И на економскиот лаик му е јасно дека ќе биде тешко и долготрајно излегувањето од светската економска криза. Особено затоа што сценариото за неа долго се подготвуваше, а уште подолго траеше нејзиниот почеток (белким не мисли некој дека таа „падна од небо“). Во тој контекст е наивно, па дури и смешно убедувањето на некои странски експерти и политичари дека процесот на стабилизација односно совладување на кризата е веќе започнат, па дури се забележуваат и првите знаци на економски подем од „нулта точката“.

Две нешта во овој момент се најважни и мошне опасни, а имајќи ги предвид можните (реалните) последици: д0делените милијарди евра и долари за „спас“ на националните економии кои, наводно, „автоматски“ ќе ја извлечат од веќе длабоката рецесија и светската економија, и првите знаци на протекционизам кај некои од најмоќните земји. Поларизацијата на светот, а најнапред дезинтеграцијата на ЕУ (регионализација или „растурање“),  е веќе започната и тешко дека ќе биде запрена. Освен ако… (повеќе..)

Обично секогаш почнува така:

Ќе се чепне еден случај, актерите во него привремено ќе успеат да го заташкатат, можеби ќе се чепне и заташка уште еден, ама нема „трета мајка“. Во меѓувреме „од околу“, дури сосема незабележливо, црно- белото клопче (всушност ептен зацрнето) токму затоа ќе почне да се одмотува, за на крајот да се зададе решавачкиот удар кој, пак, едновремено значи „иницијално жарче“ за распалување на „огнот“.

Токму како такво сценарио искрените (и наивните) вљубеници на „втората најважна работа на светот“ (се разбира не и кај нас; постои македонски професионален фудбал?; не знам, мислам дека „нешто“ има, ама нема врска со професионализмот)-  секогаш далеку од „спортските работници“, надвор од фудбалските кругови (фудбалери, тренери, управни одбори, судии, спонзори, спортски новинари…), со нескриена надеж и оптимизам ја слушнаа и прочитаа веста дека УЕФА ги обвинила претседателот и еден играч на прилепска Победа дека постапиле „во спротивност со принципите на интегритет и спортски дух“. (повеќе..)

Јавната администрација е проблем кој „се влече“ уште од почетокот на независниот опстој на Република Македонија, и тоа како несоодветна и во квантитативна и во квалитативна смисла (бројна, неефикасна и партизирана). Всушност, намерно „го влечеа“ сите досегашните власти- Влади, а обидите таа да се реформира (осовремени- рационализира и модернизира) претставуваа само „шминка“ и замајување на домашната јавност и меѓународните „набљудувачи и контролори“ на процесот на европеизација и натоизација на државата.

Се чини дека она што се случува(ше) со неа конечно почна да се именува со вистинското име: манипулација. Значи, веќе не е најголем проблем нејзината гломазност и постојано зголемување, ниту неефикасноста и нефункционалноста, туку манипулирањето со нејзините „ресурси“ и се уште неосвоени (сменувачки) „простори“. Токму барањето (веројатно и се посилен притисок во наредниот период) да се престане со тоа, дава надеж дека конечно егзистенцијата и кариерата преку политика (највулгарно со „шетачко членство“ од една „добитна“ партија во друга) ќе ја замени искрениот и чесен ангажман за доброто на народот и државата, а едновремено ќе значи почеток на нужниот процес на деполитизација на македонското општество.

Нудам за (пре)прочит еден мој прилог токму за јавната администрација (под тој наслов), објавен на 25.01.2006. (повеќе..)

Тоа не го покажа само првиот изборен круг од годинашниве избори, туку е покажано и докажано многу одамна. Затоа не е јасно како е можно Љубомир Фрчковски и „неговите“ СДСМ и НСДП да оценуваат и проценуваат толку политички незрело, инфантилно, „неписмено“, па и недоветно. Дури тоа се потрудија и да го потврдат со своите изјави и пораки до гласачкото тело за негова определба во вториот круг.

Меѓутоа, пред да се обидам да навлезам малку „подлабоко“ во тој несфатлив став (особено ако се има предвид дека се работи за еден професор, интелектуалец, „превеан“ политичар и партија- СДСМ- која токму евро- алтантската интеграција на Република Македонија ја „дотуркала“ до неповратна позиција), ќе се обидам аргументирано да разоткријам една шпекулација која е пласирана од опозиционата медиумско- полиичка „кујна“: тивок бојкот на вториот круг како дел од однапред детално осмислено и вешто скриено сценарио. (повеќе..)

Оценката за организацијата на првиот круг од парламентарните и локалните избори, пред се на ОДИХР во прелиминарниот извештај- дека се исполнети повеќето од меѓународните стандарди за демократски избори, е мошне значајна за Република Македонија, но не е и неочекувана. Притоа, да повторам, воопшто не се работи за „испит на зрелоста“, како што ги означија некои медиуми и политичари (не ни помислувајќи дека со тоа својата држава ја ставаат во понижувачка, „незрела“ позиција; како досега да сме ја учеле демократијата оти не сме ја знаеле, па сега „испитна комисија“ ќе ни го проверува наученото), а тенденциозно и некои бриселски полит- бирократи, туку за нужност од потврда на демократските вредности и капацитети на македонското општество воопшто, на граѓаните на Македонија, власта и политичкиот естаблишмент.

Сите досегашни организирани избори, од осамостојувањето на Република Македонија, беа нерегуларни, нефер и недемократски, иако особено политичките партии на власт, како најодговорни, секогаш најавуваа и ветуваа дека ќе бидат такви (еден екс премиер ги назначи „скандинавски“). Со инциденти, нереди, употреба на огнено оружје, дури ранувања и убиства, незаконско гласање- семејно, полнење на гласачки кутии итн. Не затоа што Република била демократски „незрела“, туку единствено поради сметките и пресметките на партиите и нивните елити и во позицијата и во опозицијата, кои гласачкото тело го сметаа за „тесто за месење“. Веројатно и овојпат ќе имаше нешто од тоа доколку меѓународниот фактор, пред се „главната дипломатија“ во земјава (предводена од ЕУ и САД), не ги презеде работите во свои раце, во оној дел што не зависи од власта и нејзините законски обврски. Ги „притегна“ партиите, нивните лидери, не им даде ниту да „здивнат“, а камо ли да помислат да  „мрднат“ од вообичаените демократски изборни стандарди. (повеќе..)

Сосема оправдана е жестоката реакција на опозицијата поради тоа што Владата на Македонија односно премиерот Никола Груевски токму во периодот (не во рамките!) на предизборнава кампања за претседателски и локални избори постави камен- темелници на неколку мошне значајни пркекти- зданија. Немаше да се изгуби ништо ако тие беа одложени макар за наредниот ден по нивното завршување.

Од друга страна, пак, не може да се оспори фактот дека тие се дел од нејзините зацртани програмски заложби- конкретните проекти, но и реализација на пакетот за ублажување на ударите од светската економска криза (јавни рботи). Што ќе рече дека станува збор за камен-  темелници и во буквална и во симболична смисла, а не за „лопата маркетинг“ (со посреден ефкт да, но не во однос на претседатеслкиот кандидат на позицијата или кандидатот за градоначалник на Скопје, туку на и онака високиот рејтинг на Владата и личниот на премиерот).

Сепак, зачудува и е дилетантско барањето да се одложи изградбата на „непродуктивни“ објекти, а Владата да троши од буџетот само за „продуктивни“, и притоа да се мисли на отворање на фабрики, па дури и продавници (наместо тоа да го прави приватниот сектор поттикнат и поддржан од Владата- не со пари од државниот буџет- како што е насекаде во „капиталистичкиот“ свет)!

(повеќе..)

Неесфатливо и неприфатливо е „папското раководство“ во Ватикан и самиот папа да не ги предвиделе и пресметале реакциите поради негативната (остра) изјава во врска со користењето на кондоми во борбата против СИДА- та. Без оглед што ставот на Ватикан за безбедниот секс и воопшто сексуалниот однос, оплодувањето, раѓањето на нов живот, абортусот итн. (освен „општата збунетост“ поради бројни примери на педофилија помеѓу папското свештенство), е одамна познат.

Сепак, реакциите се сигурно „над очекувањата“, поради што веројатно во наредниот период ќе следи „затишје“, „премолк“, а можеби и мало „ретерирање“ колку „да се смират духовите“.

(повеќе..)

Сосема е разбирлива лошата глума на „весело расположение“ на раководството на СДСМ, но не и немањето на претходни подготовки (пред огледало, на имрповизирана сцена…). Затоа што резултатите од првиот круг на претседателските и локалните избори- 2009 -та можеа лесно да се предвидат. Па и дека за оваа партија и македонската опозиција воопшто ќе бидат катастрофални подготовки (пред огледало, на имрповизирана сцена…).

Меѓутоа, зачудува несериозноста и наивноста при првичните анализи, без оглед што „пресовите“ по завршувањето на гласањето се секогаш „за народ“, а „отрезнувањето“ доаѓа ден- два подоцна, односно по објавувањето на конечните резултати од страна на ДИК.

Очигледно, опозицијата, а пред се СДСМ е во агонија. Некои можеби со право констатираат и „клиничка смрт“. Големо прашање е дали во скоро време ќе се најде некој, макар бил и „папа“, што ќе ја врати „меѓу живите“ и ќе почне да ја „заживува“ на македонската политичка сцена.

Еден мој текст на овој блог, посветен токму на кризата на СДСМ односно опозиција по поразот на вонредните парламентарни избори-2008- ма, го насловив „Или ‘чистка‘ ил и ‘бришка‘“. „Чистката“ не е ниту почната, не се знае ни дали, ни кога ќе почне, а „бришката“, за жал, продолжува со забрзано темпо.

(повеќе..)

Ескпресната реакција- негирање на раководните луѓе на македонскиот авиопревозник во врска со наводното преземање на компанијата од страна на српскиот „Јат ервејз“, за што информираа, потенцирам без шпекулации (кому тие би му биле потребни), е вообичаено кога се работи за повисоките бизнис кругови (кај највисоките купопродажните зделки и други деловни договори се „непробивачка“ деловна тајна ). Всушност, во соопштението на МАТ се негираат „нијанси“, а не суштината: дека „е можно да дојде до учество на ЈАТ во неговата сопственичка структура“, ама „за влез во МАТ се заинтересирани две странски авиокомпании и еден инвестиционен фонд“ и оти „некои од тие преговори се во завршна фаза“.

Најважното и неспорно е дека со „Јат ервејз“ е веќе договорена стратешка соработка која подразбира долгорочна деловно техничка- соработка за користење на авиони, обука на кадри и заеднички комерцијални проекти, кои би требало да овозможат отворање на нови дестинации.

(повеќе..)

Се чини дека почна пропаѓањето на одделни членки на ЕУ, како „преодна фаза“ во „растурањето“ на унијата: ЕУ ќе ги спасува своите членки од банкрот, а први за тоа се сметаат Ирска и Грција.

Договореното во Брисел не е она што се очекуваше. Лидерите на ЕУ решенијата за надминување на глобалната економска криза ги „префрлија“ на претстојниот самит на Г 20, што ќе се одржи во Лондон на почетокот на април.

Постигнатиот начелен договор за издвојување на 5 милијарди евра за инвестирање во енергетски инфраструктурни проекти и широкопојасен Интернет е начелен поради условот предвидените средства да се потрошат во оваа и идната- 2010- та година. Тој се смета за успешен со оглед на претходно жестокото отфрлање на планот за спас на економиите на Централна и Источна Европа од страна на претседавачот- Чешка.

Првите критики за самитот ги испорача Америка: и покрај одлуката за двојно зголемување на фондот на 50 милијарди евра за оние што се најмногу погодени од кризата, зајакнувањето на ММФ и спомнатите 5 милијарди евра, ЕУ засега нема решение како да се излезе од кризата.

(повеќе..)

Кога се зборува за корупцијата во Република Македонија и се следи- бележи борбата против неа интересно е тоа што рекетарството, како нејзин „подвид“, не предизвикува речиси никакво внимание. Иако тоа е присутно во загрижувачки размери на сите нивоа, особено во одделни сегменти на извршната власт (дури и највисокото- Владата односно министерствата), но пред се на локално- општинско во внатрешноста на земјава. Се разбира, како се друго чиј заеднички „именител“ е корупија и криминал, рекетарството не е од вчера,туку уште од првиот ден на нашата „славна“ приватизација.

Можеби е тоа главната причина за најновиот откриен случај во Кичево да предизвика слаб медиумски „третман“- се сведе на информирање, а не и на аналитичност, коментирање, „експертиза“. Дури немаше „соодветна“ реакција од опозицијата, освен дека се работи за уште еден „предизборен циркус“ на „неселективна борба на Владата“ против корупцијата.

(повеќе..)

Дека се неточни, апсурдни, па и контрапродуктивни тврењата на опозицијата дека Владата на Груевски ја ставила  или ја води Македонија во изолација односно самоизолација, притоа самата да не знае да се „определи“ (едното ли е или другото), говори интензивираниот процес на исполнување на условите за визна либерализација.

А денешното потпишување на договор за формирање на заеднички Контакт- центар за полициска и царинска соработка помеѓу Македонија и Бугарија го потврдува и „вториот“- напореден процес: „отворање“ на земјава кон соседни и други земји во регионот и пошироко. Тоа е едновремено и исполнување на еден од евроинтегрирачките услови- добри билатерални односи со соседите. (повеќе..)

Македонија мора радикално да го промени односот спрема младите таленти- генијалци („вундеркинзи“) во сите области. И тоа не откако ќе се покажат- докажат самите во светот,  индивидиуално, најчесто единствено со сесрдна поддршка на родителите, туку да бидат забележани пред тоа, на кои ќе им бидат овозможени максимални (вонредни) услови за нивниот развој.

Не затоа што ги нема доволно (во спротивно не би биле тоа) и не поради тоа што тие најмногу и најбрзо можат да го придвижат севкупниот развој или на областа во која тие се „раѓаат“. Пред се и најмногу поради нив самите, нивниот непречен индивидуален напредок и се она што допрва ќе „излезе“ од нив.

(повеќе..)