Еминентниот француски правник Роберт Бадинтер го доби високото македонско државно признание, Орденот „8-ми септември“. По повод 15 години од усвојувањето на првиот Устав на независна и самостојна Македонија, во Париз му го врачи претседателот Бранко Црвенковски.

Бадинтер е првиот странски државјанин одликуван со ова високо македонско признание.

„Роберт Бадинтер повторно го понуди своето стручно знаење и огромно животно искуство. Меѓу серијата корисни, правни и политички предлози и совети за надминување на кризата, клучен беше принципот на таканареченото двојно мнозинство кое денес, не само во нашата држава, туку многу пошироко е нарекуван според името на господинот Бадинтер“, изјави Црвенковски.

„Прекрасно признание коешто ми го доделивте, коешто секогаш ќе го чувам и со големо задоволство ќе го носам со себе кога ќе доаѓам во Македонија“, рече експертот по уставно право.

Роберт Бадинтер (1928) е ценет француски правник, универзитетски професор и политичар, борец против смртната казна и нечесниот живот. Член е на Социјалистичката партија (ПС), во Владата на Митеран бил министер за правда, а потоа и претседател на Уставниот совет. Сега е сенатор во францускиот Сенат. Како министер успеал да се донесе Закон за укинување на смртната казна за кое било злосторства (1981). Бадинтер ја продолжува борбата против смртната казна во Кина и САД.

Како лидер на Арбитражната комисија добил голем авторитет помеѓу Македонците и другите етнички групи во Република Македонија со препорачаката „користењето на името Македонија не може да имплицира територијални барања на која било друга држава” и целосно признавање (1992). Бил вклучен во изработката на Охридскиот Договор, а неговиот принцип е поврзувањето на етничките заедници во националното законодавно тело (подоцна и во локалната самоуправа и други државни органи) треба да биде поддржан од двете етнички групи („Бадинтеров принцип“.

Сепак, многу е пореално дека се ќе остане само во рамките на притисокот што побрзо да се изнајде компромисно решение- ново име, со „поголемо попуштање“ на земјава.

Кое решение? Најнеизвесно и најопасно е да се договори новото име, а „проблематизирањето“ на идентитетот на македонскиот народ, во сета негова комплексност, да се премолчи. Тоа би значело само одлагање за „некое време“ и менување на идентитетот (на пример „Северномнакедонци“) по „автоматизам“.

Изјава на македонскиот министер за надворешни работи, Антонио Милошоски, на отворањето на новите простории на македонската амбасада во Република Словенија:

„Добивањето датум за почеток на преговорите со ЕУ не зависи само од Македонија, туку и од Грција кај која треба да преовладее прагматизмот.

Дали ќе ја постигнеме целта – добивање датум за почеток на преговорите со ЕУ, не зависи само од нас. Ќе се потрудиме да направиме се што е во наша моќ, вклучително да ги интензивираме и нашите дијалози со соседна Грција за билатералниот спор. Но, дали прагматизмот и разумот ќе преовладеат кај официјална Атина не би можел да одговорам. Се надеваме, иако засега немаме охрабрувачки сигнали.

Ако навистина реториката оди во насока на добрососедските односи, тогаш треба и делата и содржината да го покажуваат тоа. Македонија е подготвена за збогатување на соработката и се надеваме дека и Грција ќе покаже подготвеност повеќе од она што досега реторички го прокламира“.

Според него, добар сигнал е залагањето на Словенија и на неколку други земји, кои во текот на шпанското претседателство со ЕУ се обидуваат прашањето на Македонија и на Западен Балкан и неговото интегрирање во ЕУ да не остане заборавено.

Вчера МНР иницира директна средба помеѓу Милошоски и алтернативниот шеф на грчката дипломатија Димитрис Друцас. Имено, до официјална Атина е испратено барање тие да се сретнат во Лондон на 28-ми јануари, на маргините на меѓународната конференција за Авганистан. Освен за името, би се разговарало за многу теми, како и за подигнувањето на односите на повисоко ниво. По нивната средба контактите би продолжиле на премиерско ниво.

„Веројатно и во Република Грција еден ден ќе се роди политичар како претседателот Желев, кој ќе може порационално и подолгорочно да ги согледа балканските случувања, каде што секогаш имало повеќе историја отколку географија. А јас сега мислам дека е време да работиме за нашата иднина со сите сили и заедно“, изјави Милошоски.

Меѓутоа, македонскиот премиер Никола Груевски не е оптимист дека овие средби ќе донесат нешто:

„Апсолутно, доста ќе бидат долги и детални разговори. За жал, сигналите што доаѓаат досега од Република Грција не оставаат преголем простор за надеж дека нешто ќе се случи, но да се надеваме дека дотогаш нешто ќе се промени и во свеста и генералното позиционирање на нашиот сосед. Затоа што деновиве доаѓаат многу негативни коментари во однос на нивната позиција, па преку средби и изложување на аргументи и нови идеи можеби и ќе дојде до нешто ново“.

Филип Рикер, амбасадор на САД во Македонија:

„Прашањето е за тоа кое име ќе се користи во национални рамки. Веруваме дека проблемот може да се реши без да се влијае врз идентитетот и наследството. Во првата половина на годинава очекуваме македонските власти да го следат и да го решат овој проблем што трае веќе 18 години. Сега е најдобар момент“.

Денеска посредникот на ОН добил покана во претстојниот период да дојде во Атина. Ја упатил заменик- министерот за надворешни работи Димитрис Друцас, кој вчера од Брисел му телефонирал на Нимиц се вели во соопштение на грчкото МНР.

И годинава, можеби и во наредните неколку, на јужниот сосед воопшто не му е од интерес да го надмине проблемот што си го создаде. Ниту со помош на сојузниците во ЕУ и НАТО, ниту со посредство на ОН, а најмалку, пак, да си дозволи помош од Република Македонија.

Едно поради економската „катаклизма“ што и се случи и допрва ќе и се случува, друго поради внатрешен национален консензус (опасно е во севкупната мошне напната економско-социјална и политичка ситуација да се гази преку „црвената линија“), а трето, можеби најважно, е оти на меѓународен план на Грција и претстојат многу покрупни проблеми  кои веќе не ќе можат да се ставаат „под“ ќилим- улогата на Балканот (како да се биде лидер во неговото европско интегрирање), прикзнавањето на националните малцинства  во земјата и нивните права, кипарското прашање, воопшто односите со Турција…

Тоа го потврдува и најновата изјава на премиерот Јоргос Папандреу дадена во Белград: дека Грција се залага членството на земјите од Западен Балкан во ЕУ да се финализира до 2014-та година, но со претходно исполнување на државите аспиранти на сите критериуми за прием.

Пораката до македонските власти ја испрати „преку“ интервјуто дадено за српскиот весник „Вечерње новости“:

„Грција сака дефинитивно решавање на прашањето за името на „ПЈРМ“. Презедовме многу важен чекор истакнувајќи дека ќе го прифатиме името Македонија со географска одредница. Очекуваме нашиот сосед да направи слично и да се најде со нас на половина пат.

Или ќе најдеме обострано прифатливо решение работејќи заедно во духот на соработката, помагајќи им на нашите народи да се приближат еден кон друг, или ќе продолжиме да го обновуваме проблемот заземајќи екстремни ставови и правејќи ја националистичката реторика наша секојдневна политичка храна“.

Суштинското прашање што треба да му се упати на Папандреу е: дали е сигурен дека тој оди по вистинскиот пат, односно дали по него оди и Република Македонија за да може да му се исполни желбата- наоѓање на половина пат? Кога вели „нашиот сосед…да се најде со нас на половина пат“, тоа несомнено значи дека мисли на „неговиот“, а не на заедничкиот. Од проста причина што по тој- заедничкиот не е можно да се оди се додека постојат „црвени линии“ кои тоа го спречуваат.

Значи, „мудриот и вешт“ Папандреу (како што го оценуваат некои македонски политичари и експерти, иако непоткрепено со аргументи и факти) би требало најнапред да се „ослободи“ од очигледно „слепиот пат“ по кој Грција долго чекори, негирајќи го не само името на Македонија, туку и идентитетот на македонскиот народ во сета негова комплексност, потоа да  расчисти зошто е проблемот „билатерален“, односно како тој тоа навистина да стане (можеби со географска одредница и на грчката провинција „Македонија“- на пример „Јужна Македонија“?).

Во однос на негирањето на македонскиот идентитет, би морало да се „расчисти“ проблемот што очигледно го имаат самите Грци. Имено, бидејќи, како што изјави грчкиот заменик-министер за надворешни работи Друцас, секој Грк се раѓа и умира со македонски идентитет, не е јасно зошто се сите се Грци, дури и малцинствата, а не Македонци?

Лично,  многу повеќе ќе го ценев Јоргос Папандреу како разумен и искусен, па и мудар и вешт политичар, ако предложеше нов, заеднички, „европски“ пат на кој заедно ќе зачекори со Никола Груевски.

Забележливо е дека дури и опозицијата, за која важи „Владата ништо не прави, не ја бидува и затоа се е катастрофа“, нема забелешки односно молчи пред она што претставува континурана интензивна работа и врвни културни достигнувања.

„Отчетот“ опфаќа потрошени 12 милиони евра за реализација на различни проекти, од кои се издвојуваат гостувањето на Бољшој оркестарот во Скопје, откупот на 44 дела од Никола Мартиновски, јубилејот на ансамблот Танец, концертот за мир во Ватикан, гостувањето на Енио Мориконе на Охридско лето и др. За да не останат во долгови, на крајот на годинава на некои институции им биле скратени програмите.

Од сите нив со временски и просторно пошироко значење се издвојуваат реконструкција на домови на кутурата, уредување на музејски поставки музеи и преведувањето- објавувањето на учебници што се користат на врвни универзитети во САД и Европа (пред 2 дена беа промовирани нови 22).

Во 2008-ма е извршена согледба на состојбите и е утврдено дека центрите за култура во градовите низ Македонија се во очајна состојба.

За реконструкција на 22 домови на културата, уредување на поставките во 11 музеи во градовите во Македонија и инвестирање главно за поправки во националните институции, Министерството за култура годинава потрошило околу 1 милиони и 780 илјади евра. Околу 10 милиони денари се потрошени за уредување на музејските поставки, 38 во центрите, домовите за култура, во националните и во локалните институции, и 52 милиона во националните институции. Или вкупно околу 110 милиони денари. Во Скопје е доградена и дигитализирана НУБ „Св. Климент Охридски“, санирана фасадата на Македонската опера и балет, уредени се депоата на Кинотеката на Македонија, а е инвестирано и во уредување на просториите на Филмскиот фонд и на Ансамблот „Танец“.

Според министерката Елизабета Канчевска- Милевска, сите зафати обезбедиле позитивни услови за непречена работа на уметниците во институциите и бил поттикнат локалниот културен развој.

22-те нови стручни книги од проектот за превод на учебници, што се користат на врвни универзитети во САД и во Европа, се од областа на ликовната, музичката, театарската и филмската уметност, археологијата, етнографијата, музеологијата и библиотекарството. Заедно со нив досега се преведени и објавени вкупно 165 книги од 500, колку што се планирани во првата фаза на проектот. Тој треба да заврши во 2010-та, а Владата одлучи да има и втора фаза во која ќе бидат преведени и етапно печатени уште 500 нови книги и 50 изданија од областа на информатиката. Целиот проект треба да заврши на крајот од 2011-та или на почетокот од 2012-та година, со отпечатени 1.050 стручни книги кои се дистрибуираат до универзитетските библиотеки.

Како што потенцира премиерот Груевски на промоцијата на Филозофскиот факултет во Скопје, се работи за учебници кои се врв на научната мисла и се голема придобивка за студентите и идните генерации „кои не само што ќе се стекнат со многу поголеми знаења, туку ќе имаат и огромна самодоверба кога ќе излезат од границите на Македонија- да бидат на исто рамниште со оние кои студирале на врвните универзитети во светот“.

А во 2010-та година? Министерката денеска ги објави приротетите во културата за кои во државниот Буџетот се предвидени 13-тина милиони евра.

Основно:

„Подобрување на една културна клима во Република Македонија и се разбира  едно побогато културно живеење, а пред се поддршка на квалитетни проекти кои што ќе дадат прифаќање на една елитна програмска култура и програмска содржина“.

Од објектите што се во изградба, најбрзо ќе биде завршена спомен- куќата на Тоше Проески. Наскоро ќе почне да се гради турски театар, а еден од клучните капитални проекти ќе биде обновувањето на Старата скопска чаршија.

Дури, доколку се има предвид фактичката состојба (единствено Хрватска е блиску до членство- ги реализира завршните преговарачки поглавја), прашањевоможе да се сведе или концентрира на Република Македонија, односно одредување на датумот за почеток на пристапните преговори за нејзино членство во ЕУ. Имајќи го предвид ова, не е многу оптимистички ставот на новиот 6-месечен претседавач со ЕУ од 01.01.2010. година.

Заложбата за европска перспектива на Западниот Балкан е небулоза, а може да се оцени и како нонсенс. Зарем треба и може да се очекува заложба на Шпанија за негова неевропска перспектива?

Имено, шпанскиот министер за надворешни работи Мигел Анхел Моратинос изјави дека во разговор со американскиот државен секретар Хилари Клинтон се заложил за европска перспектива на Западен Балкан, бидејќи тоа ќе донесе стабилност за тој регион:

„И пренесов на Клинтон и на претставниците на администрацијата дека Шпанија ќе заземе контруктивен пристап и ќе се ангажира за постигнување стабилност и јакнење на европската перспектива на Западен Балкан. Мислам дека заеднички можеме нешто да постигнеме“.

Ако се земе предвид и неговата изјава при прогласувањето за почесен граѓанин на Белград, дека неговата земја сака да поттикне „суштински“ напредок на процесот на евроинтеграцијата на регионот, надежите на Република Македонија дека Грција ќе отстапи од ултимативната „црвена линија“- бришење на идентитетот на македонскиот народ (во сета негова комплексност, значи етнички, јазички, културен, историски…), а за да се дојде до компромисно решение за името на земјава (ново име со географска одредница), се очевидно залудни.

Кога Брисел едноставно преоѓа „преку“ таквото не неевропско, туку нецивилизациско барање (го премолчува), не може под „суштински“ да не се мисли на нешто друго, освен на принудување на Република Македонија тоа да го прифати.

Имајќи ја ваквата ситуација предвид, крајно време е не власта односно „Владата на Груевски“, туку опозицијата (не само македонските партии, туку и албанските, особено зашто и тие имаат јасно деклариран став за зачувување на идентиетот на македонскиот народ) да излезе со јасно и децидно барање (кога веќе се изјасни дека и нејзина „црвена линија“ е „зачувување на идентитетот и јазикот на македонскиот народ“- значи постои консензус):

Доколку до март 2010-та година Шпанија не се откаже од барањето за обезличување, самоукинување на македонскиот народ (промена на идентитетот и јазикот, што не е и не смее да се толкува како договор за употреба на придавката „македонски“), односно не се придржува (врати) на Привремената спогодба, Република Македонија да ги прекине преговорите, да побара укинување на привремената референца FYROM и прием на земјава во ОН под нејзиното уставно име.

Премиерот Никола Груевски би можел и да и даде непосредна помош: да ја организира толку бараната средба на лидерите на главните односно релевантните политички партии (од нив), на која ќе им овозможи да истапат  со ваков став кој, се разбира, Владата ќе го прифати и ќе стане заеднички, единствен на Република Македонија.

(Повторувам по којзнае кој пат: таа нема проблем со уставното име, туку со името „Македонија“, а што е дел од комплексноста на идентитетот на македонскиот народ. Нејзината „црвена линија“ е географска одредница на уставното име за севкупна употреба, а посакуваната е „Република Северна Македонија“.) Еве што изјави Фреден:

Кај македонската Влада постои волја за решение на „спорот“, а шансата не треба да се пропушти „бидејќи во овој период и ѕвездите и се наклонети на Македонија“:

„Ако има волја, има и начин. Но, мислам дека сега ситуацијата е таква што ѕвездите се наоѓаат во подобра позиција отколку што биле со години“.

За шансите Македонија да добие датум за почеток на преговори за членство во европското семејство:

„Не знам. Мислам и дека никој не знае што ќе реши Советот. Ние се надеваме на решение кое нема да биде придружено со дополнителни услови за почеток на преговорите со Македонија“.

А во интервју за Радио Слободна Европа:

„Препораката од Комисијата беше техничка одлука, а не политичка. Како што знаете, комисијата е граѓанскиот сервис на Европската Унија, тоа се експерти, тие не размислуваат со политички термини. Тие само се интересираат дали Македонија ги има исполнето критериумите кои се бараа. Заклучокот беше дека Македонија тоа го направи…Следниот чекор е дека извештајот за напредокот на Македонија ќе се дискутира во таканаречените советнички структури во Брисел. Тоа се се комитети, има многу од нив, триесет или четириесет работни групи во Брисел, каде секоја земја има свој претставник, вообичаено од министерствата за надворешни работи, за да се изготви нивното мислење за проценките во извештајот за напредокот. Тоа се случува сега, на есен и на крај на состанокот на министрите за надворешни работи на 7- ми и 8-ми декември во Брисел тие министри ќе се согласат околу заклучоците, заклучоци на Советот за извештајот за напредокот. Претседателството ќе каже дали заклучокот е дека Македонија ќе може да почне со преговорите за членство. И тоа ќе биде политичка одлука. Факт е дека таа одлука мора да биде едногласна. Кажано поинаку, Грција има право на вето и би требало да го прашате грчкиот амбасадор како Грција ќе се однесува во декември. Мојата проценка е дека ако нема значаен напредок за решавање на спорот со името, Грција нема да ја прифати одлуката за почеток на преговори. И тоа е политичкиот дел. Спорот со името не е дел од техничката проценка за тоа дали Македонија е подготвена да почне со преговорите“.

Настрана проблематичноста на ставот дека препораката на ЕК е техничка. Таа е многу повеќе од тоа. Исполнетите одредници во својата суштина  не се технички. Шведскиот амбасадор отвора суштинска дилема за едногласноста (консензусот) при донесување на одлука на Советот на Европа:

Имајќи предвид дека решавањето на „спорот“ не беше дел од одредниците (макар како развиеност на добрососедските односи; за што сигурно Македонија би добила позитивна оценка бидејќи нема никакви проблеми со соседите, вклучително и со Грција- таа има проблем со името), дали евентуалното вето на Грција ќе биде дел од политиката (лицемерна) на ЕУ спрема Република Македонија?

Некои медиуми (тенденциозни, блиски на опозицијата) одговорот на прашањето во врска со референдумот го оценија како промена на неговиот став, иако по ништо не се разликува од досегашните искази. Можноста за „друг начин како да се дојде до одлука“ не е промена, туку само „логика“ по решение „со кое мнозинството ќе биде задоволено“.

За позитивниот извештај на Брисел и пораката дека е тоа добра шанса да се затвори проблемот со Грција за името (притисок или не), Иванов одговара:

„Тоа како прашање е во рамките на Обединетите нации и ние како држава досега покажавме, навистина, една кооперативност да се најде решение. Меѓутоа, тој процес не може да се извади од Обединетите нации. Тој е таму, тој трае веќе 16 години и во последно време на некој начин се насетува некое решение. Прво тоа беше одложно поради изборите во Македонија. Кога завршија изборите, претседателски и локални во Македонија, тој процес доби на динамика.

Процесот на некој начин беше стопиран за време на изборите во Грција и сега се очекува повторно да продолжи со иста динамика за да може медијаторот Нимиц на некој начин да понуди решение. Бидејќи ги знае ставовите на македонската страна и на грчката страна, тој како медијатор треба да го понуди конечниот предлог. Меѓутоа, тоа се оддолжи поради изборите во Грција. Да се надеваме дека сега тоа ќе добие на динамика и тоа прашање конечно ќе добие некоја звршница.“

Во врска со нужните отстапки:

„Тоа се зависи од пристапот што ќе го имаме во овој период. Отстапките се неопходни од двете страни. Затоа велиме дека решението треба да биде еден виде фер или разумен компромис. А за да се постигне компромисот, секој треба да отстапи од своите позиции за да се дојде до некоја средина која ќе ги задоволи и двете страни.

Се додека траат преговорите имаме препорака да не ги откриваме сопствените позиции за да не му наштетиме на целиот процес. Ние го почитуваме и опстојуваме на тој принцип, и тоа дава резултати. Затоа сме истрајни секоја стана да држи до своите позиции и да му ги изнесува единствено на преговарачот.“

За референдумот (дали останува на иста линија со премиерот):

„Референдумот беше најавен како можност, бидејќи станува збор за прашање кое ја менува историјата на еден народ. Го менува неговото опстојување. И тоа не може да биде одговорност само на некоја влада која има мандат кој го дава народот за четири години. Со тоа треба да се соочат сите што живеат на овој простор. На некој начин таа одговорност му припаѓа на народот, бидејќи тој го искористил правото да се идентификува со тоа што денес се нарекува Македонија. И тоа право е исклучиво негово. Така што референдумот е единствен начин на таа директна демократија каде што народот ќе се изјасни по така суштествено прашање. Доколку се дојде до решение со кое мнозинството ќе биде задоволно, веројатно може да се разговара и за друг начин како да се дојде до таа одлука.“

Договореното- да се донесат трите закони што ги бара Брисел за Република Македонија наесен да добие позитивен извештај од Европската комисија и препорака за почеток на преговорите со ЕУ- ќе биде испочитувано? Којзнае. Не поради бараните привилегии од кои брзо се откажаа сите, сите „мијат раце“ иако им се одамна извалкани (со многу други нешта- се разбира, секоја чест на исклучоците), туку поради познатиот партиски „лов во матно“, а поради кој земјава е каде што е и којзнае уште колку ќе биде. Веќе не „ни ваму- ни таму“, туку „некако близу до никаде“.

Пратениците од 4- ти овој месец се на „заслужен“ одмор (им се гледа од лицата- суратите, па и од насобраната „килажа“ во меѓувреме дека се ептен уморни), а ќе продолжат со работа на 17- ти, со собраниска седница на која ќе се расправа за Законат за Собранието. Да потсетам, тие веќе го изгласаа Законот за финансирање на политичките партии, а Законот за државни службеници, кој Владата го повлече на доработка, треба да влезе во собраниска процедура во средината на август за да може Собранието да го усвои до почетокот на септември.

Токму за Законот на Собранието:

Пред заминувањето на одмор, работната група од партиите Нова демократија, ДУИ и ВМРО-ДПМНЕ не успеа да се договори за амандманите кои ги поднесе партијата на Имер Селмани, за прецизирање на употребата на албанскиот јазик во Законот за Собранието, бидејќи партиите останаа на своите цврсти позиции. Пратениците на НД тврдат дека несериозниот пристап на власта кон Рамковниот договор предизвикал проблеми со употребата на албанскиот јазик во законодавниот дом. Се закануваат дека, доколку не се прифатат, нема да гласаат за Законот за Собранието.

Лидерска недоследност (одамна докажана, а поради која народот не ги есапи, освен Никола Груевски кон кого искажува континуирана „стандардна“ доверба):
На лидерската средба, што се одржа на крајот од минатиот месец, беше договорено дека нема да го попречуваат донесувањето на законите кои се неопходни за Македонија да добие датум за преговори со Унијата, но договорот траеше само еден ден бидејќи партиите на Селмани и Ахмети (НД и ДУИ) побара во Законот за Собранието да се регулира и употребата на албанскиот јазик, а тој да се донесе со Бадентерово мнозинство- со поддршка и од пратениците на партиите на етничките заедници.

Во меѓувреме ДУИ се откажа од своите барања, но Нова демократија не. Таа бара говорите на пратениците Македонци задолжително да бидат преведувани на албански јазик, а истото да се однесува и за сите материјали кои се доставуваат во Собранието. Освен ова, се бара и огласите и информативните табли во законодавниот дом да бидат двојазични. Без оглед што тоа нема никаква врска со Рамковниот договор, ниту со неговиот „дух“. Јасно е како „бел ден“ дека и НД, како ДПА, заигра на картата на радикализмот (погрешна оти од неа и на граѓаните Албанци, а особено на меѓународнииот „фактор“ (се знае кои се се „во него“) тој им е одамна „преку глава“  односно „демоде“), па проценува дека е дојден „моментот“ кога треба да се „притисне“  и со „најбрза брзина“ да се тргне кон конфедерализација (всушност распарчување односно растуање на Македонија-  се разбира играјќи според сценариото на соседи и нивни сојузници).

ДПА, пак, се обидува да ја игра улогата на „голем играч“, иако знае дека веќе не е ниту „резерва“ (според рејтингот и резултатите од последните парламентарни избори), и се прави „непослушна“- не ја есапи ниту јасната порака на претставниците на меѓународната заедница – бојкотот на Парламентот нема место во едно демократско општество. Лидерот Мендух Тачи продолжува да се заканува дека неговите пратеници ќе го напуштат Собранието доколку власта „не го напушти арогантниот однос“. Би било добро конечно да биде конкретен и да каже и покаже во што е нејзината ароганција.

А за сите пратеници- и од македонската и од албанската и од другите позиции и опозиции (овојпат без исклучок), има едно отворено прашање (или повеќе во едно) на кое ќе мораат час поскоро да одговорат:

Можете ли без привилегии, особено без оние над пропишаните- дозволените? Како е можно сите да сте толку едногласни, односно слидарни кога се тие во прашање? Кога е „срамот и пердето“ во прашање пред оние што ве избрале и во чие име решавате, барате, условувате, позиционирате, опозиционирате, радикализирате? Зарем не ве фаќа макар мал, „мимилано мал“ срам од она што го откри Државниот завод за ревизија и од она што го побаравте, па се пишманивте- сега се однесувате како „да не сте оттука“?

Ревизорите забележале дека само лани Парламентот потрошил неверојатни 750.000 евра за исплата за бензин за автомобилите на пратениците, а кои ги користат за службени потреби. Според нив, бруто износот на годишно ниво, кој еден пратеник го добива за оваа намена, достигнува и до 17.800 евра!

Дали е прекршен законот? Од Собранието тврдат не, но…Согласно законот за извршување на Буџет на Р.М, надомест за превоз до и од работното место се исплатува на вработени и избрани и именувани функционери чие место на живеење е оддалечено над 2,5 километри од работното место, но не повеќе од 900 денари месечно. Пратениците, пак, добиваат 30% од продажната цена на еден литар гориво, според изминат километар. Ревизорите препорачуваат собраниската Комисијата за избор и именувања, која ја носи одлуката за овој надомест, да ја преиспита висината и да ја намали.

Кој не сака да биде пратеник во оваа наша државичка? Знаете зошто на парламентарни избори има толку голема „тепачка“ за тоа? Мислете, размислувајте, премислувајте и гледајте како знаете и умеете да се „упикате“ меѓу кандидатите следниот пат. Ако ве изберат…ќе си обезбедите плата нешто над 1.000 евра – 63.255 денари, па плус дневници, поради чести патувања во странство („варијабила“)- тие изнесуваат од 50 до 116 евра (зависи каде се патува).

За она што го побараа, па се пишманија нашите „сакани и пресакани“ пратеници: веднаш штом ќе им заврши мандатот да се „преселат“ во канцеларија со (слична) фотелја и биро во некое министерство! Тоа пишуваше во работната верзија на Предлог- законот за Собранието, кој ќе се носи за да ја подобри ефикасноста на законодавниот дом, а ќе се донесе со судни маки поради нотираните барања во текстов. За барањето биле согласни сите партии, ама во меѓувреме „се свестиле“, па покажуваат невидена солидарност односно „консензус“:  кријат чија била иницијативата (инаку противзаконска и од нездрав разум). Кој кому сега да му забележува за она што континуирано Европската комисија го пишува во своите извештаи со дебели (масни) црни букви- партизација на администрацијата?

Во „македонската пратеничка историја“ ќе остане забележано „слаткото смеење“ на експертите кога го слушнале образложението на пратениците: гревота да не се искористи нивното политичко искуство за да и се помогне на државата!

А дека „необичното“ однесување на пратениците кога станува збор за нивните привилегии не е ништо ново, само ќе потсетам на барањата за повисоки плати со закон, исто така со закон и пензии со само 25 години работен стаж, па дипломатски пасоши, бесплатен превоз итн. Во јули 2005- тата тогашните пратениците со огромно мнозинство го усвоија Законот за пратеници, со кој беа обезбедени привилегии несразмерни во однос на функцијата пратеник, а според бројни експерти и противуставни. Тоа се случи во исто време кога беше објавен извештајот на Државниот завод за ревизија, во кој беше констатирано дека во 2004- та Собранието ненаменски и незаконски потрошило околу половина милион евра од вкупните трошоци за цела година.

Мислите дека сегашниве ги загрижи барем малку оценката од граѓаните- 60% од испитаниците негативно ја оценуваат нивната работа? Како да не! Уште помалку оние 70% од анкетираните, што им го дале гласот, кои велат дека ниту ги виделе пратениците, ниту пак виделе закон за решавање на некој локален проблем.

Еднаш еден мој коментар токму на тема привилегии на пратениците (за спомнатиот закон во 2005- та) го насловив со парафразирана позната социјалистичко- комунистичка максима, поточно флоскула. Со неа сега ќе го завршам овој коментар:

„Пратеник- колку тоа срамно звучи!“

Токму како размрдување „Гласот на Русија“ го пренесе реагирањето на светските политичари на повикот за нуклеарно разоружување (обнова на СТАРТ). Меѓутоа, истото може да се однесува и на некои конкретни потези на внатрешно- економски (американски) односно надворешен економско- политички план, како што е укинувањето на дел од ембаргото спрема Куба.

Неспорно е дека не само САД, туку и светот во Барак Обама доби политичар од нов, модерен „ков“, какви што му се потребни на светот во овој 21- ви век. Сосема е разбирлива резервираноста, можеби е поточно да се нарече очекуван првичен отпор на оние кои токму од САД како најмоќна земја на светот бараат радикален пресврт во светогледот и конкретните дејанија, а не постапност, чекор по чекор, внимателност. Некои политичари, како на пример францускиот претседател Саркози, веќе се истрчаа (нему тоа не му е првпат) и го оценија Обама како харизматична и паметна личност, но неодлучен и неискусен.

Патем, Никола Саркози, како што заклучува во својот коментар лондонски „Тајмс“, се чини дека веќе почнал да ги усвојува манирите на однесување на италијанскиот премиер Силвио Берлускони. Имено, тој деновиве имал работен ручек со група пратеници од повеќе партии во Франција и притоа „мошне отворено зборувал што мисли за некои од светските и европските политичари“. Интересно и за макар краткорочно паметење, колку да се чуе „одговорот“ и види однесувањето оние што му биле на „дневен ред“: за шпанскиот премиер Сапатеро забележал дека не е премногу паметен (засега нема коментар во Мадрид; на крајот од овој месец Саркози треба да допатува во официјална посета на Шпанија), за германската канцеларка Ангела Меркел рекол дека таа пред самитот на групата Г20 во Лондон ги прифатила неговите позиции и барања до другите учесници „дури откако сфатила во колку тешка состојба се наоѓаат германските банки и тамошната автомобилска индустрија“ (Меркел е веќе изиритирана од хиперактивноста на францускиот претседател и од неговата „претерана непосредност“); а единствено добри зборови имал за италијанскиот премиер Силвио Берлускони затоа што, како што рекол, три пати победил на парламентарните избори во Италија.

Да се вратиме на конкретните потези на Барак Обама. Најнапред во врска со светското нуклеарно разоружување:

Германскиот кандидат за канцелар Франк Валтер Штајнмаер предложи минување на долгиот пат со мали чекори, а за почеток САД да ги повлечат своите нуклеарни боеви глави од Германија, да го ратификуваат договорот за забрана на нуклеарни проби во сите сфери, да бараат излез од конфликтот по планираното поставување на американски противракетен одбранбен систем во Полска и Чешка, да избегнуваат „нови ровови на студена војна“ во Европа.

Засега се останува на согласноста на Барак Обама и рускиот претседател Дмитриј Медведев дека треба колку што е можно побрзо да се обнови досега најсеопфатниот договор за атомско разоружување СТАРТ, чија важност истекува на крајот од годинава. Конкретната цел на новиот договор веројатно ќе биде прецизирана за време на посетата на Обама на Москва, што тој ја најави за јули.

Потсетување:

Договорот СТАРТ им дозволува на САД и Русија да имаат до 6.000 веднаш расположливи атомски боеви глави и уште по 1.600 носечки системи за нив. Московскиот договор од 2002- ра предвидува уште поголемо намалување на бројката на расположливи боеви глави, на 1.700 до 2.200, но тој се базира врз процедура што обете страни ја сметаат за непрактична.

Американскиот арсенал со атомско оружје сега содржи 5.200 стратегиски атомски боеви глави, а од нив 1.000 можат да бидат ставени на интерконтинентални ракети, што се лансираат од копно, околу 2.000 истрелани од подморници и уште околу 2.000 кои можат да бидат донесени на целта со стратегиски бомбардери со долг долет. Освен нив, САД имаат уште над 4.000 „неактивни“, резервни боеви глави.

Според стручни, Русија има околу 5.200 атомски боеви глави, од кои 1.600 на интерконтинентални, од копно лансирани ракети, потоа над 600 истрелани од подморници, како и околу 900 кои можат да бидат донесени до целта со бомбардери со долг долет.

Разликата од околу 2.000 боеви глави се објаснува со релативно големиот број „нестратегиски“ атомски оружја во Русија, како ракети и системи за противвоздушна одбрана и тактичко атомско оружје- управувани крстосувачки ракети. И Американците исто така имаат околу 500 такви „нестратегиски атомски оружја“, од кои повеќето се стационирани во базите на САД во Европа. Руските „резерви“ изнесуваат околу 8.800 атомски боеви глави.

Треба да се почека посетата на Москва за да се надмине оправданата воздржаност во врска со иницијативата на Барак Обама. Нуклеарното разоружување е секако мошне сложен процес, освен предложените мали чекори на Штајнмаер има уште многу други такви, но и поголеми и помали од нив. А предлогот за обнова на договорот СТАРТ е сепак добра и, се разбира, изненадувачка иницијатива.

За конкретните „дејанија“ спрема Куба:

Тие засега не се оценуваат според очекуваните економски ефекти во „рамките“ на олабавувањето на повеќедецинското трговско ембарго (воведено во 1961- ва), особено ако се има предвид неговиот став искажан во предизборната кампања- дека трговското ембарго ќе остане на сила се додека Куба не се демократизира. Претседателот на САД укина дел од ограничувањата за патување на американските граѓани со кубанско потекло во Куба, а исто така им дозволи тие да можат да им испраќаат пари на своите семејства. Тој ја укина и забраната за американските телекомуникациски компании кои досега не можеа да добијат лиценци во Куба.

„Претседателот наложи да се преземат тие чекори за да му се доближиме на кубанскиот народ и да ги поддржиме нивните желби за уживање на основните човекови права“, изјави за новинарите портпаролот на Белата куќа, Роберт Гибс.

По оваа одлука, повеќе нема да биде ограничен износот на средства што Американците ќе можат да им ги испраќаат на своите роднини на Куба, кој досега беше ограничен на 75 долари месечно. Но, поголемиот број од санкциите, како забраната за трговија или целосна забрана за патување за Американците кои немаат потекло од Куба, и понатаму остануваат на сила. Администрацијата на Обама се надева дека новите мерки ќе ја поттикнат еднопартиската кубанска држава да почне да да ги спроведува веќе долго време очекуваните демократски реформи. Тој и наложи да ја разгледа можноста за воспоставување на редовни комерцијални летови за Куба, со што ги навести можните следни чекори на неговата администрација.

Реакцијата на екс- претседателот на Куба Фидел Кастро е разбирлива и очекувана. Освен што на Интернет страницата на кубанската Влада тој вели дека Обама погрешно ги интерпретирал  изјавите на неговиот помлад брат, сугерирајќи затоплување на односите на двата ривала, тој потенцира дека понудата на неговиот помлад брат- претседателот Раул Кастро за разговори со новата американска администрација била израз на храброст и „увереност во принципите на револуцијата“ кои го донеле комунистичкиот режим на островот во 1959- та. Тој го повика американскиот претседател да стави крај на „блокадата“ на островот и отфрли каква било „милостина“.

Имено, во говор на самитот на латино- американските левичарски лидери во Венецуела, Кастро кажа дека, како одговор на одлуката на Обама, Хавана е подготвена да разговара „за се“ со Вашингтон, вклучувајќи го и прашањето за човековите права и политичките затвореници. Обама пофално зборуваше за гестовите на неговиот кубанаски колега на крајот на самитот на американските држави во Тринидад и Тобаго, но едновремено ја повика Куба да направи натамошни потези, меѓу кои и ослободување на политичките затвореници и намалување на давачките за парични пратки од Кубанските Американци до нивните роднини на островот. Фидел Кастро ги отфрли овие сугестии, велејќи дека САД, а не Куба, се тие што треба да направат отстапки.

Сепак, значаен е делот од неговата изјава дека Куба не го обвинува Обама поради немилосрдноста од страна на другите влади на САД и не се сомнева во неговата искреност и желба да ја промени политиката и имиџот на САД. Куба разбира дека Обама водел „многу тешка битка за да биде избран, независно од вековните предрасуди“. Токму затоа, неговиот брат Раул Кастро изразил добра волја со изјавата оти е подготвен на дијалог „врз основа на најстрого почитување на суверенитетот“.

„Размрдувањето“ продолжува.

Нема голема, средна, мала глупост, ниту за смеење, потсмевање, одбивање, игнорирање. Според сушноста, таа е немерлива односно бесконечна, но најважно за неа, како што потенцира еден учен, е дека секој поединец може навистина да биде глупав, но глупоста како резултат е тимска работа. Можеби е поважно дека е грев, а најважно тоа што и во минатото и денес, како што забележал за сите времиња Шопенхауер, во светот главно царува злото, а главен збор има глупоста.

Сепак, кога слушам, гледам и следам што се случува со глупоста која мошне често, да не речам секојдневно излегува од „главите“ на евробирократите, особено на оние во Брисел кога станува збор за „случајот БЈРМ“ (оригиналната глупост што „милозвучно“ е наречена „референца“ е FYROM), некако најпогодна е онаа на Сенека: „Помеѓу другите неволји, глупоста ја има и оваа особина- секогаш се повторува“.

Најновата од евробирократските „глави“ во Брисел е замената на терминот „македонски“  и меѓународниот код „МК“ со „да се дефинираат“!

Се разбира, не се сите во европската „престолнина“ (е тоа?) толку ступидирани да нема помеѓу нив и мудри и разбрани, па повторувањето и постојаното богатење на глупоста им стануваат неподносливи и реагираат.

Еден од нив е известувачот во Европскиот парламент за Македонија, Ерик Мејер. Како што јави радио Дојче веле, програма на македонски јазик, тој од Европската комисија побарал да потврди дали општоприфатените термини „Македонци“ и „македонски“ и кодот на земјата „МК“ од неодамна се заменети со назнака „ќе бидат дефинирани“. Притоа прашува дали ЕК води сметка дека „со креирањето на ваква неизвесна ситуација спорот се шири во нови области, кои се многу почувствителни, бидејќи навлегуваат во националниот идентитет и стануваат невозможни за решавање“.

Изјавата на Мејер:

„Бев информиран дека во официјалната терминологија на ЕУ зборот „македонски“ нема веќе да биде користен, како што се практикуваше до 2008- ма година. Тоа беше причината поради која побарав официјално објаснување од Европската комисија. Одговорот на Комисијата е дека нема промена, се наоѓаме во луда ситуација која нема да има последици за ЕУ, но која и прави задоволство на Грција“.

А „лудата ситуација“ во која се наоѓа ЕУ кога е во прашање Република Македонија ја потврди претседателот на ЕК, Жозе Мануел Баросо: точно е оти до скоро се употребувале стандардните имиња, а од летото 2008- ма година била донесена одлука тоа да се смени. Така, во меѓуинституционалниот водич, контролиран од Бирото за официјални публикации на Европската заедница, терминот „македонски“  и меѓународниот код „МК“ е заменет со „да се дефинираат“. Комисијата, поточно Баросо притоа тврди дека сите референци во документите и публикациите биле во стриктна согласност со резолуцијата 817/93 на Советот за безбедност на ОН.

Холандскикот европратеник точно- со право оценува дека е тоа всушност симболичен подарок на ЕК за да се задоволи Грција, која го оспорува користењето на зборот „македонски“ за јазикот и народот. Потсетува на она што го знае или би требало да го знае секој макар просечно умен и разумен:

„Не постои ниту „фиромски“ народ, ниту „фиромски“ јазик, тој ќе биде само македонски“.

Да, ама не. Очигледно, за Баросо & comp. постојат, па ред е, колку за „голо информирање“ на европската и светската јавност, да (до)каже од каде се тие „дојденци“, од која планета и, што е поважно, дали се понапредни, поцивилизирани, покултурни (мислам на културното наследство што го донеле со себе). А пред се дали се дојдени во мирољубива или освојувачка мисија. Може да ги прашаат своите пријатели Данајци (за некои се уште Грци) каде се наоѓа планетата FYROM, во нашата или во некоја од блиските ни галаксии. А не би било лошо да седнат заедно и да ја решат контрадикторноста:

Зошто „фиромци“ ќе бидат допрва дефинирани кога се тоа? Да не се мисли „случајно“ дека не е во прашање нивното постоење (што е најважно, личат на луѓе, исти се како нив според лика и прилика), туку нивното минато, сегашност и иднина?

Не ми е јасно зошто Господинот Мејер е загрижен поради одложувањето на датумот за почеток на преговори за членство на Република Македонија во ЕУ, и покрај препораките на Европскиот парламент, кога, нели, не се работи за неа, туку за FYROM (белким Европската унија нема таква болна амбиција- со нејзиниот прием да стане меѓупланетарна!). Данајското (грчкото) противење не може, туку треба да потрае со години зашто е нормално најнапред во неа да се зачленат се уште незачленетите на европскиот континент, помеѓу нив и Република Македонија. Тој оценува дека  данајското (грчкото) противење  може да потрае со години. Ако е во прашање Република Македонија (се чини дека е), тоа е сосема друг проблем. Колку што можам да го разберам Ерик Мејер, својот песимизам го искажува токму на „прашањето“ на Република Македонија:

„Многу е комплицирано. Се сеќавате дека и минатата година беше усвоен мојот предлог, да се отпочне со преговори, но видовте дека тоа не се случи. Ниту имаше одлука од Комисијата, ниту има одлука на Советот на министри за надворешни работи. Мислам дека сеуште имаат дилеми и не брзаат да донесат таква одлука. Се зависи од Извештајот што за Македонија го подготвува Комисијата.

Јас сум многу песимист, бидејќи проширувањето сега не е приоритет. Јавното мислење е против, и владите на државите членки на ЕУ се среќни што располагаат со повеќе време за да донесат одлука. За Европскиот совет проширувањето не е приоритет. Од друга страна, грчкото противење за почеток на преговори со Македонија може да потрае повеќе години. Иако мнозинството во Европскиот парламент го следеше мојот предлог, реалноста ќе биде многу поинаква“.

Утешително за него и за нас е дообјаснувањето на Баросо дека всушност во основа ништо не се менува. Минатата година македонскиот јужен сосед се обидел да направи нешто, но во практика ситуацијата останува непроменета. Нема последици и тоа е главниот резултат.

А проблемот е токму во „главниот резултат“ кој би можел да го формулирам во прашање:

Кој сака да биде дел од средина и околина во која царува глупоста односно лудоста? Особено како некој што допрва ќе биде „дефиниран“?