Воопшто не изненадува, туку напротив, сосема очекуван и логичен е првиот резултат од зачленувањето на Бугарија во Европската унија на економски план (еден од најважните): за првпат во нејзинoто поблиско минато (од смената на системот) во 2006. година нејзиниот извоз е поголем од увозот.

Не треба многу знаење или експертност за да се одговори што значи тоа за севкупната позиционираност на земјата во регионот и пошироко, а пред се на европскиот пазар.

Изјава на бугарскиот министер за финансии Пламен Орешарски:

„За првпат извозот на Бугарија, иако со мал процент кој се движи помеѓу 1% и 1,5%, е поголем од увозот“.

Притоа тој изрази уверување дека таа тенденција ќе продолжи и во наредните години (што е повеќе од сигурно).

На неодамна одржаната тркалезна маса во Софија (13.03), што ја организира Атлантскиот клуб, Орешарски информира дека Бугарија веќе сега исполнува 4 од 5-те критериуми од Мастрихт за влез во Еврозоната, односно во групата на земји во кои националната валута е заменета со еврото. Единствениот критериум кој се уште не e исполнет е нивото на инфлацијата. Затоа што според тие критериуми годишната инфлација не треба да преминува 2,9%, а во Бугарија во 2006. таа изнесувала 6,5% .

Што се однесува на извозот и увозот на Бугарија, последните статистички податоци го потврдуваат она што го назначив како очекуван и логичен резултат: 55% од увозот отпаѓаат на земјите членки на Европската унија, но и 85% од вкупните странски инвестиции. За конкурентноста и нејзиното влијание, особено во однос на квалитетот и на домашниот и на странскиот пазар не треба многу да се зборува. Што би рекле измислувачите на „топла вода“: тоа е тоа.

Влезот на Бугарија во ЕУ не се случи толку одамна за да заборавиме на коментарот или поточно честитката за успехот од страна на претходната македонска Влада на екс премиерот Бучковски (и негова лична): дека тоа и за Македонија значи „многу“ во однос на нејзините напори за приближување- што побрзо зачленување во Унијата. Забележувате макар едно нешто од тоа „многу“, пред се на економски план (но и на секој друг)?

Засега единствената „придобивка“ од добивањето на уште еден европски сосед (досега ептен „придобивме“ од европска Грција) е најновата (всушност поприлично стара), вчерашна изјава  „во дует“- на еврокомесарот за проширување Оли Рен и бугарската „Европејка“ Меглена Кунева: дека нема датум (никогаш?) за почеток на преговори за членство на земјите од Западен Балкан, вклучително и Македонија, се додека тие не се реформираат (се разбира, целосно, „компплетно“, а не како, на пример, Бугарија и некои од претходните). Со ова барем опозицијата не ќе може повеќе да ја обвинува Владата на Груевски оти нема „индиции“ за добивање на датум затоа што нема резултати. Оти и таа, кога беше позиција, но и од сегашната позиција знае, самата повторува (како сите други „папагали за реформирање“): секоја реформа е болна и бара многу жртви.

Добро е што почнавме да ги броиме. Засега само од бизнисменскиот, но во догледно време сигурно и од политичкиот дел на нашата полит- бизнис олигархија.

Во неа една новинарка, која крена раце од не којзнае колку успешната и забележлива новинарска кариера и се „прешалтува“ во политиката (стана пратеник), се прогласи за земјоделски експерт со наметливото нагласување „Јас знам како“ (иако „заборави“ да го истакне формалното „земјоделско“ образование- логично е експертноста да се „обележи“ со М-р и Д-р)  и заедно со своите партиски „компањони“ (од СДСМ) се обиде да го негира или барем да го минимизира евидентниот успех в о оваа област.

Не станува збор само за радикален пресврт во субвенционирањето на македонското земјоделие, туку за вистинска осмислена долгорочна реформа со која оваа стопанска дејност ќе стане најзначајна и најголем- најуспешен бренд на Македонија.

Најновиот извозен успех е извозот на 250 тони македонски праски во Русија со заработка од над 1 милион евра. Се очекува извозот на земјоделски производи во оваа земја да надмине 10 милиони евра.

250-те тони македонски праски ќе се извезат до август, а е обезбеден пласман на уште 1.500 тони од Росоман во Белорусија, Хрватска, Украина.

Медиумите го афирмираа успехот на земјоделецот Кире Шошов, сопственик на претпријатието „Душан Кириќ“ од Росоман, кој се посветил на бизнисот со праски, а помогнат од владините субвенции:

„Во последните 10 години немаме проблеми со извозот. Секоја година ги зголемуваме обработливите површини, а со тоа и производството. Тоа се должи на субвенциите на Владата“.

При испраќањето на првиот камион на праски за Русија присутен беше и миинистерот за финансии Зоран Ставрески. Потенцирајќи дека промоторите помогнале за пласманот на росоманските праски на рускиот пазар, тој потенцира дека регионот има голем потенцијал да се стаса и до 10 милиони евра извоз во Русија.

Интересен податок за извозот на земјоделски производи изнесе ресорниот министер Љупчо Димов: во првите 4 месеци годинава е зголемен за 7 пати споредено со лани.

„Лани извозот на земјоделски производи достигна 424 милиони евра, речиси двојно споредено со 2006. година кога се регистрирани 240 милиони евра“.

Потсетување како обврска за целосна реализација: годинава за земјоделците се предвидени субвенции од 115 милиони евра, а во „Манифестот“ (програмата за новиот 4- годишен мандат) ВМРО – ДПМНЕ вети дополнителни 585 милиони евра помош до 2015. година.

Доволно е да прочитате што во најновиот извештај ОЕЦ (Организација за економска соработка и развој при ОН) и препорачува на Македонија да направи за во наредните 4 години да привлече инвестиции. Тој сигурно ќе ви ја олесни евентуалната (не)определба при гласање на изборите.

Главни „задачи“ на краток рок се: промени во даночниот систем и царинското работење, во процедурата и условите за водење на бизнис, политика на конкурентност и државнапомош.

Најавен е зголемен интерес на странски компании за инвестирање во Македонија во наредниот период, но едновремено е во тек „битка“ со соседните земји за нивно дефинитивно определување. Станува збор за десетина компании од Италија, Германија САД, Индија и Турција кои се моментно во засилени преговори со Македонската агенција за инвестиции, но и со агенциите од соседството. Рокот на одлука е кон крајот на летото, а дотогаш треба да се обезбедат конкурентни услови. Тие работат за автомобилската, машинската индустрија и од областа на електрониката.

Инаку, според Агенцијата за инвестиции за првите 2 месеца од годинава се забележани 100 милиони евра странски инвестиции, што е приближно на нивото од целите кризни 2009. и 2010. година.

Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД) објави дека шансите за економски растеж во САД и ЕУ се поправени и предвидува раст за годинава од 2,6% во САД и 2% во Европа. Брутодомашниот производ на сите 34 држави членки на Организацијата ќе се зголеми годинава за 2,3%.

ОЕЦД заклучува дека глобалното економско закрепнување се уште се соочува со многу ризици кои лесно може да предизвикаат стагфлација. Зголемените цени на нафтата и на другите стоки, катастрофалниот земјотрес во Јапонија и наглиот пад на економијата на Кина во некои земји може да се рефлектира со постојан растеж, но и со висока инфлација. Главен причинител на оваа светска состојба беше дополнителното зголемување на нафтата во текот на политичката нестабилност на Блискиот Исток.

Економистите од ОЕЦД укажуваат на можноста од затворена побарувачка за трајни добра кај западните потрошувачи, како и за капитална опрема за фирмите, што може да придонесе за многу побрз пораст од предвидувањата.

Како што е најавено, документот, меѓу другото, ќе содржи длабинска анализа на нивото на иновации и состојбата со иновативноста во Македонија, како и информации за најдобрите практики за политиките и програмите во оваа област.

Претставникот на ОЕЦД, Антоно Фанели, потенцирадека преку имплементацијата на проектот во Македонија, кој има регионална компонента, организацијата ќе се обиде да се идентификуваат најзначајните полиња на иновациите за да бидат искористени во градењето на конкурентноста и унапредувањето на економијата.

Веќе изготвената индустриска политика и неодамна презентираната иновативна матрица се основа за натамошна работа. Квалитетот на документот ќе зависи од соработката помеѓу јавниот сектор, науката, приватниот и стопанскиот сектор.

Швајцарската компанија „ЕНФЛО“ почнува со изградба на првата од вкупно 4 производни хали, за ветерни турбини. Производството се очекува да стартува до крајот на октомври годинава, а е наменето за европскиот пазар. Локација: регион на Желино, покрај автопатот Тетово- Скопје. Првата хала ќе чини 5 милиони евра, ќе се простира на 3.500 метри квадратни, на земјиште од 2,5 хектари. Во неа ќе се вработат 100- мина работници. Во сите 4- најмалку 500 луѓе.

Целата инвестиција би требало да достигне 20 милиони евра.
Генералниот директор на „ЕНФЛО“, Дирк Сус, со интересно согледување и решение на компанијата:

„ Земјиштето во Бунарџик беше многу атрактивно како пакет понуден од Владата, но ние разгледавме и други фактори што имаат предност, како што се работната сила, пристапноста на регионот. Со оглед на сето тоа, се решивме да го купиме земјиштето тука, наместо да инвестираме во Бунарџик“.

Вицепремирот Владимир Пешевски има полно право (сте забележале ли дека „спротивната страна“ има„уважувачки“ однос спрема него, наспроти сите други владини функционери?) дека и оваа инвестиција е уште еден доказ за правилната стратегија на Владата за привлекување странски инвестиции и воопшто за подобрување на бизнис климата. (Ова не е моја согласност или „поддршка“, „заземање страна“, туку на експерти и бизнисмени кои знаат и разбираат што значи странска инвестиција, сеедно мала или голема, а особено од ваков тип.)

-Се работи за странска инвестиција која не само што ќе влијае за отворање на нови работни места, туку и за трансфер на технологија. ЕНФЛО во производните погони ќе користи последен збор на технологијата во оваа област, што е многу важно за нас како земја, бидејќи станува збор и за трансфер на знаење“.

Треба ли да воошшто да се зборува за иднината на ветерниците во Македонија, регионов, во светот, за алтернативната енергија (од ветер)?

Меѓутоа, за оние што го следат неговиот развој и случувањата во последниве години тоа не е никакво изненадување.

Имено, во 2005. година имаше сличен „експеримент“ со компанијата „Ибеј“ (eBay), кога таа го купи за 2,6 милијарди долари, а во 2009. мнозинскиот пакет на акции (70%) и ги препродаде на група инвестициони фондови која ја предводи фондот Silver Lake. „Ибеј“ задржа извесен број на акции, а е интересно дека помеѓу акционерите на компанијата Skype Technologies се наоѓаат и нејзините основачи, иако ја напуштија уште во 2007. година.

Зошто „Мајкрософт“ (Microsoft),  се реши да „истури“ толку пари (најмногу во изминатите 36 години постоење на компанијата)?

Прашањево добива уште повеќе на тежина ако се има предвид дека компанијата Skype Technologies во последниве години се бори (се бореше до денеска) со големи тешкотии во своето работење. Порано беше на мета на други големи IT компании, пред се на Google, Cisco и Facebook, кои го разгледуваа нејзиното купување, било самостојно или во некој вид на здружување.

Минатата година забележа приход од 860 милиони долари, но и загуба од 7 милиони. Според списанието Wall Street Journal, долгорочните долгови на компанијата изнесуваат околу 700 милиони долари. Во август минатата година компанијата поднесе предлог до американската Комисија за хартии од вредност и берзански работи (Securities and Exchange Commission, SEC) нејзините обични акции да се појават на берзата. Меѓутоа, два месеца подоцна тој предлог беше повлечен.

Причините можат лесно да се согледаат, а и првите луѓе на „Мајкрософт“ воопшто не ги кријат, туку, напротив, ги потенцираат.

Изјава на извршниот директор Стив Балмер:

„Скајп е феноменален сервис што го обожуваат милиони луѓе во светот. Заедно ќе ја креираме иднината на компанијата во реално време за луѓето да можат лесно да се поврзат со семејствата, пријателите и клиентите каде било во светот“.

Купувањето на „Скајп“ на „Мајкрософт“ ќе му донесе голема предност на пазарот на Интернет комуникациите и на тн. паметни телефони. Со силен маркетинг ќе се настојува да се зголеми и учеството на „Бинг“ на пазарот на Интернет пребарувачите, каде што „Гугл“ (Google) и натаму е неприкосновен со повеќе од 65% учество само на американскиот пазар.

„Мајкрософт“, чии приходи и профит главно потекнуваат од продажбата на „виндоуз“ оперативниот систем и „офис“ пакетот на програми за канцелариско работење, на овој начин сака да го одржи чекорот во областа во која прилично заостанува зад ривалите- во Интернет комуникациите. Во последниве години многу пари вложи во „Бинг“, својот портал за пребарување на Интернет, но не успеа ниту да му се доближи на „Гугл“.

Сепак, можеби најважното е тоа дека „Скајп“ е мошне популарен сервис кој на крајот од минатата година имаше 663 милиони регистрирани корисници, исто колку и „Фејсбук“- најпопуларната социјална мрежа. Само минатата година (2010.) корисниците на овој сервис остварија вкупно 207 милијарди минути аудио и видео повици.

Станува збор за практичен и главно бесплатен сервис кој на корисниците им овозможува видео- комуницирање онлајн, како и евтини локални и меѓународни телефонски разговори.
Компанијата Skype Technologies во 2003. година ја основаа  Никлас Зенструм и Јанус Фрис, двајца млади компјутерски генијалци од Естонија. Во рамките на „Мајкрософт“ ќе биде ново одделение, а досегашниот директор Тони Бејтс ќе биде претседател на „Microsoft-Skype“.

Информатичкиот пазар секаде во светот се развива со неверојатно темпо, во него се „вртат“ повеќе пари од во кој било друг бизнис, заработките се огромни, а кај нас е се уште „срамежлив“ Интернет маркетингот. Имено, интересот на фирмите и компаниите за рекламирање и спонзорство на најавторитетните и најпопуларните спортали е безначаен или подобро речено никаков. Иако е одамна докажано дека е најефикасен и најисплатлив!

Се разбира, и Република Македонија не може да биде одмината од светските движења, па е инфантилен, дури дебилен (пред се тенденциозен, поточно партиски „бојосан“) новинарскиот и „експертски“ став дека „за се е виновна Владата“; имено, дека граѓаните на Македонија од ден на ден се повеќе осиромашуваат, цените дивеат, а Владата на Груевски не презема ништо, туку „се расфрла со милиони евра- народни пари за споменици“. А кога ќе преземе конкретни мерки, како интервенцијата со стоковите резерви на пченица или најновата одлука за намалување на акцизите на бензините и на надоместокот за задолжителна резерва на нафта за 0,5 денари до средината на август (поради што Регулаторната комисија ја коригира цената на бензините- безоловниот бензин од ноќеска се намалува за 4,5 денари по литар, а цената на дизел горивото за 2,5 денари по литар), тогаш тие се задоцнети и со штетни последици за граѓаните.

Нова „непријатност“ за таквите новинари и „експерти“ (новинарите мораа да ја премолчат- да не ја објават, што е крајно непрофесионално и неодговорно) е предупредувањето на Светската банка за „дивеењето“ на цената на храната во светот: таа ќе турне во сиромаштија милиони луѓе.

Цената на храната за една година порасна за 36%, а поради проблеми со Блискиот исток и северна Африка и понатаму е нестабилна. Од минатиот јуни до денес осиромашија нови 44 милиони луѓе.
Од Светска банка и предупредување дека растот на цената на храната ќе доведе до зголемување на сиромаштијата за уште 10 милиони луѓе, оние кои располагаат со помалку од 1,25 долари на ден. Растот за 30% на основните продукти ќе доведе до осиромашување на 34 милиони луѓе во светот. Се проценува дека во моментов со помалку од 1,25 долари на ден живеат околу 1,2 милијарди луѓе во светот.

Повикот  до сите влади, а особено на најразвиените земји во светот час поскоро да преземат мерки што ќе го спречат растот на цената на храната засега останува неслушнат. Членките на Г-20 најразвиени земји во светот и економии со брз раст се занимаваат со друго:  поделени се во однос на планот за објавување на списокот на земји кои можат да претставуваат системски ризик врз глобалната стабилност.
На средбите во Вашингтон, министрите за финансии од Г-20 требаше да договорат систем што ќе ја штити светската економија од ризикот што го носат економските дисбаланси во пооделни земји. Тие ќе се обидат да одредат кога нивото на долг, трговскиот дефицит или другите индикатори претставуваат системски ризици, покрај намерата да ги именуваат и да ги посрамотат земјите кои претставуваат најголеми проблеми за стабилноста.
Според добро информирани извори во Вашингтон, веќе е сигурно дека САД, Германија, Кина и Јапонија ќе бидат на овој список.

Француската министерка за финансии Кристина Лагард, чија земја годинава претседава со Г-20, изјави дека „не е постигнат договор за овие насоки“:

„На членките на Г-20 ќе им остане да го решат овој проблем. Дали списокот ќе биде усвоен, ќе се знае дури откако состанокот ќе биде завршен“.

Состанокот на Г-20 се оддржува на маргините на пролетните состаноци на ММФ и Светската банка во Вашингтон.

Затоа не се реални ниту песимистичките, ниту оптимистичките прогнози за економските движења годинава. Треба да им веруваме на оние „помеѓу“.

Пред два дена (18.02.) се одржа „позиционерско- опозиционерска“ средба на која се расправаше токму за очекувањата во македонската економија годинава. Присуствуваа сегашниот министер за финансии Зоран Ставревски, поранешниот Никола Поповски (ДЕМОС), лидерот на ЛДП Јован Манасиевски, на НСДП Тито Петковски, други политичари и универзитетски професори. „Резултатите“ не излегоа надвор од очекуваното: опозиционерите критикуваа, напаѓаа, „црно“ прогнозираа, а Ставревски се обидуваше да ги убеди своите „противници“ дека оптимизмот, негов и на Владата, е реален, се темели на опстојни и детални анализи, параметри и податоци.

Вообичаено, најостар беше Манасиевски. По којзнае кој пат жестоко ја „елаборираше“ својата заложба за запирање на непродуктивните трошења и партиските вработувања. Екс министерот за финансии Поповски потенцира дека и во 2010-та  останува проблемот со лошата структура на расходите, а постои голема опасност од раст на задолженоста:

„Она што постојано ме плаши е дека структурата на македонските јавни расходи е впрочем лоша структура и се плашам постојано дека зголемувањето на дефицитот е пад без враќање“.

Ставови на „неутралните“- униерзитетски професори:

Абдулменаф Беџети:

„Се цели дека една третина од спиралата на неликвидност почнува и стартува токму кај побарувањата од Владата, државата, владини агенции или јавни претпријатија“.

Михаил Петковски:

„Македонската и светската економија во 2010-та година прилегаат на болен реконвалесцент. Значи нема температура, нема ништо акутно, но треба да се чекори внимателно, да не се повтори болеста“.

Став на Ставревски:

„Сите сакаме економски раст од 6%, но дали е тоа остварливо. Годинава економијата ќе расте, јавниот долг ќе се намали. Тоа е официјален наш став за среден рок (мисли на Владата, заб.м.)- дека Македонија може да има буџетски дефицит од 2% и тој во наредните 2-3 години нема да предизвика воопшто зголемување на нивото на јавниот долг“.

А има ли право бизнисменската фела кога проценува дека 2010-та ќе биде година на опстојување, имајќи пред се предвид дека македонската економија е главно „диктирана“ од порастот на извозот? И оти е нужно Владата да понуди нови антикризни мерки?

И за нив важи „и да и не“. Таа има и реални, но и нереални односно „надреални“ очекувања и барања: намалување на висината на надоместокот за приватизација на градежното земјиште кај правните лица, подобрување на ликвидноста на компаниите, пролонгирање на рокот за наплата на ДДВ од 15-ти на 25-ти во тековниот, за претходниот месец, координирано дејствување на инспекциските служби.

На прославата на јубилејот- 88 години коморско здружување во Македонија, пред два дена, претседателот на Стопанската комора на Македонија, Бранко Азевски, се обиде да ја „ублажи“ бараната „надреалност“:

„Не се работи за кризни мерки. Се работи за мерки со кои што сакаме во текот на годинава Владата да се позанимава поприоритетно и мислиме дека тоа ќе ја подобри севкупната бизнис клима. Без разлика на кризата и на сите околности во кои што живееме“.

Најреална и највалидна е оценката- проценката на потпретседателот на Владата на Македонија, Владимир Пешевски:

„Дел од овие мерки се веќе планирани и разгледувани од страна на Владата, дел од нив се веќе и прифатени, некои во моментов не се прифатливи. Сега не би влегувал во детали, поединечно, конкретно за секоја мерка. Очекуваме во текот на наредната недела веќе да излеземе со новиот пакет на анти кризни мерки“.

Само како потврда и одбрана на бизнисменската етика може да се разберат и прифатат потезите на јапонските автомобилски гиганти „Тојота“ и „Хонда“: да повлечат илјадници автомобили поради проблеми кои не може да се премолчат, зашто претставуваат пречка за безбедно и комотно возење, но би можеле „во од“ да се сервисираат.

Вчера „Тојота“ најави дека ќе повлече 437.000 автомобили од марката „Приус“ и други хибридни возила. Претседателот на управата Акио Тојота објави дека компанијата се одлучила на повлекување бидејќи безбедноста на своите потрошувачи ја смета за приоритет.

Да, и по цена на огромни штети и загуби!

Имено, овој авгтомобилски гигант низ светот ќе треба да сервисира околу 8 милиони возила во операција тешка 1,5 милијарди долари. Само во Европа на сервис ќе бидат отповикани 1, 8 милиони возила. Станува збор за не мал проблем со педалот за гас кај 4,5 милиони свои автомобили во светот.

Од Јапонија ќе бидат повлечени 223.000 возила, а во остатокот од светот 213.000 автомобили, од кои 150.000 во Северна Америка.

Објавен е и податокот дека новите хибридни возила „Приус“ во Јапонија и САД се продаваат од мај минатата година, повеќе од 170.000 се продадени во Јапонија, а околу 103.000 во САД.

„Хонда“, пак, најави повлекување на 440.000 автомобили, од кои најголем број од САД, а поради проблем со воздушните перничиња. Веќе е регистриран еден смртен случај, а над 11- мина се повреди во сообраќајни незгоди. Ќе бидат повлечени моделите „Акорд“, „Сивик“, „Одисеј“, и тоа произведени во 2001- ва и 2002- ра година. Проблемот е во пренадувување и пукање на воздушните перничиња кои се активираат во возилата во случај на судар. „Хонда“ планира да ги замени на совозачкото седиште, каде што поголем удар би можел да доведе до катастрофален исход.

Во меѓувреме и германскиот „Фолксваген“ објави дека ќе повлече околу 190.000 автомобили дистрибуирани во Бразил, а поради проблеми со задните тркала.

А реакциите на македонските увозници на „проблематичните“ возила? Засега јка бележиме онаа на „Тојота“. Во земјава ќе се интервенира на 1.800 автомобили „Тојота“- замена на педалот за гас. Се работи за втомобили од марките „Аего“, „Аурис“, „Јарис“, „Корола“, „Раф“ и „Привус“, модели произведени од 2005- та до 2009- та година.

Изјава на директорот на „Тојота“ во Македонија, Гоце Боцески:

„Ние веќе ги имаме точните листи, каде се инсталирани тие спорни делови, каде што може да се појави евентуален проблем. Истите возила нема да бидат повлечени од употреба или од пазар, ќе бидат само отповикани во сервис на мала сервисна интервенција, која што нема да трае повеќе од 30 до 40 минути“.

Што се однесува на „Хонда“, станува збор за возила кои не се присутни на македонскиот пазар бидејќи воланот им е на десната страна.

Објавувањето на крајот на рецесијата во САД не беше никаков „популистички трик“ за враќање на оптимизмот на американскиот граѓанин, туку заклучок врз основа на економските показатели. Меѓутоа, многумина, особено од бизнисот, беа и се воздржани и внимателни. Го имаат предвид последниот национален извештај  за декември, кога во САД се затворени 85.000 работни места, и тоа без оглед на забележаниот економски раст во третиот и чевртиот квартал од минатата година.

Британската агенција Ројтерс наведе дека порастот на вработување е бавен на крајот од секоја рецесија, без оглед на опоравувањето на стопанството. Нешто што очигледно не го знаат „експертите“ од македонската политичка опозиција, па ја обвинуваат Владата дека не направила и не прави ништо за макар мало- минимално намалување на енормниот број на невработени во Македонија. Сеопак, многумина во САД веруваа дека стапката на невработеност во САД ќе почне да опаѓа побрзо.

Интересно е дека стапката на невработенот од 10% доведе до намалување на обемот на работната сила. Прегледот на ситуацијата во домаќинствата укажува дека работната сила е намалена за 661.000 луѓе во декември.

Најновите прогнози се дека невработеноста до крајот на годинава ќе се намали незначително- на 9,8%, на крајот на 2011- та се очекува таа да изнесува 8,9%, а дури на крајот на 2012-та се предвидува стапката на невработеност да падне на 7,9%.

Стапката на инфлација во САД се очекува годинава да се движи околу 1%, следната година 1,4%, а во 2012-та 1,7%.

Не е спорно дека на јаболкопроизводителите мора да им се помогне-што побрзо да се продаде ланскиот род на јаболка од 80.000 тони (продадени се само 10%), а пред се да помогне Владата односно Министерството за земјоделие.

Разбирлив е и очајот што го изразуваат со протести. Не треба да се „држат лекции“ за тоа колку животот воопшто во Ресен зависи од јаболкото (не само во Ресен и преспанскиот регион). Но не е прифатливо пред ТВ, која постојано го „проблематизира“ македонското земјоделие, да се фрлаат и газат јаболка. Јаболкарите ќе имаа поголеми симпатии ако им подареа по некоја гајба на сиромашните и гладните- социјалните случаи, децата без родители…

Од каде и зошто сега преспанскиот ајдарет стана проблем, да не може да се продаде, да се пласира на странските пазари како досега?

Познато е: последниве две години се мошне тешки  за пласман (значи не е случај само годинава), побарувачката е незначителна, цената катастрофално ниска- 8 до 10 денари за килограм, а трговците ги нема никаде. Од друга страна, производителите ги мачат долгови, семејни проблеми (загроза на „голата“ егзистенција..). Формираа и Одбор за спас на преспанското јаболко.

Незадоволството од Владата односно од ресорното министерство е поради молкот (неразбирлив) за нивните доставени барања како антикризни мерки на министрите за економија, за земјоделство и на премиерот: откуп на барем 20.000 тони јаболка (по примерот на хрватската Влада која за стокови резерви откупила 60.000 тони) и субвенција од 4 денари за килограм, и тоа од 100-те милиони кои се предвидени за земјоделието за оваа година (средствата за субвенционирање за подигање на нови насади да се пренаменат во делот на исплатата на премиите за произведен килограм јаболка- 4 денари за 1 кг произведено јаболко на предвидена количина од 40 тони по хектар), а јаболкото да биде дел од листите за размена со Русија, Украина и Албанија односно да стане стратешки производ.

Посочуваат и на друг мошне сериозен проблем, а за кој единствено е одговорно Министерството за земјоделство: неисплатени средства за штетите настанати од минатогодишното невреме што ја зафати цела Македонија (со тие средства би подмириле дел од направените трошоци за производство). Невремето (град и силен дожд) уништи насад од 50% до 100%, 30 хектари површина во долна Преспа како и во делот околу Ресен, селата Јанковец, Кривени и Избиште. Комисијата на терен извршила проценка, земјоделците од цела Македонија се обештетени, но не и преспанските јаболкари.

Молкот е неразбирлив затоа што не се работи за ултимативни барања, туку за предлози што се всушност помош да се надмине состојбата. Оособено што на тој начин се остава простор за она што го назначив на почетокот од овој текст: необјективност, опозиционерска медиумска „акција“. Наместо тој-просторот за тоа да се стесни до максимално можна мера, пред се со постојани средби- разговори и договори и заеднички ангажман за надминување на проблемите, се овозможува  злонамерата да се шири непречено, а со тоа и револтот на македонската јавност.

Во тој контекст би бил сосема поинаков односот спрема она што е единствено долгорочно решение за македонското земјоделие воопшто, не само за јаболкопроизводството: долгорочна стратегија, во чии рамки конкретно, како што најави градоначалникот на Ресен Михајло Волкановски, се прави урбанистички план на 20 ха за изградба на дистрибутивен центар, ладилник и капацитети за преработка на јаболкото. За тоа веќе има(ло) и заинтересирани странски инвеститори.

И повторно прашањето: од каде и зошто проблеми со пласманот на преспанското јаболко?

Се знае (знаат експертите, но и сите оние кои „информативно“ следат што се случува со земјоделието воопшто во Европа и светот, не само производството и пласманот на одделни производи): земјите кои пред две години имаа мало производство на јаболка, поради неповолните климатски услови, сега имаат голем род (посебно се посочува Полска, која со субвенционирано јаболко ги преплавила традиционалните „македонски“ пазари во Русија и Албанија; а од друга страна овие земји имаат високи царини за нашето).