Едновремено, растат сомнежите дека земјотресот не е природен, туку намерно предизвикан, односно оти се работи за тајно оружје со огромна разурнувачка моќ. Тие се поттикнати и од премолчувањето на сериозното тврдење на венецуелскиот претседател Хуго Чавез. Дури ги нема и потсмевања и карикирања на кои е тој „вообичаено“ изложен.

Последната официјална проценка за бројот на жртвите е дадена вчера: само во главниот град Порт-о-Пренс досега се откриени најмалку 150.000 загинати.  Наведувајќи податоци од државната компанија ЦНЕ, која ги собира телата во областа на главниот град и ги погребува во масовна гробница, министерката за комуникации на Хаити, Мари-Лоранс Жослен Ласег, соопшти дека се уште никој не знае колку тела има под урнатините. Во другите делови на земјата најверојатно загинале повеќе илјади луѓе кои не се регистрирани во официјалните биланси, затоа што ги погребале членови на нивните семејства или останале под урнатините.

Властите на Хаити планираат повеќе од 400.000 луѓе кои останаа без домови да ги сместат во населби кои ќе бидат подигнати во околината на разурнатиот град Порт-о-Пренс. Во план е изградба на импровизирани села во кои жртвите од земјотресот ќе живеат привремено во шатори. Наскоро 100.000 би требало да бидат испратени во првите 10 импровизирани населби. Меѓутоа, тоа не е доволно, зашто во потресот без покрив над главата останале повеќе од 1,5 милиони луѓе.

А Американскиот геофизички институт смета дека опасноста од нови силни вторични потреси во следните 30 дена е значителна. Постои веројатност од 25% дека ќе се случи еден или неколку потреси со јачина од 6 степени според Рихтеровата скала. Катастрофалниот земјотрес од 12-ти јануари беше со јачина од 7,3 степени, а секој вторичен потрес со јачина од над 5 степени се смета за силен и може да предизвика дополнителни штети.

Руски научници тврдат дека земјотресот на Хаити е еден од најсилните во последните 100 години. Како доказ ги наведуваат сеизмичките активности на Земјата во последнава деценија. Поради тоа Меѓународниот институт за прогнозирање на земјотреси и математичка геофизика на Руската академија на науките развил единствен модел на предвидување на катастрофи, но за жал тој не е искористен на Хаити. Некои новински агенции ја пренесоа изјавата на дописниот член на Руската академија на науките Александар Соловјев дека методот кој го развиле научниците е прилично прецизен:

„Сеизмичките бранови во секое поле на истражување се посматраат врз основа на 7 индикатори. Во последниве неколку години се остварени 13 од 17 прогнози. 10 земјотреси се случиле според предвидувањата со точност на епицентарот од 1 километар“.

Хаити лежи на процеп на две тектонски плочи, каде што е поголема веројатноста од појава на земјотреси, но не се правени никакви мерења.

Се чини дека прогнозите веќе се остваруваат: синоќа нов земјотрес со интензитет од 5,5 степени според Рихтер го погоди Хаити, а еден час подоцна удар од 5,1 степен беше почувствуван на островот Гвадалуп. Нема информации за нови жртви или материјални штети, ниту предупредување за опасност од цунами.

Ваквите катастрофи неретко ги следат вистински чуда: 11 дена по земјотресот од „под земја“ е спасен 24-годишниот Визмонд Ескантус. Спасувачите со аплауз го пречекале среќното момче кое се појавило на носилка, но насмевнато и во добра состојба. Успеало да преживее благодарение на кока колата и грицките што ги пронашол.

Една од последните жртви извлечена под урнатините е бебе старо 20 дена- Елизабет Жосен. Таа во времето на земјотресот имала само 11 дена. Барајќи преживеани, француски спасители слушнале детски плач кој допирал од една пукнатина. Елизабет лежела на креветче каде што ја ставила мајката пред потресот. Врз девојчето ништо не се урнало оти нејзиното креветче се нашло во пукнатина. Спасителите ја извлекле и ја однеле в болница каде што ја пречекала мајката Мишлен (22).

Инаку, спасувачките операции и официјално се завршени.

Претставници на 20 држави, на ОН, ММФ и на Меѓународната банка за развој денеска во Монтреал ги разгледаа плановите за координирање на хуманитарната помош за за разурнатиот остров. Усогласени се плановите за долгорочна обнова на земјата и подготовката за донаторската конференција, која најверојатно ќе биде свикана во март.

Во обновата на Хаити се вклучени и холивудските ѕвезди и обичните луѓе – на хуманитарниот телефон „Надеж за Хаити“ собраа 57 милиони долари. Малиот Чарли Симпсон од Лондон, пак, организираше возење на велосипед со кое собра неочекувани 65.000 фунти кои преку УНИЦЕФ ќе им ги испрати на врсниците на островот.

Меѓународните хуманитарни организации ангажирани на Хаити предупредуваат на една појава со се поголеми размери: можно е деца исчезнати од локалните болници да се прошверцувани на „црниот пазар“ на луѓе. Како што објави весникот „Гардијан“, засега не може да се одреди точниот број на деца за кои се тврди дека „ ги нема никаде“ и за кои се стравува дека се киднапирани и прошверцувани некаде надвор од Хаити, но хуманитарните работници зборуваат за дваесетина. Стравувањето на овие агенции за судбината на малолетниците е поттикнато од досегашното искуство со Хаити, каде што и пред земјотресот беше раширена појавата на шверцување и препродавање на деца на западниот пазар. Лондонскиот весник забележува дека таа раширена појава во оваа земја сега би можела да добие нов замав, откако многу тамошни деца по земјотресот се останати сами и без своите родители.

Хуманитарните агенции ги советуваат луѓето во западните држави, кои сакаат да посвојат дете, да не избрзуваат со одлуката затоа што таа може да биде „прерана и опасна“. Голем дел од нив може да не се сираци, туку киднапирани. Некои земји, како САД, Германија и Франција, одлучија да ја скратат процедурата за да го олеснат извлекувањето на децата од трустната зона, но по пријавеното исчезнување на деца од болниците француските власти прекинаа со брзото посвојување.

И за обвинувањето и сомнежите:

Пред 3 дена државниот врв на Венецуела, односно претседателот Хуго Чавез ги обвини САД за поседување на оружје за предизвикување на земјотреси, со кое бил инициран катастрофалниот потрес на Хаити. Тоа се уште не е официјално демантирано (не треба ниту да се очекува), но се уште нема и коментари и анализи на „сериозноста“ на обвинувањето. Дотолку повеќе што венецуелската државна телевизија „ВиВа“, која го пренесе соопштението во кое се вели дека потресот бил предизвикан од американско експериментално тестирање на систем на брaнови, цитираше наводен извештај на Северната руска морнарица. Системот можел да предизвика климатски аномалии, како поплави, суши и урагани.

На Интернет страницата на ТВ станицата беше објавено и дека американската програма HAARP, која се занимава со истражувања на атмосферата на Алјаска, а често се користи како предмет на теорија на завера, е виновна за земјотресот од 9-ти јануари во Калифорнија, кој предизвикал големи лизгања на земјиште. Таа програма исто така би можела да биде виновна и за 7,8 степени силниот потрес во Кина кој во мај 2008-та  однесе дури 90.000 жртви. Приказната подоцна е оттсранета од веб страницата, но е забележана на „Guglе“.

Наводно, крајна цел на овие експериментални напади е Иран, каде што со серија иницирани потреси би требало да биде соборен исламскиот режим.

Први кои би требало да реагираат на ваквите обвинувања односно тврдења се воените експерти и аналитичари, оние кои се директно или индиркетно инволвирани (стручни се, следат и имаат информации) за развојот на стратегиско оружје, пред се она за масовно уништување на „непријателски цели“, со големи жертви како „колатерална штета“ и огромни разурнувачки размери.

Токму проблемот на Република Грција со името на Република Македонија во последниот извештај на ЕК е „посредно“ забележан како „недобрососедски“. Не во негативна смисла , туку како „билатерален проблем“ за чие решавање се дава „силен поттик“. Македонската опозиција и нејзиниуте медиуми исто така „силно го поттикнаа“ решавањето на проблемот (дури и со закани дека, доколку Советот на Европа на состанокот на 7- ми и 8- ми декември не утврди датум за почеток на преговори за членство во ЕУ, поради тоа „во земјава сешто ќе се случува“). Притоа „подзаборавајќи“ дека односите со Грција, особено на економски план, се извонредни, а проблемот ги „залади“ само политичките.

Доказ за „добрососедството“ на Република Македонија е непречениот развој на односите со Косово. Без оглед што според многумина тие би требало да добијат на интензитет. Се разбира дека така и ќе биде во наредниот период, по скорешното отворање на амбасади во двете земји.

Шефот на косовската дипломатија Скендер Хисени престојуваше во прва официјална посета на Република Македонија. Тој имаше разговори со својот домаќин, македонскиот министер за надворешни работи Антонио Милошоски, со претседателот Ѓорге Иванов, премиерот Никола Груевски, потпретседателот на Собранието Рафиз Алити и со пратеничките групи на ДУИ и Нова Демократија. Најавено е дека најмногу за три месеци ќе бидат отворени амбасади во Приштина и Скопје.

„Очекувам дека во скоро време Владата на Република Македонија ќе може прво да донесе одлука за подигање на нивото на канцеларијата на врски во амбасада и после тоа да следуваат консултациите со сите релевантни, вклучувајќи го Претседателот на државата, за да можеме да одиме со номинација за првиот македонски амбасадор во Приштина“, изјави Милошоски.

Заедничка е оценката дека односите помеѓу двете земји се развиваат непречено, што придонесува и за стабилноста и економскиот развој на регионот. Потенцирани се затворањето на прашањето на демаркација на границата, воспоставувањето на дипломатски односи, но има се уште „широко поле“ на заедничко работење: на ратификација на двете држави чекаат десетина билатерални договори соседни држави, меѓу кои и договорот за избегнување на двојно оданочување, соработка во областа на енергетиката, полицијата, одбраната, а треба да се разговара и за пациентите и студентите од Косово кои имаат недефиниран престој во Македонија, како и за враќање на околу 1.800 косовски бегалци.

Оценка на шефот на косовската дипломатија Хисени:

„Ја поздравувам Комисијата за демаркација на граничниот премин. Ако некое семејство е оштетено, тоа е сепак прашање на добро решение. Како и да е, ќе се преземат санкции за решавање на тоа. Сепак, дојдено е до добро решение со овој вид на демаркација“.

Договорено е Македонија да и помага со искуства на Косово во евроинтегративните процеси, а за почеток Приштина ќе ги користи искуствата во преговорите со ЕУ за добивање на визна либерализација.

Процесот на неговата ратификација беше предвидено да заврши на 01.01.2009., по што требаше да стапи на сила. Всушност, тој е замена на Европскиот устав што беше отфрлен на референдумите во Франција и Германија во 2005. Година.

Веднаш по потпишувањето, а особено со почетокот на процесот на ратификацијата, се појавија различни коментари и анализи, со определби „за“ и „против“, од кои не мал број со сериозно предупредување дека тој има „задни намери“ (ЕУ како нова држава, нова светска сила…), а најсериозното дека е спротивен на основните принципи на демократијата!

Ратификацијата е речиси завршена (подолу ја пренесувам искажаната „немоќ“ на последнииот жесток противник, чешкиот претседател Вацлав Клаус), а блиската-  непосредната иднина ќе покаже која е „вистинската вредност“ на „Лисабон“ во однос на перспективата на интегрирана Европа.

Што посебно се забележува?

На пример, се менува односот на гласовите во ЕУ, при што се „оперира“ со системите на обично мнозинство, едногласност и квалификувано мнозинство, а за секое подрачје и институција правилата се поинакви. Се укинува „вето“, а всушност се работи за намалување на случаите кога е потребна едногласност (консензус), така што кај нив се бара „само“ квалификувано мнозинство кое мора да содржи барем 55% членки кои претставуваат барем 65% од населението на ЕУ.

Натаму, засилената улога на Европскиот парламент, која всушност ја еродира сувереноста на државите членки, се изразува во зголемениот број на случаи кога се бара тн. co-decision procedure (што го воведе Договорот од Мастрихт), а кој е еден од трите начини на учество на парламентот во донесувањето на европските прописи (заедно со consultation procedure и cooperation procedure). „Постапката на соодлучување“ го опфаќа гласањето за предлог на ЕК пред парламентот и Советот на министри (во кој седат министрите за надворешни работи на државите членки), каде што во случај Советот да не се согласи предлогот, заедно со неговиот „common position“, оди на повторно гласање во парламентот кој го усвојува или одбива. Меѓутоа, ако го измени Советот може да излезе пред Conciliation Committee кој има последен збор. Бидејќи постапката на соодлучување, во која парламентот има силна улога (за разлика од останатите две постапки), се применува само во оние подрачја што договорите специфично ги предвидуваат (досега слободно движење на луѓе, внатрешен пазар со некои исклучоци, околина, заштита на потрошувачите, образовни мерки, јавно здравје, мерки на вработување, транс- европски инфраструктурни мрежи), со договорот требаше да се зголеми бројот на подрачјата и така на парламентот да му се даде поголема улога во донесувањето на прописи, а со тоа, како единствен демократски избран орган на ЕУ, да се зајакне.

Треба да се забележи дека, без оглед што европските политичар „за“ се трудат да ја издигнат на „пиедестал“ вредноста на Лисабонскиот договор, тој не ги напушти сите идеи од пропаднатиот Устав за Европа, особено не оние што се однесуваат на полесното функционирање на гломазната и сложена унија. Па така, наместо ротирачкото претседателство се воведува претседател на Европскиот совет (што не е исто како Советот на Европа), со мандат од 2 ипол години. Европскиот совет се собира на во јавноста познатите „самити“, а се состои од челните луѓе на државите членки и претседателот на Европската комисија, кои заеднички ја зацртуваат политиката на институциите на ЕУ. Освен претседател на СЕ, се воведува и своевиден министер за надворешни работи, кој ќе ги обединува досегашните функции на генералниот секретар на Советот на ЕУ и висок претставник на ЕУ за заедничка надворешна и безбедносна политика (моментно Хавиер Солана). Од 2014. година Европската комисија, своевидна „влада“ на ЕУ, ќе има помалку претставници отколку државите членки, а помеѓу 2014. и 2017. ќе се промени и бројот на гласовите што ги има одредена држава во одредена институција на ЕУ (заедно со спомнатите ЕК, СЕ, тука се уште и моќниот Совет на министри и се помоќниот, но се уште недоволно силен Европски парламент). Европскиот суд на правдата, надлежен за надгледување на спроведувањето на правото на ЕУ, ќе добие надлежност над надзорот на „justice and home affairs“ прописите (на пример казнената политика), а кои се сметаат за обележје на сувереноста. Полесното одлучување за такви и други прописи ќе овозможи отстранување на ветото од значаен број на прашања.

Од најновите написи- остри критички анализи, пак, посебно внимание предизвика оној на британскиот „Дејли телеграф“ (07.10.о.г.), во кој се акцентира дека ЕУ подготвува тајни планови да се постави како светска сила, со овластување да потпишува меѓународни договори, а намерата е ширум светот да се отворат 160 амбасади. Веќе се знае дека првите би биле во Њујорк, престолнината на Авганистан Кабул и во главниот град на Етиопија Адис Абеба.

Весникот ја пренесува оценката на еден аналитичар кој вели дека станува збор за огромен пренос на овластувања, кој би довел до тоа Европската унија се повеќе да личи на држава. Доколку плановите бидат усвоени, Брисел би можел да почне да потпишува разноразни меѓународни договори- на полето на надворешната политика, одбраната и правосудството.

Британскиот весник забележува дека интересите на Брисел и Лондон често не се поклопуваат, пред се затоа што Британија и натаму е едно од водечките светски стопанства, водечка воена сила „и, да се надеваме, сила на доборото во светот“.

Оној што најмногу „преташе“ мораше „да легне на брашното“: чешкиот претседател Вацлав Клаус призна дека Лисабонскиот договор е отиден толку далеку што не може да го спречи да стапи на сила. Имено, во интервју за весникот „Лидове новини“ тој категорично одрекува дека има намера да го одолговлекува потпишувањето до парламентарните избори во Велика Британија:

„Возот со Лисабонскиот договор е толку е забрзан и веќе е толку далеку што изгледа нема да биде можно ниту да се запре, ниту да се врати, иако тоа многумина во Европа го сакаме…Ниту евентуалното стапување на сила на Лисабонскиот договор нема да биде крај на историјата. Спорот околу слободата и демократијата во Европа сигурно ќе продолжи. Мора, затоа што ако го нема тоа, за нас ќе биде многу лошо“.

Потсетување: претседателот Клаус го услови потпишувањето на Договорот со барање за внесување на отстапка во Повелбата за фундаментални права за да се обезбеди заштита на суверенитетот на судската власт и да им се оневозможи на странците да ги решаваат имотните спорови надвор од чешките судови и закони.

По ваквото „ретерирање“ интересно е што ќе се случи со жалбата до Уставниот суд на Чешка против Лисабонскиот договор, што на крајот од минатиот месец ја поднесоа група на сенатори, заедно со дополнитгелните забелешки кои се однесуваат на Римскиот договор. Седницата на која ќе се одлучува е зкажана за 27. о.м.

Сосема неубедлива беше „првичната“ изјава на Санадер на вонредна конференција за новинарите на почетокот од месецов:

„Се повлекувам од лични причини“.

Особено ако се има предвид нејзиното „продолжение“:

„Не можам да кажам дека моето заминување нема врска со проблемите во преговорите со ЕУ“.

Санадер објави целосно повлекување од политиката и оти нема да се кандидира за претседател на Република Хрватска.

И првите- првичните оценки и проценки на аналитичарите на хрватските состојби упатуваат на „глобалната“- дека оставките се изнудени. Имено, се шпекулира (но се наведуваат и бројни аргументи) дека во владејачката ХДЗ постојат големи поделби, фракционерски судири. Се наведува фракцијата на Андрија Хебранг, која веќе подолго време предупредува оти Санадер ја носи партијата во пропаст. Наводно, незадоволството кулминирало по расправиите околу државните пресметки и неодамнешниот ребаланс на државниот Буџет.

Меѓутоа, не е мал бројот и на оние кои „соодветни“ заклучоци изведуваат од „искреноста“ на Санадер дека неговото заминување има врска и со проблемите во преговорите со ЕУ- дека се работи и за сериозни, големи притисоци и уцени на Унијата по неуспешните преговори за граничниот спор со Словенија.

Некои, пак, сметаат дека пресудно за одлуката била здравствената состојба на некој од потесното семејство, односно дека некој од неговото семејство пати од тешка, прогресивна и неизлечива болест.

Најсериозни и со „најсилни“ аргументи се тврдењата дека се работи за смислен план на Санадер и ХДЗ. Со не мала доза на иронија, па и цинизам, се коментира дека тој со „големи зборови“ ја отстапува должноста, предизвикува шок и ги остава соработниците сами да ги држат работите под контрола, за наесен, кога работите ќе тргнат на подобро, да се врати „како витез спасител“ и кандидат за претседател на Хрватска.

Деновиве со свое „откритие“ тоа го потврди водечкиот хрватски портал index.hr:  актуелните случувања во Хрватска се мошне слични на оние во Аргентина од пред неколку години, кога таа држава прогласи банкрот. Насловот на коментарот: „Хрватска-последни денови во рајот пред аргентинско сценарио“.

Се потсетува дека Аргентина своевремено важеше за една од најбогатите држави, но се доведе во ситуација да доживее целосен економски колапс. Кризата во Аргентина беше увезена од страна, долговите се решаваа со продажба на семејното богатство, потоа се повикуваше на зголемување на потрошувачката во обид да се спаси она што може да се спаси. Државата се обиде проблемите со ликвидноста да ги надмине преку издавање на државни обврзници, со што јавниот долг достигна 132 милијарди долари. Ситуацијата кулминира во 2001- ва година: граѓаните излегоа на улица, синдикатите организираа масовни штрајкови, а сиромашните ги нападнаа и опустошија самопослугите. Владата одби да даде оставка, по што гневниот народ влезе во домот на министерот за финансии Доминго Каваљо. Тој поднесе оставка, а таа, пак,  предизвика бран оставки во целата Влада. Во немирите животите ги загубија 35 лица, а околу 5.000 демонстранти беа уапсени.

Објавено е дека хрватскиот долг деновиве достигна 40 милијарди евра.

По консултациите со партиите, претседателот на Хрватска Стипе Месиќ и го додели мандатот за состав на новата Влада на Јадранка Косор, досегашна вицепремиерка за семејство и бранители.

Интересно е да се одбележи дека, освен поддршката од својата партија- десничарската ХДЗ и нејзината коалиција, таа нема поддршка од неколку опозициони партии, па се реални се очекувањата дека „нејзината“ Влада ќе биде техничка, а може да падне само по 6 месеци, со новиот ребаланс на Буџетот.

Зоран Милановиќ, претседател на најсилната опозициона Социјалдемократска партија, смета дека новата Влада на владејачката ХДЗ нема политички легитимитет и оти мора да се одржат предвремени избори, но аналитичарите предупредуваат дека тие сигурно ќе ја одложат интеграцијата во ЕУ.

Забележано е дека оставката на Санадер не предизвика „пожешки“ реакции во партијата ХДЗ. Прилично „рамнодушно“ бил проследен и неговиот последен говор како претседател на Хрватската демократска заедница (ХДЗ) на партискиот конгрес што се одржа во саботата во Загреб. Осврнувајќи се на дејствувањето во изминатите 20 години, тој го повика членството да продолжи понатаму, потенцирајќи дека партијата никогаш не се повлекувала и нема да се повлече пред предизвиците и уцените (како онаа за отстапување на територија за влегување во ЕУ).

Хрватскиот Парламент – Саборот вечерва ја одобри кандидатурата на Јадранка Косор за нов премиер. Косор е прва жена на оваа функција во досегашната историја на Хрватска.

Акценти од нејзиното инаугуративно излагање:

„Главна задача е да се справиме со економската криза и да ја зачуваме макроекономската стабилност, со што би можеле да ја обновиме економијата. Времињата се тешки, но со голема самодоверба ја преземам должноста. Ситуацијата е тешка, но не и безизлезна, а за кризата е потребно поголемо заедништво.

Мораме да го зачуваме секое работно место и да им помогнеме на оние кои се најзагрозени. Еден од приоритетите ќе бидат сите реформи и борбата против корупцијата“.

Косор изрази уверување дека Хрватска наскоро ќе излезе од слепата улица во преговорите за членство во Европската унија, во која западна поради граничниот спор со Словенија. Според неа, постои можност преговорите да завршат до крајот на годината, како што беше планирано:

„На нашите европски пријатели им порачувам дека сме подготвени, дека Хрватска ги исполнува своите задолженија, а тие треба да ги исполнат своите“.

Косор пред пратениците го претстави и составот на новиот кабинет.

Со оглед на „стресната состојба“ во која се наоѓа Хрватска, ефикасноста на новата Влада и, се разбира, успешноста на новиот премиер Јадранка Косор ќе се мерат и бројат не во „рамките“ на месеци и недели, туку на денови, па и часови.

Недвојбено, очебијно: светот незапирно се движи кон сопствено пропаѓање, кон самоуништување. Може да се „преврти“ единствено доколку од корен го промени сопствениот „светоглед“- на животот, времето денес сосе вчера и утре, на природата која штедро дава, но и жестоко му зема на „грабливиот“ човек, на цивилизацискиот развој, на меѓучовечките односи, на смислата и содржината на сопственото опстојување. Што е за жал тешко, речиси невозможно.

Па сепак, деновите како што е овој- Светски ден на бегалците, редовното предочување на се позагрижувачките податоци за ширењето на гладта во светот, континуираното информирање и ангажирање на Светската здравствена организација, како и на секоја држава одделно во сопствените граници, за спречување на ширењето на новата пандемиска болест- „свинскиот грип“, ако не повеќе го принудуваат човекот, а пред се оние што решаваат во негово име да се сепнат, да си ги подразбудат свеста и совеста, да се „превртат“, да направат радикален „рез“ додека уште не е предоцна.

Поразителни податоци за одбележување на денов:

Според извештајот на УНЦХР, во светот на крајот од минатата година имало 42 милиона бегалци и интерно раселени лица или 700.000 помалку од претходната година. 26 милиони од нив се сместени во категоријата интерно раселени лица. Тоа се оние кои не ја напуштиле татковината, но морале да го остават својот дом. Во првите 6 месеци од годинава овој број пораснал за стотина илјади, кои морале да ги напуштат своите домови поради обновените судири во Пакистан, Шри Ланка и Сомалија.

Во 2008-ма година само 604.000 бегалци се вратиле во домовите, што е второ најниско ниво во последните 15 години и во најголем дел последица на состојбата во Авганистан и Судан. Истовремено, околу 1,4 милиони интерно раселени се вратија во своите домови, што е 34% помалку отколку во 2007-ма година.

Поради конфликтите што траат со години, голем број на луѓе подолг период се одделени од своите домови и татковината, особено во Ирак, Колумбија и Конго. Некои бегалци морале да ги напуштат своите домови три, четири, па и повеќе пати и станува сè потешко да се најде начин да им се помогне.

УНХЦР проценува дека најмалку 5,7 милиони бегалци ширум светот живеат на работ на егзистенцијата, бидејќи во прогонство се наоѓаат 5 или повеќе години, со мали шанси да се вратат дома или легално да се населат во земјата во која сега се наоѓаат.

Четворица од петмина бегалци денес живеат во земјите во развој.

„Тоа покажува дека критиките што можат да се слушнат во развиените земји, оти се „преплавени“ од бегалци, можеби се пренагласени“, изјави Рон Редмонд, портпарол на УНХЦР. Според него, во најсиромашните земји на светот живеат 80% од сите бегалци.

Земји кои во 2008- ма примиле најмноги бегалци се Пакистан, Сирија, Иран, Германија, Јордан, Чад, Танзанија и Кенија.

Најголем број на бегалци доаѓаат од Авганистан и Ирак- 45% од сите што се под заштита на УНХЦР. Потоа следат Сомалија, Судан, Колумбија и ДР Конго.

Високиот комесар за бегалци на ОН, Антонио Гутереш, по повод Светскиот ден на бегалци предупреди дека светската економска криза се заканува дополнително да ја влоши тешката положба на бегалците и раселените ширум светот.

Денот на бегалците најнапред го воведе Организацијата на африканското единство, за потоа, со одлука на Генералното собрание на ОН, да прерасне во Светски ден.

Србија во моментов е прва на листата на земји во Европа и 13- та во светот според бројот на пребегнати и раселени лица (307.000). Од почетокот на 90- тите години на минатиот век нивното враќање во домовите е еден од главните проблеми со кои се соочува државата. Податоците на УНЦХР покажуваат дека во изминатата година не се случило позначително враќање на прогонетите Срби во Хрватска, ниту на интерно раселените на Косово.

Во исто време односно вчера, што значи дека не е ненамерно (туку напротив, поврзаноста е логична, иако „категоријалноста“ и бројот на опфатени се различни), Организацијата на ОН за храна и земјоделство (ФАО) соопшти дека секој шести човек на светот е гладен, со што бројот на гладните- повеќе од една милијарда луѓе, достигна историски рекорд поради светската економска криза и високите цени на храната. Во споредба со претходните години, сега има 100 милиони повеќе гладни луѓе, што значи дека дневно земаат помалку од 1.800 калории. Во извештајот на ФАО се наведува дека речиси сите гладни во светот живеат во земјите во развој, каде што цените на храната се намалувале побавно отколку во богатите, и се додава дека на сиромашните земји им е потребна поголема помош и инвестии во земјоделието.

„Тивката криза на гладта која зафаќа шестина од целото човештво претставува сериозен ризик за мирот и безбедноста во светот“, изјави генералниот директор на ФАО, Жак Диуф.

Високите цени на основнитепрехранбени производи, како оризот, минатата година предизвикаа нереди во некои земји во развој.

Гладта во светот годинава е зголемена и покрај добриот род на пченицата и малото намалување на цените на храната во однос на рекордите во средината на 2008-мата.

Светската економска криза ги погоди луѓето на кои им се намалени платите или кои ја изгубиле работата. Одделни земји ја изгубија можноста од успешно манипулирање со флуктуациите на цените, зашто кризата ги направи помалку делотворни средствата како што е девалвација на валутата.

Извештајот на ФАО предвидува сиромашните во градовите да бидат најтешко погодени како што ќе опаѓаат странските инвестиции и побарувачката за извоз, а милиони ќе се вратат на село што, пак, ќе изврши притисок врз селските заедници и ресурси.

Во светот сега има 1,02 милијарди гладни луѓе, што е за 11% повеќе од минатогодишните 915 милиони, наведува ФАО, кој проценката ја темели врз анализата на американското Министерство за земјоделие.
Азија и пацифичките земји, најнаселените региони во светот, имаат најмногу гладни- 642 милиона. Подсахарска Африка има најголем процент на гладни луѓе, со 265 милиони неисхранети што претставува 32% од тамошната популација.

Кризате влијаеше и врз квалитетот на исхраната, бидејќи семејствата настојуваат да купуваат поевтина храна, како што се житариците богати со калории но кои имаат помалку протеини од месните и млечните производи.

Диуф побара од владите итно да воспостават програми на социјална заштита, а храната да се направи подостапна. Барајќи структурни долгорочни промени, како зголемување на производството во сиромашните земји, тој забележа дека гладта во светот се зголемила прд избивањето на финансиската криза.

Најопасна е тишината која постои во светот околу овој проблем, предупредуваат од ФАО.

Се побрзо се навикнуваме да живееме со наметната состојба, па дури и да стануваме рамнодушни спрема настани, случувања, ситуации кои не ни се случуваат нам, туку на соседот или далеку од нас. Бегалци нема помеѓу нас, ги нема во нашата непосредна и посредна средина и околина, а нивните проблеми нека ги решаваат оние што ги направиле такви и меѓународниот „фактор“ кој и за нив, како за се друго, има „грижа на совеста“. Гладта е се поприсутна во светот, ама и ние немаме за да издвоиме од нашето „парче леб“ за гладните. Што прават најразвиените? До кога ќе се толерира нивниот егоизам, трупањето на нивното богатство со „софистицирана“ експлоатација на неразвиените и средно развиените земји?

„Свински грип“? Да, се шири од ден на ден, пандемичен е, ама добро е, кај нас се уште го нема. А и власта направи се за подготвено да ја пречекаме. Набавени се доволни резерви на лекот „Тамифлу“, преземени се сите контролно- превентивни мерки. Да не се патува во странство ако не се мора? Годишен одмор не мора? Е, како да не! Па ќе се вардиме, до толку знаеме. Хигиена, миење на рацете, не масовни собирања и слично, и нема проблем.

Дорбо де, чувме и прочитавме вчера:

Светската здравствена организација соопшти дека бројот на потврдени случаи на лица заболени од новиот грип од типот А („свински грип“), предизвикан од вирусот Х1Н1, изнесува 44.287, што е зголемување од повеќе од 10% во однос на претходните два дена. Податоците покажуваат значително зголемување на бројот на заразените во Аргентина, Велика Британија, Канада, Чиле, Кина, Филипините и Тајланд.

Од април, кога почна ширењето на вирусот, се потврдени 180 смртни случаи.

СЗО минатата недела прогласи „умерена“ пандемија на новиот грип, која веројатно ќе трае една до две години.

А треба додатно да не плаши откритието на бразилски научници дека вирусот во меѓувреме мутирал. Тие веќе изолирале пациент заразен со него. Новиот мутиран вирус е наречен А/Сао Паоло/1454/Х1Н1, а името му го дале бактериолози од Институтот „Адолфо Лутз“, откако го споредиле со оригиналниот примерок на вирусот на „свинскиот грип“ од Калифорнија и ги забележале промените. Научникот Терезина Мариа де Павиа открила дека мутацијата се случила во протеинот хемоглобин. Сè уште не е познато дали новата мутација е посмртоносна од оригиналниот вирус А/Х1Н1.

Нормално дека не загрижува, па и не плаши, ама тоа се уште не значи и потврден одговор на прашањето дали може да мутира како оној на „шпанскиот грип“ во 1918- та година, кога од него починале 50 милиони луѓе.

Да, интересна вест: фудбалерот на Динамо од Загреб, Хрватска, Чилеанецот Педро Моралес, е заразен од вирусот Х1Н1. Ама тој е моментно во Чиле, каде што е утврдена дијагнозата по ненадејното влошување на неговата здравствена состојба, поради што е примен во болница. Во Чиле биле зараени уште четворица фудбалери.

Прочитавте ли, луѓе, дека еден руски академик тврди оти прогласувањето на пандемија на „свински грип“ од страна на СЗО не е оправдано? Е, тоа е тоа. Само не плашат „западните“. Мора да се крие некој бизнис интерес зад тоа. Нема друго.

Членот на руската Академија на медицинските науки Сергеј Колесников тврди дека „свинскиот грип“, и покрај зголемувањето на бројот на луѓе ширум светот заразени од вирусот А/Х1Н1, се уште не излегува од рамките на годишна епидемија на кој било вид на грип. Втора причина поради која, според него, немало потреба да се прогласи пандемија е што смртноста од „свински грип“ е мошне ниска.

Иако се уште нема вакцина, Колесников смета дека борбата против тоа заболување може да се води ефикасно, особено со добар превентивен систем каков што постои во Русија. Во оваа земја досега се забележани сенасе три случаи на „свински грип“ и сите биле благи.

Раководителот на руската санитарна служба Генадиј Онишченко смета дека во текот на есента би можело да дојде до драстична промена во врска со новиот грип, што во најголема мера зависи од тоа како вирусот А/Х1Н1 ќе се однесува во наредните месеци на јужната хемисфера, на која почнува зимата, во текот на која вообичаено се јавува најчесто. Онишченко оценува дека подготовките за евентуален сериозен налет на грипот од есента се сега најважни.

Во руските истражувачки центри се работи на развивање на вакцина против „свински грип“, која би можела да биде подготвена за употреба кон крајот на септември. Руските стручњаци истакнуваат дека „свинскиот грип“ е чувствителен на повеќе видови на лекови, вклучувајќи ги и оние што се производ на домашната наука. Во санктпетербуршкиот Истражувачки институт заз грип, Институтот за органска синтеза при Уралскиот огранок на Руската академија на науките, како и во московскиот Институт за молекуларна биологија, штотуку се завршени тестирањата на новиот антивирален препарат „Триазавирин“, кој е оценет како ефикасна заштита против „свинскиот грип“. Руски експерти ја потврдија и големата ефикасност на комбинираниот лек врз основа на алфа и гама интерферон, под името „Ингарон“. Претходно тој лек е препорачуван и против вирусот на птичјиот грип Х5Н1.

Ма, се ќе мине ко што било и поминало. Само да сме живи и макар колку- толку здрави. Иде лето, луѓе. Ептен се уморивме од (не)работа, па е време да одмориме. Да собереме нови сили за нови (не)работни и кризно- стабилизациони сили.

Европската турнеја на Обама, меѓу другото, ќе биде запаметена и според поддршката што и ја даде на кандидатурата на Турција за членство во ЕУ, повикувајќи го Брисел да ја прифати. На обраќањето на самитот на ЕУ и САД во Прага тој јасно порача дека придружувањето на Анкара би било „важен сигнал“ кој „би ја усидрил“ Турција во Европа. Притоа додаде дека членството на Турција би му бил добар сигнал на муслиманскиот свет.

Париз и Берлин не ја примија добро идејата за влез на претежно муслиманската држава во европското семејство, па тамошната јавност приговара дека Обама не баш сосема добро „се снашол на непознатиот терен“. Аналитичарите, пак, сметаат дека е тој сосема во право кога ја истакнува начелната потреба од влегување на Турција во ЕУ, што би било исклучителен поттик на односите на Европа со муслиманскиот свет. Европа повеќе не би била ексклузивен христијански клуб, а влијанието на умерените турски муслимани би било противтежа на исламските сепаратисти какви што денес ги има во Холандија и Британија. Од друга страна, изгледите за членство би ги забрзало реформите во Турција, без оглед колку биле бавни. Европа добива, а не губи со етничка, традициска и верска разновидност. Обама истакна дека турското членство во Унијата повторно би ги проширило и зајакнало темелите на Европа, но, заклучуваат тие, на ниеден европски граѓанин не му е во интерес ЕУ да ја тресне вратата пред носот на Турција.

И додека претседателот на Европската комисија, Хозе Мануел Баросо, ги поздрави „јасните изјави“ на Обама, претседателот на Франција, Никола Саркози, изјави дека, кога е во прашање членството во ЕУ, на земјите членки е да одлучат и оти „огромно мнозинтво“ на европски земји се противи на членството на Турција.

Посебно се цитира францускиот министер за надворешни работи, Бернар Кушнер, дека повеќе не заговара членство на Турција во Европската унија зашто останал „мошне шокиран“ од турските притисоци против изборот на Данецот Андерс Фог Расмусен за Генерален секретар на НАТО:

„Јас бев приврзаник на влезот на Турција во ЕУ, но на тоа веќе не сум наклонет по самитот на НАТО во Стразбур, кога Турција се противеше на изборот на данскиот премиерт Расмусен за Генерален секретар на НАТО, но во завршницата попушти со комбинација на американски притисоци и гаранции. Бев мошне шокиран од таквиот облик на притисоци“.

Потсетувам, Туција му забележа на данскиот премиер оти одби да се извини за објавувањето на карикатури со ликот на пророкот Мохамед во данскиот печат во 2005- та година, како и тоа дека од Данска се емитува програма на телевизија на Курдската работничка партија (ПКК).

При пристигнувањето во Анкара Обама изјави дека се обидува да укаже на важноста на Турција не само за САД, туку и за светот; дека таа претставува крстосница помеѓу Истокот и Западот:

„Тоа е земја која има извонредно богато наследство и претставува мешавина од антички традиции и модерна држава која ја почитува демократијата, го почитува законот и се стреми кон модерна економија“.

Во обраќањето на турскиот Парламент Барак Обама потенцира дека Америка не војува со исламскиот свет:

„САД не се во војна со исламскиот свет, а односите на Вашингтон и тој дел од светот не смеат да бидат видени низ борбата против Ал Каеда“.

Патем, посетата со големо внимание се следеше во исламскиот свет кој немаше поголема доверба во неговиот претходник Џорџ Буш.

Обама го пофали учеството на Турција во НАТО, но уште еднаш остро го осуди турското злосторство над Ерменците сторено на почетокот од 20- от век, но не со остри зборови, избегнувајќи го зборот геноцид. Во тој контекст дипломатски го пофали учеството на Абдула Ѓул во преговорите на Турција и Ерменија кои се обидуваат да ја решат поприлично големата листа на меѓусебни недоразбирања, помеѓу кои е и спомнатото злосторство на повеќе од 1,5 милиони Ерменци во време на отоманска Турција. Шефот на Белата куќа им даде поддршка на разговорите на двете држави.

„Ако тие не можат да се носат со трагичната историја, мислам дека целиот свет треба да им помогне да ја надвладеат“.

Иако многумина научници истакнуваат дека тоа е првиот геноцид на 20- от век, Турција никогаш не ја признала таа квалификација тврдејќи дека бројката на убиени е преувеличена, а станува збор за жртви на граѓанска војна и на уапсени.

Во разговорите со турскиот претседател Ѓул и премиерот Таип Ердоган е истакната важноста на прашањето на Авганистан и Пакистан, како и начинот на кој Турција, освен во воена сила и во цивилна ќе помогне жителите на Авганистан да почнат да живеат посигурно и попросперитетно. Иако таа има мал контингент, нејзиното учество во меѓународната мировна мисија има симболичко значење во исламскиот свет, зашто Турција се бори токму против она што не е ислам- исламскиот екстремизам.

Претседателот Обама ги призна тензиите што постоеја помеѓу САД и Турција, но и истакна дека односите се поправаат оти обете држави делат исти вредности:

„Не се вреднува според тоа дали сме христијани, Евреи или муслимани, туку според тоа како, како народи, создаваме идеали и вредности. А Турција има слични принципи како и САД“.

Американскиот претседател учествуваше и на втората по ред „Алијанса на цивилизациите“, меѓународен форум на ОН за премостување на разликите помеѓу исламскиот свет и Западот, со кој заеднички претседаваа Турција и Шпанија. Се работи за иницијатива започнта во 2008- ма година во шпанската престолнина Мадрид, а е позната како најголема меѓународна иницијатива која има за цел да го прошири мултикултурниот дијалог. На панелите беа расправани теми како трговијата во мултинационалните средини, државјанството во еманципираното општество, интеграцијата на доселениците, важните фактори во развојот на мултикултурниот дијалог, како и проширувањето на улогата на жената во мировните и културните иницијативи.

Барак Обама во Истанбул се сретна со верските поглавари во муслиманска Турција, ерменскиот патријарх Месроб II, истанбулскиот главен рабин Исак Халев, претседателот на мешихатот на Истанбул, муфтијата Мустафа Цагризи, и поглаварот на сириската православна црква во Турција, Јусуф Цетин. Притоа ги повика верниците да му се спротивстават на екстремизмот. Порача дека се заложува за воспоставување на палестинка држава покрај израелската, што е порака на муслиманите во светот оти пријателството со нив на Амриканците им е клучно во напорите да ги победат повторно зајакнатите талибанци и Ал Каеда.

Поради добрите дипломатски врски со Израел, Иран, Ирак и Сирија, Анкара може да им помогне на САД да ја намалат напнатоста со Иран и Сирија, со кои Обама сака дијалог откако односите сериозно ги наруши неговиот претходник Џорџ В. Буш.

Во Истанбул Обама ги посети Историскиот центар и Аја Софија, како и џамијата на Султан Ахмед, попозната како Сина џамија, а во разговорот со студентите ја пофали „посебната позиција (на Турција) во муслиманскиот свет. Таа влада е верска, но и демократска“.

Се појавија и првите коментари во кои се потенцира дека посетата на претседателот на САД на Турција и најавата на новите односи помеѓу Вашингтон и Анкара во многу што се разликуваат од односите на Европската унија спрема таа земја.

Шефот на редакцијата на Дојче веле на турски јазик, Гунгор Баха, во својот коментар оцени дека најважната порака на Обама на Турција е дека таа го зазела своето место во западниот свет. Врската помеѓу Турција и Европа не се заснова на мостовите над Босфор, туку на културната и етничката шареноликост во Европа како „извор на сила“. Обама тоа го поврза со растечкото значење на исламот во светската политика. Партнерството со исламот врз база на обострано почитување е од огромно значење. А на Иран, како директен сосед на Турција, Обама му порача дека може да избира помеѓу благосостојба за иранското население или оружје.

Посебно значење има ставот на Обама за забранетата „Работничка партија на Курдистан“ (ПКК). Тој не го дели мислењето на Европјаните споредувајќи ја со Ал Каеда- обете имаат за цел со терористички акции да го поделат Ирак, па затоа САД ќе ја поддржат борбата на Турција против ПКК.

Обама покажа како треба  да се однесува спрема таа исламска земја, која во многу нешта е на страната на Западот. Токму поради заедничките интереси, членките на ЕУ се советувани да не ја доведуваат во секоја прилика во прашање припадноста на Турција кон европското семејство: „Било да е реално или не американското залагање за пристап на Турција кон Унијата, Обама со добар пример покажа како треба да изгледа средба со Турција на рамноправна нога“.

Од посетата на Барак Обама на Турција ќе биде забележано и апсењето на еден маж од сириско потекло поврзан со планот за атентат врз американскиот претседател. Портпаролот на американската служба „Сикрет сервис“, Ед Донован, соопшти дека лицето кое го планирало нападот против Обама било приведено од турската полиција на 3- ти април.

„Обама пристигна во Турција од Прага на 5- ти април и тогаш немаше никаква непосредна опасност за него“, забележа Донован, но одби да даде дополнителна информација за апсењето.

Турското електронско издание „Хабертурк“ во неделата соопшти дека турската полиција привела Сириец, кој планирал атентат врз Барак Обама, претставувајќи се како новинар од катарската телевизија „Ал Џезаира“. Мажот со иницијали М.Г. признал дека имал намера да го избоде со нож американскиот претседател за време на говорот на Обама во хотелот „Чераган“ во Истанбул, на форумот „Алијанса на цивилизациите“.

Досегашниот селектор Среќко Катанец (веројатно ќе биде сменет односно мафијашите ќе се „покријат“ со нов) има право кога оценува дека причина за овој срамен пораз (повторувам, не од резултатот, туку од „изданието“ на македонската репезентација) е најмногу недоволната физичка подготвеност. А зошто тој како селектор, заедно со својот „стручен шаб“, не ја направил „доволна“? Како? Па, како секој друг стручен, искусен, способен селектор: со поширок (море најширок!) список на играчи, од кои најмногу физички подготвени, но и амбициозни, инвентивни, зрели („печени“ и „испечени“ во најдобрите светски фудбалски лиги; се осмелува ли некој- не само Катанец, да тврди дека ги нема?), кои ќе ги разнишаат- разбркаат сигурните, со одамна докажани ептен скромни, на најниско ниво аматерски можности. Прашање на кое и Катанец и „штабот“ и „федералците“ мораат да (си) одговорат: зошто на списокот за натпреварот со Холандија беа 23- ца играчи, од кои дури тројца голмани, кога го (од)играа само „најстандардните“?

Ништо не значи признанието на еден од „таквите“, Горан Пандев:

„Знаевме дека не очекува тешка средба. Во првото полувреме не ги исполнивме задачите на селекторот и дојде високиот пораз. Ова е нашата реалност“.

И тој ги спомнува физичките подготовки на репезентативците на Холандија, кои биле „на високо ниво“, но го премолчува еднонеделниот карантин во Холандија, чиј резултат остана само судирот помеѓу него и селекторот што, номално, и тоа како се рефлектираше на атмосферата во тимот.

Хаџиристески се надева и на трет претседателски мандат (претседател на ФФМ)?! Има право човекот. Без оглед што би било смешно да не е трагично. Не за сегашниот мафијашки, туку за идниот „исчистен“, „бистар“, пофесионален македонски фудбал.

Инаку, вчера се одиграа 23 натпевари од евро- зоната, а 3 репрезентации со досега максимален учинок  ги продолжуват квалификационите натпревари за Светското првенство во 2010- та во Јужна Африка: Холандија (група 9), Англија (група 6) и Шпанија (група 5).

Резлтати:

Група 9: Холандија – Македонија 4:0, Шкотска – Исланд 2:1. Холандија е прва со 15, втора е Шкотска  со 7, на третото место Исланд со 4 бодови, Македонија е четврта со 3 (без ниту теоетски шанси за пласман на СП),а последна е Норвешка со досега 2 освоени бода;

Група 1: Унгарија – Малта 3:0, Данска – Албанија 3:0. На табелата води Данска со 13 бодови, а следат Унгарија со 13 (послаба гол разлика), Португалија, Шведска и Албанија имаат по 6 бодови, а последна е Малта со 1 освоен бод;

Група 2: Летонија – Луксембург 2:0, Швајцарија – Молдавија 2:0, Грција – Израел 2:1. Грција и Швајцарија имаат по 13, Израел е трет со 9, Луксембург четврти со 4, а последна селекцијата на Молдавија со 1 бод;

Група 3: С. Ирска – Словенија 1:0, Полска – Сан Марино 10:0 (!), Чешка – Словачка 1:2. На табелата С. Ирска е прва со 13, втора Словачка со 12, а потоа следат Полска- 10, Чешка- 8, Словенија- 8 и Сан Марино без бодови;

Група 4: Лихтенштајн – Русија 0:1, Велс – Германија 0:2. Табела: Германија- 16, Русија- 12, Финска- 7, Велс- 6, Азербејџан- 1, Лихтенштајн- 1 бод;

Група 5: Естонија – Ерменија 1:0, БиХ – Белгија 2:1, Турција – Шпанија 1:2. Табела: Шпанија- 18, БиХ- 12, Турција- 8, Белгија- 7, Естонија- 5, Ерменија- 1 бод;

Група 6: Казахстан – Белорусија 1:5, Англија – Украина 2:1, Андора – Хрватска 0:2. Табела: Англија- 15, Хрватска- 10, Украина- 7, Белорусија- 6, Казахстан- 3, Андора- 0 бодови;

Група 7: Австрија – Романија 2:1, Франција – Литванија 1:0. Табела: Србија- 12, Франција- 10, Литванија- 9, Австрија- 7, Романија- 4, Фарски Острови 1 бод;

Група 8: Бугарија – Кипар 2:0, Грузија – Црна Гора 0:0, Италија – Р. Ирска 1:1. Табела: Италија- 14, Р. Ирска- 12, Бугарија- 7, Кипар 4, Црна Гора 3, Грузија 3 бода.

Можеби е тоа главната причина за најновиот откриен случај во Кичево да предизвика слаб медиумски „третман“- се сведе на информирање, а не и на аналитичност, коментирање, „експертиза“. Дури немаше „соодветна“ реакција од опозицијата, освен дека се работи за уште еден „предизборен циркус“ на „неселективна борба на Владата“ против корупцијата.

Одамна не е никаква тајна дека рекетарството, како и во повеќето балкански земји, но и надвор од нив, и во најразвиените, е мошне вносен бизнис, а во сето тоа свои прсти има и дел од полицијата. Забележани и запаметени се случаи кога луѓе пријавувале рекет, па наишле на корумпирани полицајци кои биле поврзани се рекетарите. Постои убедување дека не мал процент на чесни, а „добростоечки“, економски прилично „стабилни“, имаат проблеми со рекетот, но само од страв за себе си и своето семејство и поради недоверба во полицијата тоа не смеат да го пријават.

Една честа и одамна „нормална слика“ во помалите градови во Македонија: во локалните кафулиња, помеѓу гостите се и  млади лица со  нападно забележлив “физикус“,  потстрижени глави, дебели, мускулести куси  вратови на кои висат дебели златни синџири, крст или полумесечина… Самите се нарекуваат заштитници на трговски објекти, златарници, маркети, установи, автомобилски салони, слаткарници, на сопственици на  бутици, кафулиња, амбуланти, ординации и на бизнисмени или на партиски или политички личности. Народот ги нарекува со вистинското име: рекетари, изнудувачи.

Во Тетово, на пример, рекетараството е неатрактивна, банална, „излитена“ тема. И малите деца знаат дека грижата за обезбедување на кафулиња, пицерии, ресторани, бизнис- објекти, приватни капацитети и бизнисмени, трговци, политичари и  партиски простории  ја имаат  рекетарите. Цел ден седат  по кафулиња, пицерии и ресторани, јадат и пијат на сметка на домаќинот, а тој не смее да се спротивстави (може да му „отиде“ јабана не само бизнисот). Возат силни  автомобили- „БМВ“-а,  „мерецедеси“,  „голфови“,  „аудија“, „порше“. Се смета дека повеќето од нив се поврзани со структури во полицијата и во судството.

Се разбира, најмногу ги има во Скопје. Некои тврдат дека има над 100 групи од тројца до седуммина изнудувачи, заштитници, кои со сила им  вршат „услуги“ на сопственици на разни претпријатија.

Во Македонија класичното рекетарство, изнудувањето, насилното наплатување за наводна заштита на имотот и луѓето, влезе пред 15- тина години. Првиот случај е демонтирањето на ноќниот клуб  „Хард рок“ во Скопје, под закрила на СДСМ. Потоа вратата на рекетарството во државава беше  широко отворена.

Веќе се развиени повеќе „типови“ на рекетарство против кои треба да се применуваат различни тактики и стратегии. Од друга страна, тоа докажува дека, „тргнат настрана“, овој „октопод“ толку се разви, ги намножи своите пипала, што е можеби нужно да се издвои од другите и да се постави на едно од првите две- три места на коруциско- криминалниот „пиедестал“. Па врз него, конечно, да се покаже, макар колку за пример, што е тоа функционална правна држава.

Политичкото рекетарство се појавува пред секои парламентарни, локални и претседателски избори. Партиите најмуваат рекетари за да ги заплашуваат избирачите. По изборите, пак, во зависност од  тоа кој победил, тие или се повлекуваат во илегала или стануваат главни изнудувачи, заштитени од партијата на власт.

Економското рекетарство е секако најсилно. Откако ќе дознаат дека некому  добро му оди бизнисот, изнудувачите  почнуваат да го уценуваат и да земаат процент .

Најнеобјасниво е лихварското рекетарство. Во тој незаконски бизнис влегуваат лица кои зајмуваат пари и лица кои бараат заеми, а потоа не можат да ги вратат. Најчесто тоа се случува при големи партии комар или во легалните коцкарници. Во Македонија се случуваат вистински драми и семејни трагедии по големи загуби на пари на комар. Се губат станови, куќи и викендички. Цели семејства осиромашуваат и ги плаќаат долговите  со години.

Функционерското рекетарство е најзаштитено. Во него се вмешани најчесто синови, но и членови на семејства на влијателни функционери или влијателни бизнисмени.

Полицијата тврди дека докажувањето на рекатарство е многу тешка работа затоа што по секоја интервенција  следува „контраудар“. Од власта, влијателни лица, бизнисмени, од лица кои се поврзани семејно со изнудувачи, со оние кои барале заштита од рекетари, од влијателни полицајци или политичари, без разлика дали се на власт или не. Во судството и во полицијата има структури кои ги штитат пропаднатите бизнисмени, лихварите, трговците со незаконска стока. Сите тие по правило најмуваат рекетари да бидат заштитени.

Рекетарите имаат првостепена грижа за максимална лична безбедност, при што им е најважно да узнаат и научат кому треба „да му се јават“.

Како и многупати досега, она што се случи деновиве, а денеска доживеа „времена завршница“, може да се сведе само на „замачкување на очите“- ете, конечно започна континуирана и жестока борба против рекетарството, а досега таа била толерирана како безначајна и наивна:

Припадници на единицата за брзи интервенции и екипи на одделението за организиран криминал од Скопје ги приведоа командирот на полициската станица во Кичево Дејан Стојкоски, началникот на кичевската полиција Благој Трајановски и директорот на основното училиште во градот Зоран Гроздановски. Осомничени се за рекетарство. Тие цела година му се заканувале на кичевски бизнисмен дека ќе му наместат кривично дело, доколку не им даде 33.000 евра.

Изјава на Гордана Јанкуловска, министер за внатрешни работи:

„Поради стекнување на противправна имотна корист во текот на јануари годинава, тие побарале парична „награда“- поткуп во износ од 2 милиона денара, а во текот на февруари ја намалиле на износ од 1 милион“. Од страна на оштетениот пред 3 дена случајот беше пријавен во МВР“.

Договорената сума од околу 16.000 евра, од кои 9.000 технички обработени, била исплатена како што се барало: парите бизнисменот ги оставил во обложувалница во Кичево, а оттаму вработените го известиле началникот Трајановски; потоа тие требало да се префрлат во друга менувачница, а оттаму рекетарите да ги подигнат како денари. Времето и местото за земање на поткупот го договарал директорот на училиштето, Гроздановски.

9.000 евра полицијата запленила од првата, а Трајановски бил уапсен додека менувал пари во другата кичевска менувачница.

Денеска истражниот судија на тројцата учесници во рекетарското „дејание“ им одреди притвор од 30 дена.

Неофицијално, незаконско работење за првите луѓе на кичевската полиција постоело од поодамна. Министерството за внатрешни работи упати апел до кичевчани доколку постојат какви било поплаки или пријави против приведените да ја известат централата во Скопје или новото раководство на полицијата во Кичево.

Да потсетам, и досега МВР реализираше успешни акции против осомничени рекетари, но судската завршница речиси без исклучок завршуваше „јалово“- со благи казни или ослободување поради недостиг или недоволно веродостојни, цврсти докази.

Дали во Македонија се води вистинска, континуирана и доследна војна против сите видови на мафија? Размислете имајќи ја предвид, на пример,  моментната „позиција“ на градежната мафија.

Мафијата насекаде во светот дејствува речиси на ист начин: ќе се собере група на решителни луѓе која пред јавноста настојува да го покаже само својот „чист“ образ, вешто прикажувајќи ги валканите раце и гангстерските работи, а полицијата обично тапка в место. Карактеристично е што секој член на современа банда има доволно пари за најдобри адвокати, а во организацијата владее челичното правило на молчење комбинирано со одмазда за предавниците, како и разработена програма на меѓусебни помагања кога некој од „семејството“ ќе заврши в затвор.

Заедничко за сите мафијаши во светот е што знаат оти парите се „најцврстиот лепак“ за секое општество. Нивната доктрина е дека со пари може да се купи се, па ги „заработуваат“ секако- легално, полулегално, илегално.

Оние што имале- имаат „работа“ со мафија- што се бореле- се борат против неа, добро знаат дека најкорисни за неа се „цинкарошите“ (поткажувачите) од полицискиот и државниот апарат. На нив таа воопшто не штеди. Тоа е една од главните причини за неспособноста на локалните полиции и судии- поткупливост на важни луѓе во градската и државната управа на кои вооопшто не им пречат гангстерските пари.

Што се однесува на мафијашките методи, и тие се исти како во развиената Америка, исто така и во полуразвиениот Бразил. На пример, таму спомнатата градежна мафија поради своите деловни интереси прво ги претепува непослушните и непоткупливите. Ако жртвите и  натаму остануваат твдоглави, се применуваат два метода: убиство на оној што се опира на рекетарењето или јавна ликвидација на најневиниот член на неговото потесно семејство, вклучувајќи и деца.

Да, мафијата во Република Македонија, за разлика од некои други земји во регионот, на пример членката на ЕУ- соседна Бугарија или  „најблиската“ до Унијата Хрватска, е се уште прилично „мека“, односно не применува „крволочни“ методи на принуда и одмазда. Иако веќе се случиле се уште неразјаснети односно „нерасчистени“ убиства. Меѓутоа, мошне индикативна е немоќта на судството откако полицијата ќе ја „заврши“ својата работа (и таа во последно време како да го губи „здивот“) што, пак, сосема погрешно се „оправдува“ со неговата „нереформираност“. Реформата на се, па и на нашето судство, значи осовременување, модернизација, функционалност, ефикасност, а не „добивање“ на независност! Кога е таа- независноста главен проблем, всушност станува збор за „заемност“ помеѓу него и мафијата(од секој вид- политичката, финансиската- посебно банкарската, царинската, градежната, тутунската…).

Најнови успеси во борбата против мафијата во светот:

Њујоршката полиција уапси 13- мина мафијаши осомничени за рекет, изнуда и трговија со дрога. Најголем дел од нив се членови на кланот Џеновезе. На сите уапсени им се закануваат долгогодишни казни затвор, доколку бидат прогласени за виновни.

Петте најголеми мафијашки кланови – Бонано, Коломбо, Гамбино, Џеновезе и Лукезе, претрпеа сериозни удари во последната деценија поради полициски апсења и судски процеси, како и од внатрешни судири.

10- мина дилери на дрога се упасени во пресметка со полицијата во неколку акции во Рио де Женеиро (Бразил), соопшти полицијата. Таа упаднала во 4 квартови со употреба на оклопни возила и хеликоптери во потрага по дрога, оружје и украдени автомобили.

Поради секојдневни пресметки помеѓу полицијата и добро вооружените банди на дилери на дрога, кои контролираат стотина сиромашни квартови, Рио е еден од најопасните градови на светот.

На почетокот од годинава италијанските карабињери уапсија 18- мина членови на сицилијанската „Коза ностра“. Апсењата биле извршени во неколку градови на островот Сицилија. Повеќето се уапсени во градот Каталнисета, каде што дејствува мафијашкиот клан Мадонија, кој е дел од сицилијанската мафија. Помеѓу уапсените има и неколку шефови во кланот. Главниот шеф на кланот – Џузепе Пиду Мадонија, долго време е в затвор и е под многу строг режим. Меѓутоа, и покрај тоа, тој продолжил да раководи со работата на кланот и давал наредби преку својата сестра и зетот кои му доаѓале во посета.

Уапсените членови на Мадонија се обвинети за перење на пари, изнудување и членство во мафијашка организација.

На крајот од минатата година, пак, исто така во Италија беше уапсен познат член на калабриската мафија „Ндрангета“, кој се криел 11 години. 37- годишниот Пјетро Криако фигурирал во списокот на 30- мина најопасни криминалци кои се кријат во земјата Тој се криел од 1997-ма, а бил осуден на 14 години затвор за обид за убиство и на 5 години лишување од слобода за учество во мафијашка организација. Заедно со него биле уапсени уште 3 лица, кои му помагале да се крие.

„Ндрангета“ се смета за една од најопасните криминални организации на светот. Таа се претворила во „моќна светска економија“, финансирана преку пренасочување на европски фондови, шверц со наркотици и мафијашки „даноци“, истакнуваат италијанските власти.

Инаку, според проценките на експертите за незаконско работење 21- от век ќе биде ера на криминалот. Се предвидува криминалците да завладеат со светот, доколку државите не ги спречат. Проценките се дека денес реалниот свет на организираниот криминал вреди годишно речиси билион долари.

Мошне „илуистративен“ пример за неверојатното ширење и стекнување на моќ на мафијата во 20- от и на почетокот од 21- от век е руската мафија.

Еве како „сликовито“ го опиша функционирањето на светското подземје сенаторот Џон Кери:

„Руската мафија испраќа свој професионален убиец од Москва во Њујорк за да ликвидира еден непослушен сопственик на голем маркет. Неговите фалсификувани документи ги обезбедува сицилијанската мафија, која за таа услуга е платена со ракети „земја- земја“. Или втор пример, колумбиските картели произведуваат кокаин. Кинеската мафија го зема во замена за хероин, кој потоа го криумчари во САД. Тријадите го донесуваат колумбискиот кокаин во Јапонија и го дистрибуираат во соработка со јакузите. Потоа азиската мафија ги пере парите од дрога во Европа“.

Глобалната криминална оска се состои од 6 главни сили, поврзани со низа мали организации, како и финансиски и политички кругови во многу земји. А тоа се американските криминалци, јапонските јакузи, кинеските тријади, колумбиските картели, руските гангови и италијанската мафија. Оваа подземна армија има над 8 милиони регистрирани членови, од кои најмногу во Кина и Русија.

Се смета дека Албанија е база на светскиот криминал (заклучок на Стејт департментот уште во 2005- та година). Албанската мафија е при самиот врв на светското подземје (косовската се смета за дел од неа), а нејзините пипала се движат од Пакистан и Турција, преку средна Европа до источните брегови на САД и Канада. Моментно нејзин највносен бизнис е трговијата со луѓе- девојки, млади жени, деца и детски органи.

Нешто што би требало да го загржи бизнисменскиот свет, а помина малку забележано (се разбира, во голема мера намерно):

Во ноември минатата година (2008- ма) претставници на италијанската деловна група „Конфесеркенти“ соопштија дека мафијата годишна „врти“  околу 130 милијарди евра, што претставува 6% од годишните државни приходи. Околу 180.000 деловни луѓе, поради финасиската криза и неможноста од добивање на кредити од банките, се принудени да позајмуваат пари од мафијата. Мафијашките шефови „инвестираат“ во познати италијански компании, а претставниците на групата изјавија дека продажбата на опојни дроги и криумчарењето на луѓе се уште се први на мафијашките листи според заработувачката, но шефовите на организираниот криминал „истражуваат нови деловни можности“ што им ги отвори светската економска криза.

„За разлика од другите бизниси, мафијата е слабо погодена од светската економска криза. Овој факт ја прави уште поопасна“, изјави шефот на групата Марко Вентури. Тој побара од банките и владите да обезбедат кредити за очајните бизнисмени да не мораат да позајмуваат пари од мафијашите. Притоа наведе дека сопствениците на италијанските продавници дневно и плаќаат по 250 евра на мафијата „за заштита“.

Како што пренесе Би- Би- Си, организираниот криминал се шири географски од своите корени во јужна Сицилија, преку Неапол, Калабрија и Пуља. Милано, некогашната „морална престолнина“ на Италија, сега е дом на гангстери на организацијата „Ндрангета“ од Калабрија.

А занете ли која земја е „оаза на мафијата“? Веројатно многумина од вас ќе се изненадат: повеќе од две децении тоа е малата европска држава Лихтенштајн. Таа се смета дека е идеален полигон за финансиската и криминална елита. Наводно, германската Влада поседува досие на 30- тина страници, кое го чува во тајност, а претставува застрашувачка визија- дека цела една земја среде Европа им служи како јатак на криминалците од целиот свет.

Како што утврдила германската разузнавачк а служба (БНД), благодарение на станици за прислушкување, клиенти на ова мало кнежевство се латиноамерикански наркокартели, кланови на италијанската мафија и рускиот организиран криминал. Нив не ги толерираат само како инвеститори, туку буквално ги мамат на перење на пари со „индивидуални финансиски услуги по мерка“. Се тврди дека постои „мрежа на високи службеници, судии, политичари, директори на банки и инвестициони советници, кои заемно се поддржуваат во вршењето на илегални финансиски работи по налог на меѓународни криминалци“. Ова кнежевство, „скриено“ помеѓу Австрија и Швајцарија, се простира на само 160 километри квадратни, има 32.000 жители и речиси 2 пати повеќе задужбини во кои речиси без трага исчезнале најмалку 200 милијарди франци (податоков е „стар“ 10 години!).

Благодарение на тоа што државата е толку мала, постои густа семејна мрежа, па така членови и семејства седат на клучни позиции во полицијата, правосудството и банките. Со тоа е создадено безбедно опкружување во кое нема промашување, а ниту опасности.

Лихтенштајн не е член на специјалната комисија на ОЕЦД, тн. „Специјално одделение за финансиска контрола“, кое го надгледува финансиското работење ширум светот, па избегнува секаква меѓународна контрола. Не е ниту член на ЕУ, па не може да се „дисциплинира“.

Речиси да нема година (во последниве 10- тина) да не се случат повеќе убиства на новинари кои остануваат нерасветлени (освен оние на фронтовите- загинатите „на должност“, како „колатерална штета“). Едно од најпознатите, кое се уште „се расветлува“, е убиството на руската новинарка Ана Политковскаја.

Поминаа повеќе од две години од нејзиното убиство, а од убиецот или убијците односно нарачателот- нарачателите нема ниту трага. На неколку наврати беше објавено дека е “се познато“, случајот наскоро ќе се затвори, а се уште се води судски спор против неколкумина осомничени.

По повод годишнината од нејзиното убиство (беше убиена на 07.10.2006- ма ) генералниот обвинител на Русија Јуриј Чајка изјави дека убиството на Политковскаја е решено. Чајка не ги обелодени имињата на приведените, но истакна дека случајот наскоро ќе биде предаден на судот. Тој ја посочи активната соработка на руските власти со обвинителите од други земји, особено Украина и Литванија. Во меѓувреме неговото тврдење беше (от)фрлено на судското „буниште“ (се покажа како неточно, според некои и тенденциозно- случајот да се затвори и заборави).

Пред неколку дена (19.10.) судијата Евгениј Зубаков, кој го води случајот, одлучи судскиот процес да продолжи зад затворени врати. Тој објасни дека членовите на поротата одбиваат да влезат во судницата во присуство на новинарите. Адвокатите на четворицата обвинети биле против ваквата одлука со аргумент дека судијата нема конкретни докази оти поротниците биле објект на закана. Зубаков ги отфрлил ваквите аргументи. Наредниот ден судскиот процес е одложен за 1 – ви декември годинава. Причина- зафатеност на еден од адвокатите на обвинетите.

Семејството на убиената руска новинарка одамна ги критикува судските власти дека го пролонгираат делото за да му овозможат на извршителот да избега од земјата.

Денеска стаса вест дека убиството на руската новинарка е нарачано од руски политичар кој се наоѓа во државата. Ова го изјавил адвокатот на одбраната на четирите лица обвинети за убиството.

„Во досието за случајот мотивите и човекот што го нарачал убиството се спомнати“, изјави адвокатот Мурад Мусаев. „Причина за убиството се новинарски извештаи во кои се наведени конкретни политичари“.

Тој вели дека претходно обвинителите верувале дека криминалниот чин бил нарачан од некој „кој не е во државата“.

„Но, во заклучоците за обвинувањата, гледаме дека тоа не бил некој толку голем, туку политичар од државава“, изјави тој.

Колку има вистина во ова тврдење, допрва ќе видиме. Ќе потсетам на уште едно од почетокот на годинава (март): дека истрагата го утврдила идентитетот на убиецот и ги презема сите напори за да го пронајде.

Вјачеслав Смирнов, обвинител во Московскиот окружен воен суд, изјави дека во случајот Политковскаја кривични пријави се поднесени против 9- мина осомничени, кои го организирале и помагале злосторството. Тој додаде дека рокот за спроведување на истрагата е продолжен до 7- ми септември годинава, а досега се испрашани 60- мина сведоци и изведени 5 судски експертизи.

Тогаш се одржа рочиште на кое беше разгледано продолжувањето на притворот на соработникот на специјалните служби Павле Рјагузов, осомничен за учество во убиството, односно дека ја предал адресата на Политковскаја на молба на извесен Шамиљ Бураев.

Политковскаја е убиена на 7- ми октомври 2006- та година, во влезот во зградата каде што изнајмувала стан.

Адресата на убијците, според претходните информации, им ја дал Бураев, поранешен претседател на Ачој-Мартановската област во Чеченија.

Беше соопштено и дека помеѓу обвинетите се и тројцата браќа Махмудов – Тамерлан, Ибрахим и Џабрали, кои според наодите на обвинителството на денот на убиството на Политковскаја возел автомобил со кој ја следел новинарката.

Главниот обвинител на Русија, веќе спомнатиот Јуриј Чајка, на 27- ми август минатата година соопшти дека Политковскаја ја убила организирана криминална група (припадници на кавкаскиот т.н. Алазански криминален клан), чиј лидер е поранешниот водач на чеченските екстремисти Ахмед Нухаев. Нухаев е некогашен шеф на криминалниот клан во Москва и подоцна командант на чеченските екстремисти кој, според пишувањата на руските медиуми, е во странство, а пред две години по него е објавена потерница поради сомневање дека нарачал и убиство на главниот уредник на руската верзија на „Форбс“, Пол Хлебњиков.

Постојат сведочења според кои Нухаев тајно се сретнал со идеологот и пропагаторот на чеченската вахабитска независна држава, Мовладиј Удугов, и избеганиот руски олигарх со азил во Велика Британија, Борис Березовски.

Која беше Ана Политковскаја?

Мошне ценета руска новинарка и истакнат борец за човекови права. Постхумно е добитничка на престижната награда за слобода на печатот во светот „Гиљермо Кано“ за 2007- ма година, што ја доделува Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации (УНЕСКО). Наградата постхумно е доделена за првпат.

Политковскаја беше позната особено според извештаите за воените случувања во Чеченија, како колумнист на дневникот „Новаја Газета“, а нејзината работа беше призната ширум светот. Помеѓу бројните награди што ги добила е и „Златно перо на Русија“ и специјалното признание на жирито на наградата „Андреј Сахаров“, „За жртвување на животот за новинарството“.

Според зборовите на Кави Чонгкитаворн, претседател на жирито составено од 14- мина независни новинари и уредници од сите делови на светот, пожртвуваноста и храброста на Ана Политковскаја во трагањето по вистината поставија највисоки мерила во новинарството, не само во Русија, туку и во остатокот на светот.

Инаку, со наградата за слобода на печатот во светот „Гиљермо Кано“, што УНЕСКО ја доделува од 1997- ма година, се оддава почит на поединец или организација за одбрана или унапредување на слободата на изразување каде било во светот, особено ако поради ваквото дејствување новинарот го загрозил сопствениот живот. Кандидатите ги предлагаат државите членки на ОН, регионални или меѓународни организации кои се занимаваат со прашања поврзани со слободата на изразување. Се врачува секоја година на 3- ти мај, на Светскиот ден на слободата на печатот. 10- годишнината минатата година беше одбележана во Меделин во Колумбија, родното место на Гиљермо Кано, новинарски издавач според кој наградата го добила називот. Кано е убиен пред 21 година поради критикување на активностите на моќните нарко шефови во својата земја. Наградата изнесува 25.000 американски долари.

Минатиот месец беше објавен најновиот извештај на меѓународната организација „Артикл 19“, која се бори за промовирање на слободата на изразување. Во него се констатира дека е се повеќе загрозена слободата на новинарите, слободното извршување на нивната работа. Во последниве 5 до 7 години е забележан негативен глобален тренд во областа на слободата на медиумите, а во многу земји новинарите се почесто се изложени на напади.

Според извршниот директор на „Член 19“, Агнес Каламард, во минатото новинарите најчесто страдаа во воените зони, додека денес се почесто се цел на намерни напади. При презентацијата на извештајот таа нагласи дека постои сомнеж оти зад некои убиства на новинари стојат и органите на власта, но новинарите се почесто се цел на напади и на разни организирани групи, како мафијата, наркодилерите и вооружените бунтовници.

Според податоците на советодавната група „Прес Амблем Кампањ“ оваа година ширум светот се убиени 71 новинар. Само во септември животот го загубиле 8- мина новинари, од кои четворица во Ирак и по еден во Русија (Дагестан), Грузија, Мексико и Тајланд.

Кај нас засега, за среќа, не се случило убиство на новинар. Имаше само неколку случаи на претепувања и закани. Меѓутоа, загрижувачки е бројот на новинари кои завршиле на суд поради обвиненија за клевета или навреда, најчесто од политичари и бизнисмени (полит- бизнис- олигарси).

Има ли слободно новинарство во Република Македонија? Некои тоа го поистоветуваат со независноста на новинарот, не разбирајќи ја суштинската разлика помеѓу нив.

Да, постои слободно, но зависно новинарство. Познавам само неколку случаи на лична одбрана на слободата дури и по цена на егзистенцијална загроза. Но многу поголем проблем, особено во однос на креирањето на јавното мислење, е недостигот од објективно новинарство.