Да, очигледно е дека урбаната мафија во Скопје, особено на „фронтовите“ каде што во изминатите години најмногу ги засили своите „редови“ (во кои успешно „имплементира“ и лица од врвовите)- општините Центар и Кисела Вода, ја доби битката.

Со забошотување на многу работи по ненадејните удари (аферите „ФИ-КОМ“, „Кинески ѕид“ и други), со „смирување“ на јавноста, но и со примена на „заштитните механизми“ спрема првите општинари- со врзување на нивните раце.

Да, битката ја доби, но не и војната. Очигледно е дека таа од ден на ден ја губи. Пред се на економски план. И станува неисплатлива натамошната интензивна изградба со криминални проекти, а не можат да го продадат или се потешко го продаваат она што во меѓувреме го изградија. Поради сеопштата недоверба кај граѓаните.

Имено, според анализите на агенциите за продажба на недвижности и покрај драстичното намалување на цената на новоизграден станбен квадратен метар за купување нема речиси никаков интерес. Напротив, расте цената на староизградениот, особено на оној што е сеизмички „зацврстен“ и граден во годините и неколкуте децении по катастрофалниот скопски земјотрес. Граѓаните научија дека најголемиот број од новоизградените објекти не ги исполнуваат прописите односно нормите за сеизмичка стабилност.

На урбаната мафија овојпат централната, а не локалната власт и зададе уште еден „посреден“ удар: Министерството за транспорт и врски им ги одзеде градежните надлежности на општините Центар и Кисела Вода. Всушност, им ги врза рацете (чисти?) на градоначалниците Џорџе Арсов и Виолета Аларова односно им забрани да даваат дозволи за градба, да вршат инспекциски надзор, а им ги одзеде и надлежностите во врска со спроведувањето на урбанистичките планови. Забраната ќе трае 3 месеци. Во соопштението до медиумите, меѓу другото, стои дека заклучно до денеска (14.03) општините не ги отстранија неправилностите, не се справија со дивоградбите и другите општински проблеми. Затоа отсега документирањето и управувањето со градежното земјиште, како и инспекцискиот надзор за градби од трета, четврта и петта категорија, целосно ќе ги преземе Министерството.

За сите утврдени неправилности Државниот инспекторат веќе ги известил Министерството за внатрешни работи и Јавното обвинителство.

Да потсетам, и покрај тоа што градоначалниците на големо најавуваа до темел уривање на дивоградбите, успеаја да урнат само поткровја.

И веднаш, наредниот ден (15.03) жестока реакција на градоначалникот на Кисела Вода. Решението на Министерството Арсов го коментира како тенденциозно, невистинито и злонамерно. Ја обвини директорката на Државниот инспекторат за градежништво и урбанизам, Жаклина Ангеловска:

„Имаме наназад месец дена добиено 25-26 предмети од нивна страна кои се повикуваат во писмото како пријави за недобро работење, меѓутоа стручните служби на сите тие им одговорија со аргументи“.

Тој е оптимист, верува дека ќе добие позитивен одговор по жалбата до соодветната владина комисија.

Градоначалничката Аларова, пак, преку соопштение признава дека од 23 предмети, за кои Министерството утврдило неправилности и донело такво решение, само 3 се проблематични. За останатите 20 не сака да преземе одговорност зaшто нив ги наследила од претходниот градоначалник (како да подзаборавила дека веќе го „турка“ вториот градоначалнички мандат).

На Советот на општина Центар, на советниците и градоначлничката, им беа потребни 4-5 дена (20.03) да се „соземат“ и да минат во „контраофанзива“. Оценија дека Градежниот инспекторат неправедно им ги одзел надлежностите и тоа треба да се обжали. Со забелешка на Аларова дека дел од забелешките треба да бидат упатени на преразгледување до Министерството за транспорт и врски бидејќи се работи за пропусти кои ги има во секоја општина, „ништо спектакуларно, недостасувале паркинзи“. Инспекторатот барал да се вметнат во деталните урбанистички планови објекти за кои општината издала решение за уривање. Тоа е кршење на законот, обвинуваат советниците на општината.

Од Државниот градежен инспекторат не ги коментираат обвинувањата. Одговор ќе дадат дури откако ќе ги добијат писмено.

Се уште молчат. Веројатно не стасале. Можеби е рано. Поминаа само два дена. Во наредните денови, недели и месеци очекуваме конкретни, па и „спектакуларни“ удари на урбаната мафија од страна на Министерството за транспорт и врски, а во рамките на преземените градоначалнички надлежности.

Се поставува првата, клучна дилема: како да се сочува, да се брани и одбрани стабилноста и како да се продолжи со вистинско опозиционо конструктивно (не само декларативно) дејствување, а кое ќе даде резултати веќе на следните избори.

Одговорот, па и натамошната судбина на лидерот односно „полуобновеното“ раководство на СДСМ, секако ќе се чека на закажаниот Конгрес на 3-ти јули.

Сосема е очекувано тоа што се случува во меѓувреме: расте бројот на незадоволни членови, и тоа не само од цврстата лидерска рака , туку и од севкупното дејствување на политичката сцена. Тоа најнапред се изразува со барање на темелна, отворена, демократска анализа и оценка на изборниот резултат (не со обиди за негово фингирање). Притоа се се почести „старите“ коментари на поранешни раководни луѓе  кои одамна раскрстија со неприкосновеноста и незаменливоста на најголемиот губитник Бранко Црвенковски.

Според некои аналитичари, ако некогаш и некаде молкот (сосе привидниот спокој) многу зборува, тоа се случува сега и во СДСМ. Па „слушаат“ дека на претстојниот Конгрес ќе се гласа за доверба на лидерот и партиските органи, но и гласно (можеби и „кавгаџиски“) ќе се расправа за тоа што се случуваше и се случи, со акцент на она што мора да се прави и создава денес и утре. Всушност, тоа ќе претставува почеток на жестока битка за суштинска демократизација на партијата и нејзино реформирање.

Се шпекулира дека во меѓувреме во СДСМ се создава (спонтано?) „тим на Шеќеринска“ која, наводно, е крајно незадоволна- револтирана од нејзината лидерска „должничка активност“  во 2008-ма за што наводно  се бара нејзина одговорност. Овој „тим“ на Конгресот ќе инсистира да се отвори расправа за крајно потребен јасен и прецизен план на активности во наредниот период за подигнување на партискиот рејтинг, а истовремено да се дефинира модел на одговорност за неисполнетите очекувања.

Несомнено е дека во партијата подолго време, а по изборите се поотворено се случува фракционерство кое како краен позитивен резултат може да предизвика комплетна „чистка“ и сосема ново кадровско, организациско и акционо преструктуирање.

Поранешни блиски соработници на Црвенковски не разбираат и се почесто гласно прашуваат зошто социјалдемократите прифаќаат да бидат залажувани со тоа дека изгубиле, ама тоа било голема изборна победа (морална победа). На пример, екс- лидерот и поранешен премиер Владо Бучковски во колумна ја отвори темата за чесниот пораз на СДСМ. Не забораваат и на прашањето зошто Црвенковски побрза да бара избори за кои однапред знаеше дека ќе ги изгуби.

А се ближат и нови избори- локалните.

Во меѓувреме СДСМ, а пред се лично Бранко Црвенковски доживува уште една „непријатност“: наводно нов, радикален обид за меѓупартиско пазарање, а единствено со цел да се дојде на власт и покрај јасно изразената волја на граѓаните на Македонија.

Имено, весникот на албански јазик „Љајм“ објави текст во кој се наведува дека СДСМ е подготвен да ја отстапи премиерската позиција само за да дојде на власт! Пазарот- возвратот е ДПА и ДУИ да станат коалицоиони партнери на СДСМ, со што ќе се добие потребното парламентарно мнозинство за состав на Влада. Очекуваната брза реакција- дермантирањето на „обвинетиот“ не го ублажи „потресот“.

Весникот цитира неименувани извори од Социјалдемократскиот сојуз кои тврдат дека ако ДУИ и ДПА се согласат да влезат во коалиција со СДСМ, тие ќе имаат право да изберат нов мандатар кој ќе биде Албанец. Според изворот, со избор на Албанец за премиер Македонија ќе докажела дека има волја да ги решава проблемите од етнички карактер и во исто време ќе се прекинело штетното владеење на Груевски кој земјата ја водел кон бездна.

СДСМ демантира, потсетувајќи дека досега повеќепати потенцирал оти во согласност со ставот на Р.М. мандатот за формирање на Влада го добива партијата која на изборите освоила најголем број на пратеници. Во конкретниов случај тоа се Груевски и ДПМНЕ, а тезите дека СДСМ прифаќа Албанец за премиер се груби лаги, шпекулации и невистини.
Албанец за премиер? Зошто да не? Ама би била ли тоа „волја да се решаваат проблемите од етнички карактер“? Со испазарен само поради „штетното владеење“ на Груевски кое, види, чудо, народот го прифаќа, го поддржува, одново го изгласа?! Што би рекол (повторил) Црвенковски: „Тој има право и кога греши“.

Отсуството на Владо Бучковски од кандидатските листи не може да биде „покритие“ за „опстојувањето“ на Макрадули, Ивановски, Минчев, Иванова, Бендевска…

За Радмила Шеќеринска е се одамна познато и препознат. Таа е сега кандидат за иден премиер кој катастрофално ја изгуби претходната битка. Добива шанса за „реванш“, но со многу негативно „позиционирање“ во однос на „лутиот противник“ Груевски. Мислам на огромните разлики во сите „лидерски“ рејтинг листи)

Се чини дека е веќе јасно оти победата на ВМРО- ДПМНЕ и коалиционите партнери е сигурна, а прашањето е дали таа ќе биде голема или, напротив, дури недоволна. Не за формирање на Влада, туку според  бројот на освоените пратенички места.

СДСМ одржа конгрес на кој ги утврди изборните листи за предвремените парламентарни избори на 5. јуни и ја усвои изборната програма.

Предводници на листите на СДСМ и 15-те коалициони партнери се: Радмила Шеќеринска, Ана Павловска Данева, Стевчо Јакимовски, Зоран Заев, Јани Макрадули и Стојко Пауновски  Освен нив, на тн. добитни места се: во првата изборна единица Тито Петковски, Гордан Георгиев, Наташа Савова, Игор Ивановски, Сафет Бишевац, Ивон Величковски; во втората (скопско-кумановска) Оливер Спасовски, Горан Минчев и Соња Мираковска; во третата Марјанчо Николов, Маринела Тушева, Емилија Станковиќ, Горан Мисовски; во четвртата (струмичко- прилепска) Андреј Петров, Ленче Николовска, Панчо Орцев, Горан Сугаревски, Цветанка Иванова; во петтата (охридски-струшко битолска) Фијат Цаноски, Весна Бендевска, Митре Вељановски, Ердоган Сарач; а во тетовско-гостиварска шестка Рекан Дурмиши.
Изјава на Гордан Георгиев, потпретседател на СДСМ, по завршувањето на денешниот конгрес:
„Се донесе одлука Владо Бучковски да не биде на кандидатските листи. Притоа со целиот респект за неговата работа во изминатиов период, целиот изминат период на СДСМ, Владо Бучковски останува на браникот, на врвот на СДСМ и останува да ја одработи победата на СДСМ до 5. јуни.
Уште една одлука на претседателот Црвенковски, исто така да не биде на кандидатските листи, туку да биде првиот знаменосец на победата на СДСМ на 5. јуни и потоа“.
Одлуката на Црвенковски не е големо изненадување. За СДСМ и за него како лидер на партијата е многу подобро да дејствува во и од „сенка“, а притоа да не ја загрози својата „позиција“ екс претседател на Република Македонија.
Останува да ја почекаме промоцијата на „мошне обемната“ изборна програма (деновиве), која е најавено дека се базира на цврсти и реални основи, ќе биде и владина, а ќе донесе заздравување на економијата, слобода и достоинство за граѓаните. Се разбира, за анализи, оценки и проценки најважни во неа ќе бидат- ветувањата.

Да се премолчи, воопшто да не се одбележи пуштање во сообраќај на 17 нови нископодни и првиот двокатен автобус низ улиците на Скопје (барем како занимливост) нема врска со тн. опозиционерско новинарство, туку единствено со теснопартиско, што ќе рече неслободно, еднострано, насочено, заробено. Токму тоа- таквото новинарство е проблемот кој се држи како „дежурна тема“ за „меѓународна употреба“: слободата на медиумите.

Не мора да се согласуваме со ставот дека климатизираните украински автобуси нудат можност да се доживее „градот како европска мотропола, а со кинескиот – двокатниот подобро да се запознаат со старото и новото“ (министерот за транспорт Миле Јанакиески на свеченоста), ниту дека тоа ќе го овозможат најавените нови нископодни и двокатни автобуси од отворен тип. Затоа што за таквото доживување се потребни уште многу други нешта.

Скопје е далеку од европска метропола, но е ноторен факт дека почнува полека да наликува на неа (да, и со проектот „Скопје 2014“, без оглед што во него ни се допаѓа, а што не; „фрлените пари“ е тема за друга расправа).

Точно, Скопјани заслужуваат да имаат удобен и ефикасен превоз во модерни и современи автобуси, изработени според најсовремените европски стандарди. Точно, тоа во последниве година- две се случува. Не само со новите автобуси на ЈСП кои се набавени од Владата на Македонија (се разбира, со буџетски средства односно со пари на граѓаните; може со некои други?), туку и со новите на приватните превозници. Не сте забележале коллку брзо тие го обновија и го обновуваат својот возен парк? (Конкуренцијата си го прави своето.)

Во врска со новите автобуси на ЈСП мошне важни се нивните карактеристики, а пред се удобноста, малите трошоци за гориво, резервни делови и за одржување. Со право се потенцира и тоа дека 10% од возниот парк на Јавното сообраќајно претпријатие е обновен со автобусите од Кина и Украина (градоначалникот на Скопје Коце Трајановски).

Малку е? А со колку проценти годишно се обновуваше досега, особено кога „други“ беа на власт? Се памети ли набавка на 32 автобуса „во пакет“, наеднаш? Во февруари беа промовирани и пуштени во сообраќај првите 15 нископодни автобуси, а со проектот е предвидена набавка на вкупно 80 нископодни и 202 двокатни автобуси.

Нископодните автобуси се со 31 место за седење и 69 за стоење, додека двокатните имаат 39 места за седење на горниот и 18 на долниот дел и 20 места за стоење.

Препорака на моите колеги „професионални“ СДСМ-овски, ВМРО-НП-овски,ОМ-овски и уште нечии „–вски“ новинари:

Премолчувајте, „скандализирајте“ го и проектот за обнова на авботускиот возен парк на ЈСП (како се друго), ама и не влегувајте, не возете се во новите авгобуси. Ниту во нископодните, ниту во двокатните. Барем до вонредните парламентарни избори. Бидува?

За последното-механизацијата:

Во Солун- Грција е отворен најголемиот регионален саем за современа земојделска механизација- „Агротика“. „Зазема“ дури 17 огромни хали, а она што е презентирано, без оглед на намалената понуда на новитети во однос на минатите години, а поради глобалната криза, е интересно за посетителите, се разбира и за македонските земјоделци: приклучни агрегати кои извршуваат по неколку операции со едно поминување, приклучна механизација за расадување за градинарство на отворено, ротобалери кои се масовно раширени по грчките полиња, огромни трактори кои без проблем влечат приклучни машини.

Во посебна хала се изложени системи и пумпи за наводнување со кои од бушотини од големи длабочини и до 300 метри црпат вода за нивите. Лозарите и овоштарите најмногу ги привлекуваат штандовите со машини за автоматска берба, како и заштитните мрежи од град.

Има и „ситни“ новитети. На пример, ножици за кроење на овошки и лозници кои работат на струја, а која доаѓа од батерии на елекот кој се носи- чини околу 1.300 евра, потоа системи за миење на барик буриња, при што прскалка го мие и го суши бурето од внатре, а нечистата вода ја собира во посебен сад- чини околу 2.000 евра.

Без оглед што поголемиот дел од саемската понуда е за големи поседи, сепак македонските посетители- земјоделци наоѓаат многу нешта и „ситно“, а корисно и достапно за нивниот џеб.

Што се однесува на состојбата со земјоделските поседи во Република Македонија, од Министерството за земјоделство најавуваат „средување“: најмногу две години ќе бидат потребни за да се добие детален компјутерски преглед што ќе го овозможи новиот систем наречен ЛПИС.

Конкретно, тоа ќе значи дека само со едно кликнување на некоја од евидентираните парцели ќе може да се добијат сите податоци- од тоа чија е, колкава е површината, што е насадено. Со тоа пред се се избегнуваат сите можности за малверзации со субвенциите.

Треба да се нагласи дека примената на ваквиот систем е и обврска од ЕУ за прецизна контрола за која намена се употребени европските пари. Системот го користат сите земји на ЕУ, а ефектите се повеќенаменски.

Досега за изработка на дигитална карта на македонските ниви се потрошени 880.000 евра буџетски пари.

За проблемите. Колку повеќе се решаваат, толку стануваат побројни. Парадоксално? Не е, туку е едноставно. Прашањето е кои проблеми се поголеми, а бараат потемелно промислување и дејствување на подолг рок, а кои се помали или секојдневни и може да се решаваат „во од“. Решавањето и на едните и на другите значи дека работите се придвижени напред, напредокот е незапирлив.

Од една страна, проблемот на пласманот на јаболката е сериозен и бара брза акција, максимален ангажман за негово надминување, а од друга тој наметнува долгорочен што не може да се решава без развојна стратегија и тактика: не да се спасува македонското јаболко, туку тоа да ги освојува домашниот и странските пазари со врвен квалитет, за целосна обработка (конзервна индустрија), што ќе рече да има непречен, континуиран развој.

Проблемот на производителите на јаболка, во јавното изразување на незадоволството на преспанските им се придружија и охридските, струшките и битолските, се сведува не на отежнат пласман, туку на незадоволителна цена што се нуди за откуп (поради што се бара субевниција од 4 денари премија за еден произведен килограм). Секако дека решение Владата ќе најде, но не може да биде поинакво, освен палијативно, еднократно. Она долгорочното, не само кога е во прашање јаболкопроизводството, мора да биде и на самите земјоделци (значи заедничко): инвестирање не само во производството, туку и во неговото складирање, чување, одржување (не мислам само на изградба на ладилници), но и (само)организација на пласманот, негово менаџирање. Со еден збор, модерно производство од идеја до реализација.

И задоволството на производителите на зимска зелка, но и на трговците е само „сезонско“. Земјоделците од валандовско- гевгелискиот регион без никакви проблеми ја пласираат на пазарите во Србија, Бугарија и Романија. Дури се јавува и недостиг, не можат да се задоволат сите побарувања што, пак, ги зголеми откупните цени- од 4 на стартот, на 15 денари за килограм деновиве.

Дека задоволството е „сезонско“, потрдува главната причина за големата побарувачка: лошите временски услови во Европа и поволните кај нас, а кои овозможија зелката да стаса порано.

Проблеми со пласманот, но не сезонски односно моментни, има и македонското вино. Имено, поради рецесијата, презаситеноста на пазарот и големи количини на залихи на вино што ги имаат Италија и Шпанија, традиционалните партнери од ЕУ им ги откажуваат договорите на македонските винарии. Чаре? Има: атлернативни пазари. Може ли да се најдат „ад хок“? Веројатно, ама пак „еднократно“. Алтернативните пазари не се и не можат да бидат „резерва“, туку во континуитет да се третираат како нови што „чекаат“ на освојување.

На тоа упатува и конкретната помош на Владата на Холандија: 8-те  македонски винарии склучија долгорочен договор за соработка до 2013- та година. Тие на нејзина сметка ќе учествуваат на меѓународни саеми за вино, а со цел да го зголемат извозот во земјите од ЕУ.

Изјава на Јан Вилем Рихелман, од ЦБИ агенцијата на холандската Влада:

„Нашата владина организација е тука за да му помогне на вашиот вински сектор да стане поконкурентен на странските пазари. Денешната средба е многу важна затоа што нашиот план е да се здружи целиот сектор, винарските визби, Министерството, агенциите и сите оние кои се значајни за производство и експорт на добро македонско вино. Пазарот на ЕУ е еден од најконкурентните пазари во светот, со 5 милиони потрошувачи“.

Љупчо Димовски, македонски министер за земјоделство:

„Со подобри услови за извоз и подобар пробив на странскиот пазар ќе се зголеми вкупниот извоз на вино, а со тоа и бруто омашниот производ каде што производството на вино учествува со 17% до 20%. Виното е македонски лидер во извозот на пијалоци, а веднаш по тутунот вредносно најважен производ кој го пласираме на странските пазари“.

Инаку, пласманот на виното е директно поврзан и со исплатата за предаденото грозје за претходната (ланската) реколта и со финансиската кондиција на винариите за новата откупна сезона на есен.

За среднорочен и долгорочен развој на македонското земјоделие можеби најважното: земјоделците и откупувачите од годинава законски ќе бидат обврзани да ги почитуваат склучените договори за откуп. Со него се уредени сите услови за откуп, од склучување на договорите, истакнување на цените 10 дена однапред, начин на исплата, до тоа кој се може да врши откуп на земјоделски производи. Предвидено е исплатата да се врши во рок од еден месец, авансно, или 20% за време на откупот и остатокот за 6 месеци. Договорот треба да биде склучен 45 дена однапред. Оние кои нема да го почитуваат одредбите ќе бидат казнети.

Тоа е само една од новините во новиот Закон за земјоделство и рурален развој.

Перица Ивановски, заменик- министер за земјоделство:

„Воведуваме нови политики кои досега не беа постојани, а се насочени во делот на уредување на пазарите со земјоделски производи или поддршка на тие пазари со цел надминување на одредени нарушувања, обезбедување на стабилност на доходот на земјоделските производители, зачувување на конкурентските односи“.

Законот предвидува мерки за заштита на пазарот, за поттикнување на потрошувачката, интервентен откуп, услови за увоз, поддршка за складирање.

Освен трговијата со земјоделски производи, опфатени се критериумите и условите за субвенции, работата на Комитетот за ИПАРД програмата, националната стратегија, руралниот развој, контролите, земјоделските здружувања.

Новиот закон за земјоделство е изготвен според последните регулативи за земјоделство во Европската унија.

„Паралелата“ е неизбежна: едновремено на „дневен ред“ (фаза на силен притисок) е и можеби „најдебелиот јазол“: проблемот што си го направи Грција (самата на себе) со името Македонија (суштинскиот дел од уставното име на земјава).

Интензивирањето на разговорите на двете заедници на островот е уште еден обид во тој правец, а кој ќе мора да донесе некое прифатливо решение. Исто како што побрзо компромисно решение на грчко- македонскиот спор (да, во меѓувреме вешто претворен во билатерален).

Се работи за прва фаза од разговорите помеѓу лидерите на двете заедници на Кипар, претседателот на Кипар Димитрис Христофијас и лидерот на кипарските Турци Мехмет Али Талат. Тие се водат во рамки на веќе водените преговори помеѓу нив за обединување на островот, под патронат на ОН, во резиденцијата на специјалниот советник на генералниот секретар на ОН за Кипар, Таје Брук Зерихун, која се наоѓа на аеродромот во Никозија.

Договорено е да се одвиваат во две етапи- првата од денеска до задутре, а втората од 25- ти до 27- ми овој месец.

Претседателот Христофијас и лидерот на кипарските Турци Али Талат се договориле да не изнесуваат детали за тоа што ќе се  договорат (или веќе се договориле денеска), се додека не се постигне конечен договор.

Потврдено е дека на денешната средба имало слободна размена на мислења за различни аспекти на проблемот, пред се поврзани со иднината на управувањето со островот.  Христофијас изјавил дека нема документ што ќе послужи како основа за водењето на овие разговори. Притоа додал дека двајцата немаат намера да се повлечат од нив без да постигнат резултат и изразил надеж оти на крајот ќе има повеќе разбирање во позициите на двете страни, што според него е и заедничка цел.

Според кипарски весници, генералниот секретар на ОН Бан Ки- мун изразил оптимизам во однос на исходот на преговорите за Кипар и оти е охрабрен:

„Се надевам дека кипарските лидери ќе забележат значителен напредок. Искрено верувам дека за време на двете фази на интензивните разговори овој месец тие ќе можат да се договорат“,  потенцирал тој, повикувајќи ги Христофијас и Талат да покажат еластичност и компромис.

Од нив најважната: зошто на досегашните пописи на населението на секој граѓанин на Албанија не му беше овозможено слободно изразување на етничката припадност? Што се промени толку радикално, та сега да се нема „компекси“ за својот идентитет?

Не велам дека и досега Албанија не ги почитувала своите сограѓани од другите етникуми, но кога станува збор за изразување на етничката припадност на досегашните пописи…Како и да е, промената е радикална, извонредно позитивна за сите малцинства во соседната земја, вклучително и македонската (наш посебен интерес) и треба да се поздрави.

Изјава на Бериша:

„Пописот треба да му даде на секој граѓанин право слободно да ја изрази својата етничка припадност.

Албанската нација и народ немале и немаат комплекси за својот идентитет, зашто имаат докажано дека многу ги почитуваат своите сограѓани Грци, Бошњаци, Македонци, Срби, Црногорци, Власи, Роми или Египќани, кои може отворено да ја искажат нивната етничка припадност“.

Притоа тој предупреди дека многу ќе се внимава да нема шпекулации.

Потсетување: малцинствата го бојкотираа последниот попис во Албанија, спроведен во април 2001-ва година, токму поради непостоење на графа за етничка и верска припадност и мајчин јазик.

Го прочитав (и го пренесувам) мислењето на Сабри Годо, еден од авторите на албанскиот Устав. Имено, тој се спротивставува на изјавата на Бериша- смета дека таков попис не треба да се дозволи, бидејќи бил „сериозна закана за територијата на земјата“. На тој начин „вештачки“ ќе се зголемел бројот на припадниците на грчкото малцинство, бидејќи грчкото влијание во Албанија било големо. Веројатно истото го мисли и за другите малцинства (и македонското).

И „неуставниот лаик“ знае дека таквото стравување е неосновано доколку не постои друга цел, па шпекулацијата односно фалсификатот да се „режира“ на највисоко ниво (власта), дури и со „сесрдна помош“ на „меѓународниот фактор“. На пример кога треба што повеќе да се „доближи“ најголема „немнозинска заедница“ до „мнозинската“. Не за друго, туку само за да се овозможи нешто во „рамка“. Се разбира, во интерес на мирот, демократијата, правата и слободите (обврските се „подразбираат“), рамноправноста, заедништвото…

Наредниот попис во Албанија ќе биде спроведен во 2011-та година. Белким дотогаш премиерот Бериша гаранцијата нема да ја „падне“ со образложение дека бил погрешно разбран.

Ако се суди според „чудното однесување“ на американскиот државен врв, пред се на американската дипломатија, кое може да се „препознае“ како молчење и повлекување од вревата на јавноста, нешто како да се „тркала“. Можеби не „стапица“ од која, како што објавија грчки весници, Грција има се поголем уплав, ама нешто како од „Голем брат“ многу веројатно.

Од друга страна, зошто решението што наводно го подготвуваат Американците би било „стапица“, кога во овој „пресуден момент“ за Грција е најповолно „разумно компромисно“?

Повикувајќи се на неименувани високи американски дипломати, „Елефтеротипија“ објави текст под наслов „Американска стапица за името“, во кој тврди дека името на ПЈРМ ќе биде Република Северна Македонија, а терминот „македонски“ ќе се употребува за одредување на идентитетот и јазикот. И уште- дообјаснувањето околу користењето на новото име, за што Грција инсистира да биде „ерга омнес“ (сеопшто односно единствено), ќе се остави за понатамошниот тек на преговорите.

Администрацијата на Обама преку посредникот Нимиц ќе изврши притисок врз Атина и Скопје за  вакво решение на спорот со името. Планот на Вашингтон, се разбира како предлог на Нимиц,предвидува новото име Република Северна Македонија да помине на Советот за безбедност на Обединетите нации, кој со одлуката би препорачал тоа да го користат сите членки на светската организација во билатералните односи со Македонија.

Се работи за тн. тивко решение на суштинскиот проблем за Македонија- именувањето на нацијата и јазикот. Имено, со терминот „македонски“ тие би се впишале во регистарот на ОН без неопходно одобрение од Грција, според речникот на светската организација (glosssary), со што таа практично не би можела да го блокира.

Според атинскиот весник, „стапицата“ ќе биде „збогатена“ и со менување на тактиката на Американците што ја користеше претходната администрација на Буш. Тие ќе се впуштат во оспорување на грчките аргументи пред самитите на членките на НАТО и ЕУ, планирани наредната година.

„Елефтеротипија“ потсетува дека и пред Букурешт имаше силен американски притисок, но Атина не попушти и со вето го спречи приемот на Македонија во НАТО.

Некои македонски аналитичари пишувањето на „Елефтеротипија“ го оценија како пробен балон за македонската јавност, односно подготвување на „терен“ за „разумниот кмпромис“ (промена на името и „заштитени“ идентитетот и јазикот). Па препорачуваат земјава да не попушти пред грчките притисоци, особено ако се има предвид дека се води постапка пред Меѓународниот суд на правдата која нема шанси да не ја добие.

Можеби е најповолен момент, доколку „стапицата“ се уште не е докрај „поставена“, Република Македонија да истапи со свој предлог; кој е најповолен, а со оглед дека компромисно решение мора да се изнајде што поскоро ( досега повеќе пати посочив на него во некои текстови на овој блог): не „двојна формула“, туку алтернативни имиња (две или три, со задржување на уставното „Република Македонија“, а за што треба да се води „последна битка“) со еднакво значење и валидност- Република Северна Македонија, Република Вардарска Македонија…, па „кој што сака нека избира“.

Изгледа ступидно, ама нема друго кога проблемот на Грција е ептен ступиден. И онака најнакрај, со вакво решение  во колоквијалниот, па и „официјалниот“ говор ќе остане само „Македонија“ (исто како Грција, Финска итн.итн.).

Впрочем, и весникот „Елефтеротипија“ во април годинава цитираше една статија на професор на Солунскиот универзитет „Аристотел“:

„Скопјаните, кои се подготвуваат за компромис – ако тоа се случи, ќе продолжат да ја нарекуваат својата држава ‘Македонија’, како и повеќето од другите земји, затоа што така навикнале“.

ХАСАП системот не е некоја „измислица“ на светот, туку систем на безбедност во производството на храната без чија примена не е можно занимавање со овој бизнис.

Иако „никогаш не е доцна“, се наметнува заклучокот дека строгите правила на Европската унија требаше да бидат одамна применети, како дел од европеизацијата на нашето севкупно живеење, работење и дејствување. А не дури сега кога, на пример, се прават последните подготовки за конкурирање за средства од ИПАРД фондовите за кои, помеѓу другите услови, е токму поседувањето на ХАСАП системот.

Заврши кампањата за вградување на ХАСАП системот за безбедност на храната, но не и контролата на неговата примена. Таа траеше 4 месеци, а целта беше да се поттикнат производителите на храна од животинско потекло да работат според европските стандарди.

Законот за воведување на ХАСАП стапи на сила на 1- ви октомври, а во изминатиот период инспекторите на терен ја проверуваа целата документација што ја има ХАСАП тимот на компанијата, но едновремено се вршеше и анализа на опасностите на критичните контролни точки во производството на храна, односно согледување на биолошките, хемиските и физичките ризици од влезните суровини, производството и дистрибуцијата до крајниот потрошувач.

Засега од вкупно 240 оператори со храна од животинско потекло 8 добија времена забрана за работа. Засега, затоа што по 10 дена ќе започне нова серија на контроли со цел да се испита колку правилно се применува ХАСАП системот или се останува само на поседување на сертификат. Резултатите ќе бидат познати по Нова година.

Веќе е надминато уверувањето дека воведувањето на европските стандарди на производство е скапа инвестиција. Како таква  можеби да, зависи од постојното „стандардно“ технолошко и организационо ниво, но во многу брз рок исплатлива од аспект  на зголемено производство и продажба, а пред се (по)висок квалитет. Системот е строг и не дозволува никаква импровизација.

Во врска со „поврзувањето“ при конкурирањето за пари од ИПАРД фондовите (45 милиони евра кои заедно со македонскиот дел се околу 60 милиони евра, а правото на користење е до 2011- та година), земјоделците веќе се соочуваат со нужноста од поседување на сертификат за ХАСАП системот за безбедност на храна, заедно со другата документација и бизнис планот. Тоа се однесува особено на оние што планираат инвестиции во млечната, месната индустрија и кланици, но не значи дека строгите стандарди нема да важат и во другите клучни земјоделски сектори- овоштарство, лозарство, сточарство, преработувачка индустрија.

Мал потсетник за суштината на ХАСАП (HACCP) стандардот:

HACCP е кратенка од Hazard Analysis Critical Control Point, што во превод значи Анализа на опасност и критични контролни точки. Тој претставува логичен, научно фундиран систем на контрола, а овозможува идентификација и проценка на сите можни опасности, односно на секој физички, хемиски или биолошки ризик, во сите фази на процесот на производство, вклучувајќи ги сите меѓупроцеси и дистрибуцијата на прехранбените производи; исто така и неопходни мерки за нивна превенција и контрола, како и сигурност дека тие ќе бидат спроведени успешно и на делотворен начин.

ХАСАП- от води потекло од Pillsbury Company, која работела за NASA, и лабораториите на американската војска. Бил заснован на инженерски принцип на анализа на грешки, начини и ефекти во која било фаза на процесот и поставување на ефективни контролни механизми. Спроведен е со цел микробиолошка безбедност на храната во раните фази на вселенските истражувања на САД, а за да се сведе на минимум веројатноста од труење со храна во вселената.

Системот е прифатен во 70- тите години на минатиот век и оттогаш е меѓународно признат како HACCP систем за произвосдство на безбедна храна. Признат е и од Светската здравствената организација (WHO) како најефикасно средство за контрола на болести предизвикани со храна.

HACCP системот е денес услов и легитимација за меѓународна трговија со храна, а во повеќето европски земји е законски условен.

Судејќи според изборот, првите оценки и коментари се дека суштината на политиката на заедницата по стапувањето на сила на Лисабонскиот договор, на 1. декември, ќе биде комрпомисот. Избраните се докажани „компромисери“, малку познати економисти, кои според многумина нема да им „пречат“ на лидерите на европските земји, ниту да го загрозуваат нивното значење.

Меѓутоа, од друга страна се поставува прашањето на кој начин ќе се спроведува неопходниот авторитет на ЕУ на внатрешен и надворешен план, а кој во изминативе години е прилично разнишан.

За прв претседател на Европската унија е избран премиерот на Белгија Херман Ван Ромпуј, а Британката Кетрин Ештон, европски комесар за трговија, за шеф на дипломатијата.

Францускиот дипломат Пјер де Буасје е именуван за генерален секретар на Советот.

Од случувањата пред изборот:

Британскиот премиерм Гордон Браун го прифатил фактот дека Тони Блер нема шанса да биде избран за претседател на Советот на ЕУ, па поддршката и ја дал на бароницата Кетрин Ештон за функцијата висок претставник на Унијата за надворешна политика.

„Советот го именува Херман Ван Ромпуј за прв претседател на Европскиот совет и ние му честитаме“, им изјави Браун на новинарите по самитот.

Пред почетокот на вонредниот дводневен Самит на шефовите на држави и влади на ЕУ е одржан неформален состанок на кој се разговарало за новите функции, а набрзо од различни извори пристнале информации дека е постигнат договор и оти името на Тони Блер не се нашло во него.

„Постои консензус. Владите на десниот центар и социјалистите постигнаа договор“, и изјавил на агенцијата Ројтерс неименуван дипломат.

Херман Ван Ромпуј има 62 години и се смета за дискретен човек на компромисот, „незабележан“, но и способен. Умерен е, повлечен, не сака да биде под рефлекторите, но и успешен преговарач, кому му пошло од рака да ја стабилизира белгиската влада по година ипол политичка криза.

На крајот од минатата година мислел дека мирно ќе ја заврши политичката кариера како претседател на Претставничкиот дом на белгискиот парламент, кога белгискиот крал Алберт Втори го убедил да го преземе кормилото на владата по кризата предизвикана со заминувањето на Ив Летер од функцијата премиер. Нерадо прифатил, а на белгискиот монарх му биле потребни 90 минути за убедување. Како што објави британскиот „Телеграф“, тој инсистирал новиот премиер да биде токму тој затоа што важел за умерен по прашањата на двете заедници на кои е поделена Белгија. Во текот на 11- те месеци на местото премиер Ван Ромпуј, поранешен министер за буџет, успеал повторно да ја придвижи работата на новата сојузна влада блокирана поради несогласувањата помеѓу Фламанците и Валонците. Исто така се покажал способен да се соочи со економската криза.

Беше речиси сосема непознат надвор од Белгија додека за можен кандидат за местото претседател на ЕУ не го спомнаа германскиот канцелар Ангела Меркел и францускиот претседател Никола Саркози на самитот на ЕУ во Брисел, на 29. октомври.

Неколку дена пред да биде именуван за претседател на Европскиот совет, Ван Ромпуј својата визија за ЕУ им ја претстави на највлијателните луѓе на планетата, во рамките на Билдерберг групата. Во поздравниот говор во Европскиот совет порача дека има решителна намера да води сметка европските акции во врска со најважните прашања да се развиваат на долгорочен план. Тој е приврзаник на прием на нови земји во ЕУ, кога ќе ги исполнат условите.

Првите оценки се дека Западниот Балкан не би требало да се загрижи, но Турција не се израдува премногу од неговиот избор, бидејќи порано ги истакнувал христијанските вредности на Европа. Според него, Турција е исламска земја и како таква би можела да го разводни европското христијанско наследство.

Во Велика Британија се смета за контроверзен поради залагањето за федерализам во рамките на ЕУ.

Херман Ван Ромпуј е роден на 31. октомври 1947. година. Кариерата ја започнал во Народната банка на Белгија пред да влезе во политиката во 1973. година.

Оженет е и има четири деца (два сина и две ќерки).

Интересно, овој фламански демохристијанин е љубител на литературата и филозофијата, а особено е вљубен во хаику поезијата.

Кетрин Ештон има 53 години и е лабурист. Освен функцијата висок претставник на ЕУ за надворешни работи и политиката на безбедноста, таа ја извршува и функцијата потпретседател на Европската комисија. За изборот исполнила три „главни“ услови: левичар е, доаѓа од Велика Британија и е жена. Како „шеф на дипломатијата“ на ЕУ во контактите со САД, Русија и другите светски сили ќе ги застапува интересите на околу 500 милиони Европејци.

Според Лисабонскиот договор, нејзината функција ќе биде со повеќе надлежности во однос на протоколарното значење на претседателот на ЕУ, а и ќе трае двојно подолго- 5 години.

Оние што ја познаваат велат дека е енергична, но не и агресивна. Самата нагласува дека има намера да води „дискретна дипломатија“. Како што наведе Би- Би- Си, нејзиното именување може да се смета како разочарување по очекуваната истакната фигура за тоа место, но бароницата научила да ги занемари критиките и да ја завршува својата работа. Така направи кога го замени Питер Менделсон на местото комесар за трговија на ЕУ и наиде на различни критики, вклучувајќи ја и онаа од еден британски пратеник кој рече дека таа „нема биографија“ за таа работа.

По нешто повеќе од една година на местото европски комесар се смета дека баронесата Ештон докажала оти може да биде успешна, ефикасна и способна да изгради консензус за клучните прашања, и тоа во екот на најлошата економска криза која кога било ја погоди ЕУ.

Пред заминувањето во Брисел, на местото европски комесар за трговија, Ештон вршела повеќе функции во две министерства и се пробивала во редовите на Лабуристичката партија. Кога Гордон Браун стана премиер, во 2007., Ештон стана лидер на лабуристите во Горниот дом на Парламентот, каде што се избори за усвојување на Лисабонскиот договор со кој за првпат е и предвидена нејзината нова функција.

Иако некои медиуми во 2005. и 2006. година ја избираа за политичар и благородник на годината (за да може да влезе во Домот на лордовите, на барање на Тони Блер во 1999. година доби титула бароница), сепак е помалку позната во Британија отколку во Брисел. На должноста ќе стапи на 1. декември, еден месец пред Ромпуј.

Пред кариерата во британскиот Парламент, Кетрин Ештон во доцните 70- ти години на минатиот век учествувала во кампања за нуклеарно разоружување.

Како дипломиран економист работела и како консултант.

Кетрин  Ештон е родена на 20. март 1956. година во Ланкашир, во Англија. Мажена е за поранешниот новинар и угледен аналитичар Питер Келнер, со кого има две деца и три пасиноци.

„Не можевме да направиме подобар избор од нив двајцата за раководство на ЕУ“, рече претседателот на Европската комисија Жозе Мануел Барозо.

„Франција ја поддржуваше кандидатурата на Ромпуј, а и малку го поттурнавме да се кандидира уште од почетокот. Тоа е одличен избор“, рече францускиот претседател Никола Саркози.

„Добивме кандидат кој носи консензус и со потврдени способности во неговата долга политичка кариера“, истакна Ангела Меркел, канцелар на Германија.

„Таа ќе биде силен и јасен глас на Британија во Советот и Комисијата“, рече британскиот премиер Гордон Браун за победата на Ештон.

И Вашингтон изрази надеж дека новоизбраните европски лидери ќе ја направат ЕУ посилен партнер на САД.

Изборот е наводно договорен помеѓу шведското претседателство и големите земји членки Франција, Германија, Велика Британија и Италија.