители на Грција „шлаканицата“ на  Филип Сендс, професор по право од Лондон, еден од застапниците на Македонија, а кој го започна вториот круг од усната расправа по тужбата на Македонија против Грција пред судот. Според него, настапот на Грција пред Меѓународниот суд на правдата е кажување приказни базирани врз митови и неосновани факти , а оној во првиот круг од расправата го нарече неоснован и неконзистентен:

„За да ја обојат оваа приказна се послужија со неколку техники, игнорираа факти коишто не им помагаа во случајот, фабрикуваа нови факти, дадоа делумен приказ на она што се случи, погрешно цитираа односно претставуваа трети страни, отидоа во историјата толку далеку, до 4-от век пред нашата ера, факти и елементи кои воопшто немаат никаква релевантност за овој случај. Се обидуваат судот да го вовлечат во политички игри“.

Тој потенцира дека Македонија има право самата себе да се нарекува со уставното име и тоа не претставува закана за никого, ниту доказ за иредентизам:

„Велат дека оправдано е противењето со оглед на иредентистичката политика на подносителот (Македонија). Дадоа 27 примери за ова и велат дека ова е основата за нивното дејствување и дека тоа ja урива регионалната стабилност. Тоа се тврдења за коишто не беа дадени никакви докази во судот. Кои се тие докази за иредентизам? Кои се доказите според кои уставното име на подносителот е закана за регионалната стабилност? Не беа дадени никакви такви докази. Тоа се само тврдења што немаат заснованост во фактите, ниту пак се поддржани со изводи од трети страни“.

На делот за немањето основ за приговарање од страна на тужената страна се задржа професорот Шон Марфи, кој потсети на тврдата и непопустлива политика на официјална Атина:

„Бараме од Судот да не заборави и да го утврди неоспорниот факт кој го покажува однесувањето на тужената страна во 2007. и 2008. и дека таквите факти јасно покажуваат кршење на Времаната спогодба од 95. „Гејм овер“ – тужената страна сака да наметне дека НАТО самостојно одлучило за апликацијата на Македонија“.

Професор Пјер Клајн спореше со грчките аргументи кои се однесуваа на изземање на надлежностите на судот за носење одлука:

„Македонија го смета овој случај како сосема одвоен од процесот за решавање на разликите околу употребата на името, што грчката страна го игнорира и инсистира на поврзаност. Процесот за решавање на спорот за името беше и пред овој случај, а ќе продолжи и по него. Одлуката на Судот нема да влијае на тоа и не би значела политичко мешање. Затоа Судот треба да се прогласи за надлежен и да ги прифати барањата на Македонија содржани во апликацијата.

Македонската усна аргументација ја заврши амбасадорот Никола Димитров. Тој нагласи дека Грција се противеше на нашето членство во НАТО, во организацијата во која Република Македонија гледа стабилност и линија од која нема враќање кон годините на страв и несигурност. Потсети на моментите на нашето меѓународно етаблирање, од кога е евидентен и грчкиот притисок, и кога во услови на турбулентни времиња на Балканот Македонија решила своето регистрирање во Обединетите Нации да го направи не со уставното име, што е преседан и незабележан пример досега, со што ја презела улогата на држава –дух:

„Она што го бараме е јасна пресуда што ќе ја обнови правната стабилност и ќе потврди дека она што еднаш е договорено не смее да се користи за да се добие предност по прашањето за името. Ако Судот донесе пресуда во наша корист, двете страни ќе го имаат истиот товар и поттик да продолжат со преговорите за да ги надминат разликите околу името на мојата земја. Ефектот од вашата одлука ќе биде одново да се воспостави режимот за што е постигната согласност во 1995. година и е следен во следните 13 години“.

Усната расправа од процесот на Република Македонија против Република Грција за прекршување на Времената спогодба завршува в среда со настап на грчката страна.  По ова судот ќе се повлече до изрекувањето на конечната пресуда, веројатно на есен.

Целта на тужбеното барање е судот да утврди дека Грција на самитот на НАТО во Букурешт во 2008. година го прекршила членот 11 од Времената спогодба од 1995., односно дека приговорила на членството на земјата во Алијансата под привремената референца „Поранешна Југословенска Република Македонија“. Од судот, исто така, се бара на Грција да и наложи понатаму истата да не ја прекршува.

Иако се потенцира дека целта на процесот во Хаг е да се има „ист товар“ кај двете страни, но и „поттик да продолжат со преговорите за да ги надминат разликите околу името“, пресудата секако ќе има големо влијание врз членките н ЕУ и НАТО- тие конечно да ја „притиснат“ својата „миленичка“ Грција и да го олеснат и забрзаат евро-натовската интеграција на Република Македонија.

Треба да се имаат предвид и климатските услови. Таман работа граѓаните на Република Македонија вонредно да се потат и препотуваат поради политичари и кандидати за пратеници на кои треба да им се прифатат-  изгласаат нивните лични и семејно- пријателски кариеристички амбиции.

Имено, на многумина во сегашните партиски „врхушки“ (особено во СДСМ) тоа ќе им биде последна животна и работна шанса да „ќарат“ уште 4 години лагода и не мали привилегии седејќи во фотелјите на македонскиот Парламент. Или, спротивно, дефинитивен крај на успешно- неуспешната политичка кариера.

Белким не мисли некој, без оглед дали е член или симпатизер на оваа или онаа, „стара“ или нова политичка партија, дека битката „за фер и демократски избори“ е во интерес на граѓаните и  државата, на напредокот на демократијата, па и за подобрување и зајакнување на меѓународната позиција на Македонија. Ако мисли, прво нека помисли зошто предвремени избори на само помалку од една година пред редовни и зошто блокада на работата на Парламентот,  политичка криза (според опозицијата и нејзините медиумски поддржувачи), условувања, уцени…Ако со условите на СДСМ се обезбедуваат фер и демократски избори, дали тоа значи дека сите досегашни биле нефер и недемократски, а поголемиот број од нив организирани токму од СДСМ како партија на власт?

Нејсе, речиси сите досегашни избори биле оценети од меѓународниот фактор како повеќе или помалку успешни, со повеќе или помалку забелешки, со недозволени инциденти кои сепак не го попречиле нормалното одвивање на изјаснувањето на граѓаните. И е нормално да се бара и постојано да се подобрува се она што е директно или индиректно поврзано со изборниот процес, од Изборниот закон до правилата за предизборни кампањи, вклучително и рамноправна односно рамномерна застапеност во информирањето (клучно за независно- објективно новинарство) и еднакви права и услови за реализација на политичкиот маркетинг (пред се транспарентни).

Ама сето тоа да се користи за предизборен блеф, за „дриблање“, за оневозможување на нормалното функционирање на државата, очигледна одбрана на медиумски криминал…

Последната „надежна“ вест е дека ноќеска бил постигнат извесен напредок (со или без наводници сеедно) на средбата на лидерите на четири (нај)релевантни политички партии, која повеќе од 6 часа се одржуваше во резиденцијата на претседателот на Република Македонија Ѓорге Иванов. Лидерите договориле прочистувањето на избирачкиот список да се направи во рок од 30 дена, во избирачките одбори да членуваат по двајца преставници од власта и опозицијата плус еден член од администрацијата, а по барање на Нова Демократија ќе се изврши ревидирање на границите на шестата изборна единица која според бројот на гласачи отстапува повеќе од законски дозволените 5% споредено со останатите единици.

„Извесноста“ се однесува пред се на условно прифаќање на барањата на СДСМ за избирачките одбори и за избирачкиот список, кои би се спровеле само во случај на нејзино учество на изборите. Власта останува на ставот дека не може да се прифатат деблокирање на сметката на А1 ТВ и другите медиуми „на Рамковск“ и Закон за медиуми, бидејќи се нелогични или не се во нивна надлежност. Сепак, постои расположение да се отвори поширока јавна дебата за нов Закон за медиумите, во која ќе се вклучат и тие бидејќи се предмет на законот. Интересно, иако учеството на медиумите е не само сосема логично, туку и неопходно (да потсетам, на тоа прилично „нервозно“ инсистираа медиумите „на Рамковски“), за Црвенковски тоа не било прифатливо!

На новинарско прашање лидерот на ВМРО-ДПМНЕ, Никола Груевски одговори дека Црвенковски рекол оти не е постигнат договор:

„Денеска се фокусиравме на тие четири барања, за кои што тие кажаа дека им биле поважни и од тие прифативме условно две. Условно, доколку СДСМ оди на избори. Доколку не оди, тогаш нема да ги прифатиме, зашто имаме сериозни аргументи против.

Црвенковски заклучува дека немаме договор и дека не се враќа во Парламент, а доколку одиме на избори ќе ги бојкотира. Очигледно е дека тој прави се што може за да не се случат избори или ако се случат да ги бојкотира. Но со условните прифаќања му ги сузбиваме сите алибија и излегува на површина многу појасно, и за оние на кои не им било можеби до крај јасно, неговата намера да бојкотира избори и да не се враќа во Парламентот“.

Лидерот на СДСМ, Бранко Црвенковски, пак изјави дека партијата останува на четирите барања, вклучувајќи и донесување на Закон за рамномерно распределување на средствата за јавни кампањи и деблокирање на сметките на А1 и печатените медиуми „на Перо Наков б.б.“:

„Апсолутно не се враќаме во Собранието додека условите не бидат исполнети, додека не се постигне договор, додека не се постигне консензус околу изборните правила. Останува одлуката и за бојкот на Парламентот и за бојкот на изборите доколку не се прифатат неопходните услови за фер и демократски избори“.

Претставниците на партиите од албанскиот блок средбата ја оценија продуктивна и изразија очекување дека позитивната атмосфера ќе резултира и со поконретни решенија.

Претседателот на ДУИ, Али Ахмети:

„Мислам дека имавме продуктивна, конструктивна средба. Сите страни ги искажаа своите позиции за заеднички да дојдеме до решение“.

Претседателот на НД, Имер Селмани:

„Придонесот што го дадов е во насока да се направи добар закон, кој што ќе гарантира фер, демократски, транспарентни избори. Избори кои што ќе донесат Влада која ќе ја извади државата од ќорсокакот, ќе ја отвори спрема интеграцииите, ќе донесе рамноправност помеѓу етничките заедници, Македонците, Албанците и останатите и се разбира, ќе донесе благосостојба на државата“.

Црвенковски побарал уште една средба која е прифатена и ќе се одржи утре (вторник).

А за прогнозата дека парламентарните избори ќе се одржат пред почетокот на годинашново лето уште ова:

Доколку партиите, и власта и опозицијаат водатс метка, работат во интерес на граѓаните на Македонија, тие мора да се одржат бидејќи нивното расположение е позитивно (поголемиот дел од неа е за), а на што упатуваат неколку анкетни истражувања. Сеедно дали со бојкот или не на СДСМ и нејзината коалиција. За нив сите се подготвуваат интензивно (вклучително и СДСМ), кај сите е вклучен „алармот“, дури се кројат и кандидатските листи. Очекувано, се формираа(т) и нови партии (вчера „Достоинство“) кои најавуваат самостојна или коалициона „трета опција“. Некои веќе го започнаа својот предизборен партиски маркетинг (бесплатно на „своите“ или „блиските“ медиуми).

Реалните и умерените аналитичари и експерти не ја исклучуваат можноста на пролет владејачката ПАСОК да се реши на таков чекор, но проценуваат дека е многу пореална реконструкција на Владата. Го имаат предвид евентуалниот неуспех во исполнувањето на тешките обврски кои пред се паѓаат на товарот на работниците.

Според весникот „Вима“, лидерот на опозиционата „Нова демократија“  Андонис Самарас минатата недела имал средба со членовите на пратеничката група на партијата, при што оценил дека е нужна мобилизација на силите, бидејќи не е исклучено „социјалистичката Влада да изненади со предвремени избори како последица на јавното незадоволство од владините економски мерки“.

Весникот „Авријани“ оди дотаму што го прогнозира и датумот на предвремените парламентарни избори: 27. март или 3. април. Според овој и други весници критички настроени спрема Владата, но и спрема ЕУ, условите на германскиот канцелар Ангела Меркел (стрелите се насочени пред се кон неа) се „понижувачки“. Се потенцира дека договорот предвидува, меѓу другото, сите придобивки на работниците во Грција кои се однесуваат на приходите и на работничките и социјални права да бидат укинати.

Сепак, анкетите на јавното мислење покажуваат дека владејачкиот ПАСОК и натаму е најпопуларна политичка сила во земјата. ПАСОК, пак, постојано уверува дека има намера да го истера целиот четиригодишен мандат, кој истекува во октомври 2013. година.

Да потсетам, пред локалните избори во ноември грчкиот премиер оцени дека земјата е во вонредна ситуација и притоа најави распишување на вонредни парламентарни избори ако на неговата Влада и бидат „врзани рацете“ во спроведувањето на политиките на оздравување на економијата. Меѓутоа, по успехот на локалните избори, тоа веќе не важи.

Политиката на ригорозно штедење, што беше услов за добивање на заеми од ММФ и европските финансиски институции во износ од 110 милијарди евра, предизвика големо незаводолство во земјата и синдикатите со месеци, речиси без прекин, организираат штрајкови. Тие се масовни, а во некои случаи имаше и жестоки судири со полицијата.

Се чини дека прашањето дали ќе има или не вонредни парламентарни избори во Грција на пролет во наредниот период, од ден на ден ќе станува се поактуелно. Освен „жестокото“ стегање на ременот, над „главата на Владата“ како Дамоклов меч стои и „спорот“ на Грција со Република Македонија околу нејзиното име. За чие решавање таа трпи се посилен притисок од меѓиународната заедница, а во наредните денови и недели тој несомнено ќе се зголемува.

Впрочем, убедливата предност на ПАСОК над опозицоната „Нова демократија“ во сите анкети на јавното мислење би можела да биде „клучната карта“ за распишување на избори и победа што би овозможило прилично олабавување на „опозициониот синџир“ околу нејзиниот „врат“.

Фуере изјави дека без департизирана јавна администрација нема изгледи Македонија да успее на евроинтегративниот пат, па партиските вработувања по министерствата мора да престанат. Потсети и на барањето Владата да спроведе рационализација на бројот на државната управа и администрацијата поради буџетските заштеди.

„Жалиме што и по извештајот за напредок имаше повеќе случаи кои ги споменав, на луѓе кои биле тргнати настрана од причини кои немаат врска со напредокот во кариерата во постоечките министерства. Навистина, уште еднаш ја повикуваме Владата да стори се што може за да престане оваа практика, да обезбеди целосно почитување на сите закони, за да можеме да постигнеме професионална јавна администрација во земјата“, изјави тој.

На евроамбасадорот му е добро познато дека одделните случаи не треба да се генерализираат, особено кога станува збор за еден од круцијалните проблеми кои час поскоро мора да се решат. Не поради „немањето изгледи“ Македонија да успее во евроинтегративниот пат, туку оти тоа е еден од најважните предуслови за модерна и функционална правна држава.

А на Фуере му е сигурно добро познато дека неодамна беше формиран Комитет кој ја оценува ефикасноста, бројноста и потребата од деполитизација на администрација и јавниот сектор, а тоа значи дека реформите се започнати. Основната цел е јавна администрација за потребите на граѓаните и бизнис заедницата. Во согласност со измените на Законот за организација и работа на органите на државната управа, Министерството за информатичко општество од 1. јануари годинава ги презеде надлежностите за јавната администрација.

Потсетувам на изјавата на министерот Иво Ивановски на неодамнешната прес конференција: Министерството веќе презело дел од вработените од Агенцијата за државни службеници, но и од Министерството за правда, Секретаријатот за европски прашања и Генералниот секретаријат кои веќе работеа на реформа и модернизација на јавната администрација. Бројот на вработените во јавната администрација се очекува да се знае на крајот од јули годинава, откако ќе бидат направени анализи во сите институции кои се под јавна и државна администрација, а регистерот за јавна администрација законски треба да биде комплетиран до крајот на јули.

„Досега во Македонија нема анализа кои установи се дел од јавната или државната администрација. Кога ќе се направи таа анализа, ќе може да се почне со остручување на администрацијата, а со цел таа да може да биде поефикасна“, изјави Ивановски.

Потребна е исто така анализа на Законот за општа управна постапка врз основа на забелешките на ЕК за таканаречениот „систем на молчење на јавната администрација“, односно одобрување. Потоа ќе следи воведување на информатички технолоигии- практики со цел да се растоварат граѓаните на Република Македонија и да можат дел од услугите да ги добијат електронски.

Ивановски:

„Главна цел на реформата на администрацијата е деполитизација, стручна и одговорна администрација. Со новиот Закон за државни службеници се поставуваат многу потешки критериуми за влегување во државната администрација. Државните службеници ќе можат да напредуваат многу побрзо, се воведува систем на едногодишна пробна работа“.

Дека оценката на Фуере не е ништо ново, па немаше потреба од повоторно „актуализирање“, говорат и бројните досега објавени анализи и коментари на аналитичари експерти за оваа проблематика: македонската јавна администрација е партизирана и гломазна, големиот државен апарат го оптоварува Буџетот со тековни расходи и не придонесува за економски развој на државата.

На пример, оценката на професорот Мерсел Биљали:

„За жал, кај нас администрацијата е тотално партизирана, така што и квантитативно и квалитативно не одговара на своите функции за вршење ефикасни дејности во однос на државата.“

Или на шефот на мисијата на УСАИД во Македонија, Мајкл Фриц:

„Некои министерства треба да имаат капацитети за истражувања и аналитика, но немаат ниту еден вработен во тие оддели. Платите се ниски, па понекогаш е тешко да се задржат вработените. Во минатото, кога имало смени на влади и министри, имало големи кадровски смени и во министерствата, што ја пореметува способноста на министерството да си ја врши работата“.

Или на професорот Борче Давитковски (во неодамнешна колумна во „Утрински весник“:

„Основни мотиви/причини за спроведување на реформата на јавната администрација во Република Македонија треба да бидат развојот на демократското општество и пазарната економија, односно стабилноста и континуитетот на државата кои можат да се обезбедат само со создавање и развој на демократска администрација.
Основните карактеристики кои и’ недостасуваат на македонската јавна администрација, а кои треба да се обезбедат со најавените реформи, се следниве: мала јавна администрација со истакнати регулативни функции и функции на следење, наспроти класичниот државен интервенционизам; едноставна структура со цел да се зајакне одговорноста на функционерот; демократско работење на администрацијата особено во остварувањето на нејзините јавни овластувања; департизирана и деполитизирана јавна администрација раководена од начелото на транспарентно работење; респонзивна, граѓански ориентирана јавна администрација како ефикасен сервис за граѓаните во остварувањето на нивните права; деконцентриран модел на јавна администрација.

Целта на реформата во јавниот сектор се гледа во неопходноста од растоварување на буџетот и овозможување тој да финансира мала, стручна и неполитизирана демократска јавна администрација. Со ова ќе се надмине постојната состојба повеќе од 50 отсто од буџетот да се одлева на плати на јавните службеници и ќе се потенцира неговата развојна компонента за финансирање на економскиот раст на државата. Со ваквата реформа ќе се обезбеди, согласно принципите на стручност и компетентност, како и согласно резултатите на приватизацијата/трансформацијата на јавниот сектор, да се добијат поквалитетни и побрзи услуги од страна на јавната администрација, а за помалку потрошени средства“.

Според се уште неофицијални проценки, во земјава има околу 120.000 вработени во јавната администрација, а според стручни проценки таа не би требало да брои повеќе од 70.000.

Владата и понатаму е глува на апелите за департизација и професионализација на јавната администрација?